Puls Žwiata
Sobota, 21 wrzeÂnia 2019www.puls-swiata.pl
Puls Žwiata


Raport: dzieci wojny

UE: prezydencja Danii

Kraje kandydackie

Krystian Lupa

Czeczeńscy uchodźcy

Foforeporta┼╝: Mongolia

O┼Ť z┼éa: Iran

ARR: Rolnictwo idzie do Unii

Strefa Kultury:
Literatura

Teatr

Kino

Muzyka

Wystawa

Kanon

BIBLIOTEKA:
LINKI

KSIĄŻKI

DOKUMENTY

GALERIA FOTO

 
ZALOGUJ



Kraje kandydackie

OD PI─śTNASTKI DO DWUDZIESTKI PI─äTKI
Autor: Gra┼╝yna Fijakowicz

Promocja rozszerzenia Unii Europejskiej skoncentrowa┼éa si─Ö na informowaniu o 15 dotychczasowych pa┼ästwach cz┼éonkowskich. Niewiele uwagi po┼Ťwi─Öca si─Ö 9 pa┼ästwom kandydackim, kt├│re razem z Polsk─ů ju┼╝ za rok maj─ů wst─ůpi─ç w szeregi Unii. Mamy wsp├│lne problemy wi─Öc to zapewne spo┼Ťr├│d tej grupy b─Öd─ů pochodzi─ç nasi najbli┼╝si sojusznicy. Notabene kraje kandydackie wiele straci┼éy na tym, ┼╝e podczas negocjacji akcesyjnych cz─Östo konkurowa┼éy ze sob─ů zamiast wsp├│┼épracowa─ç. Ale jak maj─ů wsp├│┼épracowa─ç je┼Ťli tak na prawd─Ö s┼éabo si─Ö znaj─ů?

Kto wchodzi do Europy i co do niej wnosi? Filarem grupy jest osiem pa┼ästw Europy ┼Ürodkowo-Wschodniej. Wi─Ökszo┼Ť─ç z nich to pa┼ästwa ma┼ée, a co najwy┼╝ej ┼Ťrednie, za wyj─ůtkiem du┼╝ej – jak na warunki europejskie – Polski. Pod wzgl─Ödem ustrojowym kraje te w ci─ůgu ostatniej dekady upodobni┼éy si─Ö do Europy Zachodniej. Pod wzgl─Ödem gospodarczym wszystkie plasuj─ů si─Ö wyra┼║nie poni┼╝ej ┼Ťredniej unijnej, ale stopniowo nadrabiaj─ů dziel─ůcy je od kraj├│w UE dystans. Wyzwaniem dla pa┼ästw kandydackich pozostaje wzmacnianie struktur spo┼éecze┼ästwa obywatelskiego.

Cypr
Kipriaki Dimokratia /Kibris Cumhuriyeti
Obszar: 9.250 km2 (w tym 3.355 km2 cz─Ö┼Ť─ç turecka)
Ludno┼Ť─ç: 770.000
Ustr├│j: republika (niepodleg┼éo┼Ť─ç od 1960 r., podzia┼é wyspy od 1975 r)
Stolica: Nikozja
J─Özyki: grecki, turecki, angielski
Waluta: 1 funt cypryjski (w cz─Ö┼Ťci tureckiej 1 turecka lira)
PKB per capita: 15.000 USD (7.000 – cz─Ö┼Ť─ç turecka)
Wzrost PKB 4%
Inflacja: 1,9%
Bezrobocie: 5,1%
Prezydent: Tassos Papadopooulos (od 2003)
Parlament: Izba Reprezentant├│w (Vouli Antipros├│pon/Temsilciler Meclisi) sk┼éada si─Ö z 59 cz┼éonk├│w, spo┼Ťr├│d kt├│rych 56 jest wybieranych na pi─Öcioletni─ů kadencj─Ö w wyborach proporcjonalnych. Pozosta┼ée 3 miejsca w parlamencie s─ů zarezerwowane dla przedstawicieli mniejszo┼Ťci religijnych: maronickiej, rzymsko-katolickiej i ormia┼äskiej. Konstytucja przewiduje 24 miejsca dla Turk├│w cypryjskich, jednak od czas├│w podzia┼éu wyspy pozostaj─ů one nieobsadzone. Prezydent, kt├│ry pe┼éni tak┼╝e funkcj─Ö szefa rz─ůdu jest wybierany w wyborach powszechnych na pi─Öcioletni─ů kadencj─Ö. Pusty obecnie urz─ůd wiceprezydenta tak┼╝e zarezerwowano dla przedstawiciela Turk├│w. Najwa┼╝niejsze partie i liczba posiadanych miejsc w parlamencie (59): Anorthotikon Komma Ergazemenou Laou (Post─Öpowa Partia Ludzi Pracuj─ůcych) – socjali┼Ťci: 20; Dimokratikos Sinagermos (Koalicja Demokratyczna) – konserwaty┼Ťci: 19; Dimokratikon Komma (Partia Demokratyczna) – libera┼éowie: 9; Kinima Sosialdimokraton (Ruch Socjaldemokratyczny) – socjaldemokraci: 4; Neoi Orizontes (Nowe Horyzonty): 1; Enomeni Dimokrates (Zjednoczeni Demokraci) – libera┼éowie: 1; Agonistiko Dimokratiko Kinima (Ruch Walcz─ůcej Demokracji): 1; Kinima Oikologoi Perivallontistoi (Ruch na rzecz Ekologii) – zieloni: 1; przedstawiciele mniejszo┼Ťci wyznaniowych: 3. Narodowo┼Ťci: Grecy cypryjscy 80%; Turcy cypryjscy 19%; inni 1%. Religie: prawos┼éawni 78%; Muzu┼émanie 18%; inni 4%

Cypr to miejsce o niezwykle burzliwej historii. Dzieje wyspy to ci─ůg┼ée pasmo wojen. Co ciekawe, kolejni naje┼║d┼║cy nie zmieniali struktury etnicznej Cypru, kt├│ry ca┼éy czas pozostawa┼é grecki. Jedynie Imperium Osma┼äskie, podczas swoich trzystuletnich rz─ůd├│w osadzi┼éo tu imigrant├│w z Anatolii, kt├│rzy stworzyli cypryjsk─ů spo┼éeczno┼Ť─ç tureck─ů. Potem nast─ůpi┼é okres panowania brytyjskiego. Zako┼äczy┼éo si─Ö ono po czteroletniej wojnie wyzwole┼äczej og┼éoszeniem niepodleg┼éo┼Ťci w 1960 r. Brytyjczycy pozostawili tu jednak dwie bazy wojskowe. Po┼éo┼╝ony u bram Bliskiego Wschodu Cypr mia┼é dla nich nadal wielkie znaczenie strategiczne. W nowym pa┼ästwie w┼éadze podzielono proporcjonalnie mi─Ödzy Grek├│w i Turk├│w. Ci ostatni nie byli zadowoleni z takiego rozwi─ůzania, poniewa┼╝ by┼éo ich wyra┼║nie mniej. Ju┼╝ w 1963 r. wybuch┼éa wojna domowa, kt├│r─ů zako┼äczy┼éa interwencja wojsk tureckich. Ankara wykorzysta┼éa chwilow─ů s┼éabo┼Ť─ç Aten, gdzie dosz┼éo do puczu „czarnych pu┼ékownik├│w”. Wysp─Ö podzielono na dwie cz─Ö┼Ťci. Pod w┼éadz─ů rz─ůdu republiki Cypru pozosta┼éo 59% terytorium, 37% przypad┼éo Turkom, a na 4% wyznaczono stref─Ö buforow─ů obsadzon─ů oddzia┼éami ONZ. W 1983 r. na p├│┼énocy wyspy og┼éoszono powstanie Tureckiej Republiki P├│┼énocnego Cypru, uznawanej jedynie przez Ankar─Ö. ┼Üwiat pozostawa┼é przy stanowisku niepodzielno┼Ťci wyspy i uznawa┼é prawa rz─ůdu w Nikozji. Szansa na normalizacj─Ö sytuacji na wyspie pojawi┼éa si─Ö mi─Ödzy innymi na skutek zabieg├│w Cypru (a tak┼╝e Turcji) o przyst─ůpienie do UE. Zadeklarowano gotowo┼Ť─ç porozumienia, z tym, ┼╝e Grecy proponuj─ů federacj─Ö, a Turcy konfederacj─Ö. Bruksela jest gotowa przyj─ů─ç wysp─Ö nawet bez rozwi─ůzania konfliktu. Do UE nominalnie nale┼╝a┼éaby w├│wczas ca┼éa wyspa – a faktycz-nie tylko cz─Ö┼Ť─ç grecka. Luka rozwojowa mi─Ödzy obiema cz─Ö┼Ťciami wyspy tylko si─Ö pog┼é─Öbi. W negocjacjach z UE du┼╝o miejsca po┼Ťwi─Öcono turystyce, kt├│rej wyspa zawdzi─Öcza sw├│j wzrost gospodarczy. Zagadnieniem spornym by┼é te┼╝ liberalny system bankowy, kt├│ry sprzyja praniu brudnych pieni─Ödzy. M├│wi si─Ö, ┼╝e mafia rosyjska lokuje tu spor─ů cz─Ö┼Ť─ç swoich ┼Ťrodk├│w. Cypr mimo trudno┼Ťci politycznych ma najlepsz─ů spo┼Ťr├│d wszystkich kandydat├│w sytuacj─Ö gospodarcz─ů – spe┼énia wszystkie ekonomiczne kryteria cz┼éonkostwa. Najwi─Ökszym jego atutem jest jednak poparcie, jakiego udziela mu Grecja, mog─ůca zablokowa─ç rozszerzenie UE.

Czechy
Česká Republika
Obszar: 78.866 km2
Ludno┼Ť─ç: 10.250.000
Ustr├│j: republika parlamentarna
Stolica: Praga
J─Özyki: czeski
Waluta: 1 koruna (korona czeska)
PKB per capita: 5.480 USD (2001)
Wzrost PKB 2,5%
Inflacja: 1,8%
Bezrobocie: 7,2%
Prezydent: Václav Klaus (2003)
Szef rz─ůdu: Vladim├şr Spidla (2002)
Parlament: Parlament jest dwuizbowy. Izba ni┼╝sza — Poslaneck├í Snemovna liczy 200 pos┼é├│w wy┼éanianych na czteroletni─ů kadencj─Ö w wyborach proporcjonalnych z 5% progiem wyborczym. Izba wy┼╝sza — Sen├ít ma 81 cz┼éonk├│w wybieranych na sze┼Ťcioletni─ů kadencj─Ö w okr─Ögach jednomandatowych. Jedna trzecia sk┼éadu jest wybierana co dwa lata. Prezydent jest wybierany przez parlament na pi─Öcioletni─ů kadencj─Ö. Najwa┼╝niejsze partie i liczba posiadanych miejsc: Cesk├í Strana Soci├íln├ę Demokratick├í (Czeska Partia Socjaldemokratyczna): 70; Obcansk├ę Demokratick├í Strana (Obywatelska Partia Demokratyczna) — konserwaty┼Ťci: 58; Komunistick├í Strana Cech a Morava (Komunistyczna Partia Czech i Moraw) - komuni┼Ťci: 41; Krest’ansk├í a Demokratick├ę Unie / Ceskoslovensk├í Strana Lidova (Unia Chrze┼Ťcija┼äsko-Demokratyczna / Czechos┼éowacka Partia Ludowa) — chadecy: 22; Unie Svobody / Democraticke Unie (Unia Wolno┼Ťci / Unia Demokratyczna) - konserwaty┼Ťci: 9.
Narodowo┼Ťci: Czesi 81,2%; Morawianie 13,2%; S┼éowacy 3,1%; Polacy 0,6%; Niemcy 0,5%; ┼Ül─ůzacy 0,4%; Romowie 0,3%; W─Ögrzy 0,2%; inni 0,5%
Religie: atei┼Ťci 39,8%; katolicy 39,2%; protestanci 4,6%; prawos┼éawni 3%; inni 13,4%.

Do II wojny ┼Ťwiatowej Czechy nale┼╝a┼éy do najlepiej rozwini─Ötych obszar├│w Europy. Cho─ç obecnie sporo im brakuje do niegdy┼Ť por├│wnywalnych pod wzgl─Ödem rozwoju kraj├│w Beneluksu to s─ů z pewno┼Ťci─ů jednym z najbardziej stabilnych i najlepiej prosperuj─ůcych pa┼ästw Europy ┼Ürodkowej. Najwi─Öcej obiekcji wobec Czech mia┼éa Austria. Przyczyn─ů by┼éa elektrownia atomowa w Temelinie uznawana w Wiedniu za najwi─Öksze ekologiczne zagro┼╝enie dla Austrii. Czesi nie pozostawali d┼éu┼╝ni i domagali si─Ö zniesienia restrykcji na tranzyt tir├│w przez Alpy. Przy okazji negocjacji wypomniano Czechom dyskryminacj─Ö Rom├│w, zw┼éaszcza w zakresie edukacji i na rynku pracy. Rz─ůd w Pradze robi wprawdzie du┼╝o aby poprawi─ç sytuacj─Ö tej mniejszo┼Ťci, ale efekty nie s─ů jeszcze zadowalaj─ůce. Bruksela musia┼éa jednak pochwali─ç Prag─Ö za stan dostosowania do standard├│w unijnych w zakresie ochrony ┼Ťrodowiska i rolnictwa, z kt├│rymi wi─Ökszo┼Ť─ç kandydat├│w ma powa┼╝ne problemy. W Niemczech i Austrii pojawia┼éy si─Ö g┼éosy ┼╝─ůdaj─ůce od Czech uniewa┼╝nienia dekret├│w Benesza, na mocy kt├│rych Czechos┼éowacja przej─Ö┼éa maj─ůtek wysiedlonych po wojnie Niemc├│w sudeckich. Czesi nie zamierzali ust─ůpi─ç, a Gerhard Schroeder postanowi┼é zdoby─ç sobie poparcie cz─Ö┼Ťci elektoratu konkurencji i demonstracyjnie odwo┼éa┼é swoj─ů wizyt─Ö w Pradze. Ostatecznie Praga obieca┼éa, ┼╝e rozwa┼╝y zagadnienie od strony prawnej, a Unia uzna┼éa, ┼╝e dekrety „nie stanowi─ů przeszkody dla cz┼éonkostwa Czech”.

Estonia
Eesti Vabariik
Obszar: 45.226 km2
Ludno┼Ť─ç: 1.405.000
Ustr├│j: republika parlamentarna (niepodleg┼éo┼Ť─ç od 1991 r.) Stolica: Tallin
Języki: estoński (urzędowy), rosyjski
Waluta: 1 kroon (estońska korona)
PKB per capita: 4.010USD (2001)
Wzrost PKB 7,1%
Inflacja: 1,6%
Bezrobocie: 9,2%
Prezydent: Arnold R├╝├╝tel (2001)
Premier: Siim Kallas (2002)
Parlament: Riigikogu (rada pa┼ästwa) liczy 101 pos┼é├│w wy┼éanianych w wyborach proporcjonalnych. Prezydent jest wybierany na pi─Öcioletni─ů kadencj─Ö przez parlament lub kolegium elektor├│w je┼╝eli w ci─ůgu 3 g┼éosowa┼ä Riigikogu nie zdo┼éa go wybra─ç. Najwa┼╝niejsze partie i liczba posiadanych miejsc: Eesti Keskerakond (Esto┼äska Partia Centrum) – centry┼Ťci: 28; Isamaaliit (Zwi─ůzek Ojczy┼║niany) – konserwaty┼Ťci: 18; Eesti Reformierakond (Esto┼äska Partia Reform) – libera┼éowie: 18; Rahvaerakond M┼Ĺ┼Ĺdukad (Umiarkowana Partia Ludowa) – socjaldemokraci: 17; Eesti Koonderakond (Esto┼äska Partia Koalicji) – libera┼éowie: 7; Eesti Maarahva Erakond (Esto┼äska Partia Ch┼éopska) – ludowcy: 7; Eestimaa ├ťhendatud Rahvapartei (Esto┼äska Zjednoczona Partia Ludowa) – Rosjanie: 6
Narodowo┼Ťci: Esto┼äczycy 65,3%; Rosjanie 28,1%; Ukrai┼äcy 2,5%; Bia┼éorusini 1,5%; Finowie 1%; inni 1,6%
Religie: protestanci, prawosławni

Esto┼äczycy j─Özykowo s─ů bliscy Finom. Odk─ůd odzyskali niepodleg┼éo┼Ť─ç, przeorientowali si─Ö na Skandynawi─Ö, chocia┼╝ nie we wszystkim. Podkre┼Ťlaniu politycznych i kulturowych wi─Öz├│w towarzyszy┼éa odmienna wizja rozwoju gospodarczego. Esto┼äczycy nie skorzystali ze wzorca pa┼ästwa opieku┼äczego i zbudowali jedn─ů z najbardziej otwartych gospodarek na ┼Ťwiecie. Teraz musz─ů si─Ö z tego cz─Ö┼Ťciowo wycofa─ç, cho─çby poprzez wprowadzanie ce┼é. Podobnie jak ┼üotyszom Unia zarzuca┼éa Esto┼äczykom dyskryminacje mniejszo┼Ťci rosyjskiej. Chodzi┼éo g┼é├│wnie o zapisy uzale┼╝niaj─ůce mo┼╝liwo┼Ť─ç ubiegania si─Ö o stanowiska w administracji od znajomo┼Ťci j─Özyka esto┼äskiego. Estonia usun─Ö┼éa wymogi j─Özykowe dla kandydat├│w w wyborach parlamentarnych i samorz─ůdowych. Zliberalizowa┼éa r├│wnie┼╝ prawo dotycz─ůce przyznawania obywatelstwa. Estonia jest krajem s┼éabo zaludnionym o bardzo cennych walorach przyrodniczych. W por├│wnaniu do sytuacji z czas├│w ZSRR stan ┼Ťrodowiska naturalnego uleg┼é znacznej poprawie. W 2000 roku emisje szkodliwych substancji do powietrza zmala┼éy blisko pi─Öciokrotnie, a ┼Ťciek├│w a┼╝ dwudziestokrotnie, Tym niemniej Bruksela wyra┼╝a┼éa obawy o stan esto┼äskiej przyrody i nie zgodzi┼éa si─Ö na pozostawienie w kwestii w┼éadz w Tallinie zarz─ůdzania miejscow─ů populacj─ů nied┼║wiedzia. O jego odstrzale maj─ů decydowa─ç urz─Ödnicy z Komisji Europejskiej.

Litwa
Lietuvos Respublika
Obszar: 65.200km2
Ludno┼Ť─ç: 3.592.000
Ustr├│j: republika parlamentarna (niepodleg┼éo┼Ť─ç od 1990 r.) Stolica: Wilno
J─Özyki: litewski (urz─Ödowy), polski, rosyjski
Waluta: 1 lit
PKB per capita: 3.440 USD (2001)
Wzrost PKB 6,9%
Inflacja: 0,1%
Bezrobocie: 12,6%
Prezydent: Rolandas Paksas (od 2003)
Premier: Algirdas Brazauskas (od 2001)
Parlament: Seimas liczy 141 pos┼é├│w spo┼Ťr├│d kt├│rych 71 jest wy┼éanianych w wyborach wi─Ökszo┼Ťciowych w okr─Ögach jednomandatowych, a 70 w wyborach proporcjonalnych. Prezydent jest wybierany w wyborach powszechnych. Jego kadencja trwa 5 lat. Najwa┼╝niejsze partie i liczba posiadanych miejsc w parlamencie (141): Lietuvos demokratine darbo partija (Litewska Demokratyczna Partia Pracy) – socjali┼Ťci (dawni komuni┼Ťci): 26; Lietuvos socialdemokratu partija (Litewska Partia Socjaldemokratyczna): 19; Naujosios demokratijos partija (Nowa Partia Demokratyczna): 3; Lietuvos rusu s─ůjunga (Litewski Zwi─ůzek Rosyjski): 3; Powy┼╝sze ugrupowania tworz─ů Litewsk─ů Koalicj─Ö Socjaldemokratyczn─ů; Naujoji s─ůjunga (Nowy Zwi─ůzek) – libera┼éowie: 28; Lietuvos liberalu s─ůjunga (Litewski Zwi─ůzek Liberalny) – libera┼éowie: 33; Tevynes s─ůjunga (Zwi─ůzek Ojczy┼║niany) – konserwaty┼Ťci (dawny Sajudis): 9; Lietuvos krikscionys demokratai (Litewscy Chrze┼Ťcija┼äscy Demokraci): 3; Lietuvos valstieciu partija (Litewska Partia Ch┼éopska): 4; Lietuvos centro s─ůjunga (Litewski Zwi─ůzek Centrum) – libera┼éowie: 2; Nuosaikiuju konservatoriu s─ůjunga (Umiarkowany Zwi─ůzek Konserwatywny): 1; Lietuvos lenku rinkimu akcija (Akcja Wyborcza Litewskich Polak├│w): 2; Lietuvos laisves s─ůjunga (Litewski Zwi─ůzek Wolno┼Ťci) – prawica: 1; Jaunosios Lietuvos (M┼éoda Litwa) – narodowi konserwaty┼Ťci: 1; Moderniuju krikscioniu demokratu s─ůjunga (Nowoczesny Zwi─ůzek Chrze┼Ťcija┼äsko-Demokratyczny): 3; niezrzeszeni: 3.
Narodowo┼Ťci: Litwini (80,6%); Rosjanie (8,7%); Polacy (7%); Bia┼éorusini (1,6%); inni (2,1%)
Religie: katolicy (wi─Ökszo┼Ť─ç), protestanci, prawos┼éawni

W┼éa┼Ťciwie to Litwa rozpocz─Ö┼éa rozpad ZSRR. Og┼éosi┼éa niepodleg┼éo┼Ť─ç 11 marca 1990 r. i nie ust─ůpi┼éa – mimo silnego nacisku Moskwy i pa┼ästw zachodnich chc─ůcych zapobiec „destabilizacji” imperium. Litwa nie zosta┼éa silnie skolonizowana przez ludno┼Ť─ç rosyjsk─ů i przez wiele lat unika┼éa silniejszych zadra┼╝nie┼ä z Moskw─ů. Problemy pojawi┼éy si─Ö dopiero podczas rozm├│w akcesyjnych z UE. Chodzi┼éo o rozwi─ůzanie kwestii tranzytu mi─Ödzy Rosj─ů a obwodem kaliningradzkim, kt├│ry wkr├│tce b─Ödzie enklaw─ů na terytorium Unii. Bruksela uzale┼╝ni┼éa przyj─Öcie Litwy od zamkni─Öcia elektrowni atomowej w Ignalinie, wyposa┼╝onej w reaktory podobne do czarnobylskich. W ko┼äcu Wilno zobowi─ůza┼éo si─Ö zamkn─ů─ç elektrowni─Ö do ko┼äca 2009 r., a Bruksela do pokrycia cz─Ö┼Ťci koszt├│w tej operacji.

Łotwa
Latvijas Respublika
Obszar: 64.589km2
Ludno┼Ť─ç: 2.355.000
Ustr├│j: republika parlamentarna (niepodleg┼éo┼Ť─ç od 1991 r.) Stolica: Ryga
Języki: łotewski (urzędowy), rosyjski
Waluta: 1 lat = 100 santim├│w
PKB per capita: 3.190 USD (2001)
Wzrost PKB 4,9%
Inflacja: 1,9%
Bezrobocie: 12,8%
Prezydent: Vaira V┼▒ke-Freiberga (1999)
Premier: Einars Repse (2002)
Parlament: Saeima liczy 100 pos┼é├│w wy┼éanianych w wyborach proporcjonalnych. Prezydent jest wybierany przez parlament na czteroletni─ů kadencj─Ö. Najwa┼╝niejsze partie i liczba posiadanych miejsc: Jaunas laiks (Nowa Era) – centry┼Ťci: 26; Par cilveka ties┼▒bam vienota Latvija (Dla Praw Cz┼éowieka w Zjednoczonej ┼üotwie) – centrolewica: 24; Tautas partija (Partia Ludowa) – centroprawica (cz─Ö┼Ťciowo postkomunistyczna): 21; Latvijas Pirma Partija (Pierwsza ┼üotewska Partia) – chrze┼Ťcija┼äscy demokraci: 10; Zalo un Zemnieku savien┼▒ba (Zwi─ůzek Zielonych i Farmer├│w): 12; Tevzemei un Br┼▒v┼▒bai / LNNK (Ojczyzna i Wolno┼Ť─ç / ┼üotewska Narodowa Partia Konserwatywna) – konserwaty┼Ťci (dawna opozycja): 7.
Narodowo┼Ťci: ┼üotysze 57,7%; Rosjanie 29,6%; Bia┼éorusini 4,1%; Ukrai┼äcy 2,7%; Polacy 2,5%; Litwini 1,4%; inni 2,1%
Religie: katolicy, protestanci, prawosławni

┼üotysze s─ů narodem pogranicza. M├│wi─ů podobnym j─Özykiem do Litwin├│w, a z Esto┼äczykami ┼é─ůczy ich wsp├│lna historia. Jedn─ů nog─ů stoj─ů w Europie ┼Ürodkowej (jak Litwini), drug─ů w Skandynawii (jak Esto┼äczycy). W powszechnej opinii uwa┼╝a si─Ö ich za nar├│d protestancki, jednak najliczniejszym wyznaniem jest katolicyzm. Na ┼üotwie bardzo silnie odznaczy┼é si─Ö okres radzieckiej okupacji. Kraj zosta┼é uszczuplony terytorialnie. Forsownie rozbudowywano przemys┼é ci─Ö┼╝ki, osiedlaj─ůc przy okazji wielu Rosjan. ┼üotyszom grozi┼éo, ┼╝e zostan─ů mniejszo┼Ťci─ů we w┼éasnym kraju. Sta┼éo si─Ö tak w Rydze, zamieszka┼éej w 60% przez Rosjan. Spo┼Ťr├│d wszystkich republik radzieckich mniej korzystny stosunek ludno┼Ťci rdzennej do nap┼éywowej mia┼é tylko Kazachstan. Okre┼Ťlenie statusu imigrant├│w sta┼éo si─Ö g┼é├│wnym problemem odrodzonego pa┼ästwa, a tak┼╝e g┼é├│wnym zagadnieniem negocjacji akcesyjnych. Restrykcyjn─ů ustaw─Ö o obywatelstwie znacznie z┼éagodzono pod koniec 1998 roku. Egzamin na obywatelstwo nie jest trudny i przypomina sw├│j ameryka┼äski odpowiednik. Prawie wszyscy przyst─Öpuj─ůcy go zdaj─ů, cho─ç wi─Ökszo┼Ťci ┼éotewskich Rosjan wcale na obywatelstwie nie zale┼╝y. Nie-obywatele mog─ů bez problem├│w podr├│┼╝owa─ç po krajach WNP i nie musz─ů odbywa─ç s┼éu┼╝by wojskowej. Z podobnych powod├│w ┼éotewscy Rosjanie nie s─ů skorzy do przyjmowania obywatelstwa rosyjskiego, mimo ┼╝e jest to dla nich prosta formalno┼Ť─ç. Nie zamierzaj─ů opuszcza─ç ┼üotwy, bo ┼╝yje im si─Ö tu lepiej, a nikt nie wy┼Ťle ich st─ůd do Czeczenii. Bruksela sta┼éa jednak na stanowisku, ┼╝e prawa rosyjskoj─Özycznych mieszka┼äc├│w nie s─ů jeszcze w pe┼éni respektowane i wymog┼éa na Rydze wprowadzenie pewnych poprawek do ustawy o j─Özyku ┼éotewskim. Tymczasem w krajach Unii Europejskiej zaostrza si─Ö polityk─Ö emigracyjn─ů, a rz─ůdowi w Pary┼╝u nie zarzuca si─Ö dyskryminacji j─Özyka arabskiego. Przy okazji negocjacji akcesyjnych wysz┼éy na jaw odmienne spojrzenia na ochron─Ö przyrody. Unijnym negocjatorom trudno by┼éo zaakceptowa─ç polowanie na rysia, kt├│ry na zachodzie Europy dawno ju┼╝ zosta┼é wyt─Öpiony. Ostatecznie jednak ┼éotewskie lobby ┼éowieckie zwyci─Ö┼╝y┼éo i Bruksela zgodzi┼éa si─Ö na ograniczony odstrza┼é tych zwierz─ůt (do 50 sztuk rocznie).

Malta
Repubblika ta’Malta / Republic of Malta

Obszar: 316 km2
Ludno┼Ť─ç: 400.000
Ustr├│j: republika parlamentarna (niepodleg┼éo┼Ť─ç od 1964 r.) Stolica: Valetta
J─Özyki: malta┼äski [dialekt arabskiego z nalecia┼éo┼Ťciami w┼éoskimi], angielski (urz─Ödowe), w┼éoski
Waluta: 1 lira maltańska = 100 centów
PKB per capita: 15.000 USD
Wzrost PKB 4%
Inflacja: 2,8%
Bezrobocie: 4,5%
Prezydent: Guido de Marco (od 1999)
Premier: Eddie Fenech Adami (od 1998)
Parlament: Izba Reprezentant├│w (Il-Kamra tad-Deputati, House of Representatives) sk┼éada si─Ö z co najmniej 65 cz┼éonk├│w wybieranych na pi─Öcioletni─ů kadencj─Ö w 13 wielomandatowych okr─Ögach. Wybory s─ů wi─Ökszo┼Ťciowe, ale konstytucja przewiduje przyznanie dodatkowych miejsc najpopularniejszej partii je┼Ťli nie uzyska┼éaby absolutnej wi─Ökszo┼Ťci w parlamencie. Do prerogatyw parlamentu nale┼╝y wyb├│r prezydenta, kt├│ry sprawuje sw├│j urz─ůd tak┼╝e przez 5 lat. Najwa┼╝niejsze partie i liczba posiadanych miejsc w parlamencie: Partit Nazzjonalista/Nationalist Party – konserwaty┼Ťci: 35; Partit tal-Haddiema/Malta Labour Party – socjaldemokraci: 30.
Narodowo┼Ťci: prawie wy┼é─ůcznie Malta┼äczycy.
Religie: katolicy (91%)

Ju┼╝ staro┼╝ytni Fenicjanie docenili strategiczne znaczenie niewielkiej, po┼éo┼╝onej na skrzy┼╝owaniu szlak├│w handlowych, Malty. Wyspa, nazwana przez Grek├│w z racji swego po┼éo┼╝enia „P─Öpkiem Morza Wewn─Ötrznego” przechodzi┼éa z r─ůk do r─ůk stanowi─ůc staj─ůc si─Ö kolejno posiad┼éo┼Ťci─ů Kartaginy, Rzymu, Arab├│w, i Norman├│w. Na d┼éugie lata zwi─ůza┼é z ni─ů swoje losy uciekaj─ůcy przed Osmanami zakon joanit├│w, kt├│rych nazwano zreszt─ů kawalerami malta┼äskimi. Krzy┼╝owcy w┼éadali Malt─ů dop├│ki wraz z oddzia┼éami Napoleona nie powr├│ci┼éa na wysp─Ö wielka polityka. Wkr├│tce ulokowali si─Ö tu Anglicy pomni aktualnej przez d┼éugie wieki zasady, ┼╝e najsilniejsza flota Morza ┼Ür├│dziemnego powinna mie─ç na Malcie swoja baz─Ö. Odk─ůd w 1869 r. otwarto kana┼é sueski wyspa odzyska┼éa swoje dawne znaczenie stoj─ůc na stra┼╝y najkr├│tszej drogi do Indii. A┼╝ do ko┼äca lat pi─Ö─çdziesi─ůtych podstaw─ů funkcjonowania miejscowej gospodarki by┼éa brytyjska baza wojskowa. Dawa┼éa zatrudnienie co czwartemu mieszka┼äcowi wyspy i przynosi┼éa po┼éow─Ö wp┼éyw├│w bud┼╝etowych. Anglicy stopniowo jednak ograniczali jej funkcjonowanie i w 1979 r. wycofali st─ůd swoje wojska. Sched─ů po Brytyjczykach jest dwupartyjny system polityczny. Zawa┼╝y┼é on na relacjach Malty z Uni─ů Europejsk─ů poniewa┼╝ dwie partie mia┼éy odmienn─ů wizje przysz┼éo┼Ťci wyspy. W latach siedemdziesi─ůtych i osiemdziesiatych rz─ůdy w Vallecie sprawowa┼éa Partia Pracy, poszukuj─ůca „trzeciej drogi”. Malta zosta┼éa aktywnym uczestnikiem ruchu pa┼ästw niezaanga┼╝owanych i nawi─ůza┼éa bli┼╝sz─ů wsp├│┼éprac─Ö z takimi pa┼ästwami jak Chiny i Libia. Gdy w 1987 r w┼éadz─Ö przej─Ö┼éa Partia Narodowa, postanowi┼éa odnowi─ç wi─Özy z Zachodem. W lipcu 1990 r. Malta z┼éo┼╝y┼éa wniosek o przyj─Öcie do UE. Jednak socjaldemokraci, wr├│ciwszy do w┼éadzy w 1996 r. wstrzymali starania o cz┼éonkostwo. Dwa lata p├│┼║niej, po przedterminowych wyborach do w┼éadzy wr├│cili chadecy, kt├│rzy natychmiast powr├│cili do rokowa┼ä z Bruksel─ů. Uzale┼╝nienie od politycznych wahni─Ö─ç wydaje si─Ö by─ç najwi─Öksz─ů przeszkod─ů dla europejskich aspiracji Malty. W przeciwie┼ästwie do innych kandydat├│w spo┼éecze┼ästwo Malty jest w najwi─Ökszym stopniu niech─Ötne integracji (a┼╝ 45% zamierza g┼éosowa─ç „nie”). Kraj jest niewielki, pod wzgl─Ödem rozwoju gospodarczego por├│wnywalny z Grecj─ů i Portugali─ů. Bruksela mia┼éa zastrze┼╝enia g┼é├│wnie do zbyt du┼╝ej roli pa┼ästwa w gospodarce. Problemem by┼éo umieszczenie Malty na opublikowanej przez OECD li┼Ťcie kraj├│w dopuszczaj─ůcych si─Ö „szkodliwych praktyk podatkowych”, czyli tzw. raj├│w podatkowych. Na szcz─Ö┼Ťcie dla Valetty znalaz┼é si─Ö na niej tak┼╝e nale┼╝─ůcy do Unii Luksemburg. R├│wnie┼╝ w potencjalnie spornej kwestii dopuszczalno┼Ťci aborcji katoliccy malta┼äczycy znale┼║li przyk┼éad w ramach Pi─Ötnastki. Wzorem Irlandii Malta wyst─ůpi┼éa do Unii Europejskiej o zagwarantowanie utrzymania zakazu przerywania ci─ů┼╝y bez wzgl─Ödu na to, jak b─Ödzie ewoluowa─ç w tym zakresie prawo unijne.

Polska
Rzeczpospolita Polska

Obszar: 312.685 km2
Ludno┼Ť─ç: 38.618.000
Ustr├│j: republika parlamentarna
Stolica: Warszawa
J─Özyki: polski
Waluta: 1 złoty
PKB per capita: 4.560 USD (2001)
Wzrost PKB 1,0%
Inflacja: 1,9%
Bezrobocie: 20,2%
Prezydent: Aleksander Kwa┼Ťniewski (1995)
Premier: Leszek Miller (2001)
Parlament: Parlament sk┼éada si─Ö z dw├│ch izb. Izba ni┼╝sza: Sejm liczy 460 pos┼é├│w wy┼éanianych na czteroletni─ů kadencj─Ö w wyborach proporcjonalnych z progiem 5% (8% dla koalicji). Pr├│g nie dotyczy mniejszo┼Ťci narodowych. Izba wy┼╝sza: Senat liczy 100 senator├│w wybieranych w 40 wielomandatowych okr─Ögach. Prezydent jest wybierany na pi─Öcioletni─ů kadencj─Ö w g┼éosowaniu powszechnym. Najwa┼╝niejsze partie i liczba posiadanych miejsc w Sejmie: Koalicja Sojuszu Lewicy Demokratycznej i Unii Pracy: 216; Platforma Obywatelska: 65; Samoobrona: 53; Prawo i Sprawiedliwo┼Ť─ç: 44; Polskie Stronnictwo Ludowe: 42; Liga Polskich Rodzin : 38; mniejszo┼Ť─ç niemiecka: 2.
Narodowo┼Ťci: Polacy 97,6%; Niemcy 1,0%; Ukrai┼äcy 0,6%; Bia┼éorusini 0,5%; inni 0,3%.
Religie: katolicy 95% (oko┼éo 75% praktykuj─ůcych); prawos┼éawni; protestanci; ┼Ťwiadkowie Jehowy.

Polsk─Ö wyr├│┼╝nia spo┼Ťr├│d innych kandydat├│w do Unii Europejskiej przede wszystkim jej wielko┼Ť─ç. W naszym kraju mieszka wi─Öcej ludzi ni┼╝ ┼é─ůcznie w pozosta┼éych dziewi─Öciu. Konsekwencj─ů tego stanu rzeczy s─ů wi─Öksze mo┼╝liwo┼Ťci, ale tak┼╝e wi─Öksza skala problem├│w, jakim Warszawa musi stawi─ç czo┼éa. Zw┼éaszcza rolnictwo, relatywnie najmniej wydajne w ca┼éej Europie ┼Ürodkowej, stanowi powa┼╝ny problem — w Polsce z rolnictwa utrzymuje si─Ö wi─Öksza liczba ludzi ni┼╝ mieszka razem we wszystkich trzech krajach ba┼étyckich. Wielko┼Ť─ç Polski z jednej strony czyni z niej regionalnego lidera, z drugiej sprawia, ┼╝e szereg problem├│w jest dla niej specyficznych. Pod wzgl─Ödem politycznym Warszawa gra pierwsze skrzypce w regionie. Wystarczy wspomnie─ç, jak w Kopenhadze Leszek Miller zapowiedzia┼é negocjowanie do ko┼äca — przedstawiciele pozosta┼éych kandydat├│w, mimo ┼╝e niekt├│rzy z nich ju┼╝ zd─ů┼╝yli pozamyka─ç negocjacje, natychmiast postanowili wstrzyma─ç finalizowanie negocjacji i poczeka─ç na rezultat polskich targ├│w. Je┼Ťli por├│wna─ç wska┼║niki gospodarcze, niestety spadli┼Ťmy na szary koniec listy. Bezrobocie mamy najwy┼╝sze w ca┼éym regionie i tylko S┼éowacja depcze nam po pi─Ötach. Inflacj─Ö wprawdzie zbili┼Ťmy, ale kosztem wzrostu gospodarczego. Litwa i Estonia potrafi─ů godzi─ç 7% wzrost PKB z r├│wnie niskim wzrostem cen.

Słowacja
Slovenská Republika

Obszar: 48.845 km2
Ludno┼Ť─ç: 5.428.000
Ustr├│j: republika parlamentarna
Stolica: Bratysława
Języki: słowacki (urzędowy), węgierski
Waluta: 1 koruna (korona słowacka)
PKB per capita: 3.710 USD (2001)
Wzrost PKB 4,0%
Inflacja: 2%
Bezrobocie: 19,6%
Prezydent: Rudolf Schuster (1999)
Szef rz─ůdu: Mikul├ís Dzurinda (1998)
Parlament: Narodna Rada liczy 150 pos┼é├│w wy┼éanianych na czteroletni─ů kadencj─Ö w wyborach proporcjonalnych. Prezydent jest wybierany w wyborach powszechnych na pi─Öcioletni─ů kadencj─Ö. Najwa┼╝niejsze partie i liczba posiadanych miejsc: Hnutie za Demokratick├ę Slovensko (Ruch na rzecz Demokratycznej S┼éowacji) – umiarkowani nacjonali┼Ťci, populi┼Ťci: 36; Slovenska Demokraticka a Krestanska Unia (S┼éowacka Unia Demokratyczna i Chrze┼Ťcija┼äska) – chadecja: 28; Strana Smer – Tretia Cesta (Partia Kierunek – Trzecia Droga) – centry┼Ťci: 25; Strana ma─Ćarskej koal├şcie – Magyar Koal├şci├│ P├írtja (Partia Koalicji W─Ögierskiej) – mniejszo┼Ť─ç w─Ögierska: 20; Krest’ansko-demokratick├ę hnutie (Ruch Chrze┼Ťcija┼äsko-Demokratyczny) – chadecja: 15; Aliancia Nov├ęho Obcana (Sojusz Nowego Spo-┼éecze┼ästwa) – centry┼Ťci: 15; Komunistick├í strana Slovenska (Komunistyczna Partia S┼éowacji) – komuni┼Ťci: 11. Narodowo┼Ťci: S┼éowacy 85,7%; W─Ögrzy 10,6%; Romowie 1,5% – wedle innych szacunk├│w jest ich 9%; Czesi, Morawianie, ┼Ül─ůzacy 1,1%; Rusini 0,3%; Ukrai┼äcy 0,3%; Niemcy 0,1%; Polacy 0,1%; inni 0,2%.
Religie: katolicy 60,3%; atei┼Ťci 9,7%; protestanci 8,4%; prawos┼éawni 4,1%; inni 17,5%

Gdy z pocz─ůtkiem 1993 roku S┼éowacja wkracza┼éa w niepodleg┼éo┼Ť─ç, znajdowa┼éa si─Ö w ┼Ťrodkowoeuropejskiej czo┼é├│wce. Wkr├│tce jednak w reformowaniu pa┼ästwa i d─ů┼╝eniu do integracji ze strukturami zachodnimi da┼éa si─Ö wyprzedzi─ç Polsce, Czechom i W─Ögrom. Wszystko za spraw─ů jednego cz┼éowieka. Vladimir Meciar rz─ůdzi┼é S┼éowacj─ů przez ca┼é─ů kadencj─Ö parlamentarn─ů 1994-1998. Wzrost gospodarczy by┼é podobny do polskiego, ale zaniechano najwa┼╝niejszych reform. S┼éowacj─Ö wyr├│┼╝nia┼éy jednak wewn─Ötrzne skandale, a premier stara┼é si─Ö skupi─ç w swoim r─Öku wi─Öcej w┼éadzy ni┼╝ wynika┼éoby to z konstytucji. Zach├│d, oceniaj─ůc polityk─Ö Bratys┼éawy, dostrzeg┼é nacjonalizm – wyra┼║ny zw┼éaszcza w koalicyjnej partii J├ína Sloty. Zwr├│cony g┼éownie przeciw W─Ögrom s┼éowacki nacjonalizm znikn─ů┼é jednak wraz z ko┼äcem rz─ůd├│w Meciara. S┼éowacja szybko nadrabia┼éa zaleg┼éo┼Ťci – m. in. sprawnie rozwi─ůzano problem przestarza┼éej elektrowni atomowej w Bohunicach, zatrzymanie reaktor├│w nast─ůpi w 2012 r. – ale jej wej┼Ťcie do Unii Europejskiej nie by┼éo pewne. Je┼Ťli wybory we wrze┼Ťniu 2002 roku wygra┼éby ponownie Meciar, S┼éowacja mog┼éaby wypa┼Ť─ç z kolejki. Podobnie jak w przypadku Czech Unia mia┼éa zastrze┼╝enia do sytuacji mniejszo┼Ťci romskiej. Wa┼╝nym punktem negocjacji by┼éo uszczelnienie granicy z Ukrain─ů, na co Bratys┼éawa dostanie 48 mln euro. Przy okazji wynikn─ů┼é sp├│r z W─Ögrami dotycz─ůcy praw do nazwy tokaj. Budapeszt ro┼Ťci sobie prawo wy┼é─ůczno┼Ťci a S┼éowacy uznaj─ů ten trunek za element w┼éasnej tradycji.

Słowenia
Republika Slovenija

Obszar: 20.273 km2
Ludno┼Ť─ç: 1.935.000
Ustr├│j: republika parlamentarna
Stolica: Lublana
Języki: słoweński
Waluta: 1 tolar
PKB per capita: 9.440 USD (2001)
Wzrost PKB 3,2%
Inflacja: 7,5%
Bezrobocie: 6,1%
Prezydent: Janez Drnovsek (2002)
Premier: Anton Rop (2002)
Parlament: Skupscina Slovenije (Zgromadzenie S┼éowenii) sk┼éada si─Ö z dw├│ch izb. Izba ni┼╝sza: Drzavni Zbor liczy 90 cz┼éonk├│w wy┼éanianych na czteroletni─ů kadencj─Ö w wyborach proporcjonalnych. Dwa miejsca s─ů zastrze┼╝one dla mniejszo┼Ťci narodowych. Izba wy┼╝sza: Drzavni Svet liczy 40 cz┼éonk├│w, spo┼Ťr├│d kt├│rych 18 reprezentuje jednostki samorz─ůdowe, a 22 grupy interes├│w. Prezydent jest wybierany na pi─Öcioletni─ů kadencj─Ö w g┼éosowaniu powszechnym. Najwa┼╝niejsze partie i liczba posiadanych miejsc (Drzavni Zbor): Liberalna Demokracija Slovenije (Liberalna Demokracja S┼éowenii) – libera┼éowie: 34; Socialdemokratska Stranka Slovenije (Socjaldemokratyczna Partia S┼éowenii) – socialdemocraci: 14; Zdruzena Lista Socialnih Demokratov (Zjednoczona Lista Socjaldemokrat├│w) – socjaldemokraci: 11; Slovenska Ljudska Stranka (S┼éowe┼äska Partia Ludowa) – konserwaty┼Ťci: 9; Nova Slovenija Krscanski Ljudska Stranka (Nowa S┼éowenia Chrze┼Ťcija┼äska Partia Ludowa) – chadecy: 8; Demokraticna Stranka Upokojencev Slovenije (Demokratyczna Partia Emeryt├│w): 4; Slovenska Nacionalna Stranka (S┼éowe┼äska Partia Narodowa) – narodowcy: 4; Stranka Mladih Slovenije (Partia M┼éodych S┼éowenii): 4; Przedstawiciele mniejszo┼Ťci w─Ögierskiej i w┼éoskiej: 2.
Narodowo┼Ťci: S┼éowe┼äcy 88%; Chorwaci 3%; Serbowie 2%; Bo┼Ťniacy 1%; Jugos┼éowianie 0,6%; W─Ögrzy 0,4%; inni 5%.
Religie: katolicy 70,8% (w tym 2% unit├│w); luteranie 1%; muzu┼émanie 1%; atei┼Ťci 4,3%; inni 22,9%.

S┼éowenia jest najlepiej rozwini─Ötym krajem Europy ┼Ürodkowej-Wschodniej. Jej PKB jest wyra┼║nie wy┼╝szy ni┼╝ pozosta┼éych postkomunistycznych kandydat├│w do Unii Europejskiej. Gdy jednak spojrze─ç na inne wska┼║niki gospodarcze, prymat Lublany przestaje by─ç oczywisty. Oko┼éo 45% gospodarki wci─ů┼╝ znajduje si─Ö w r─Ökach pa┼ästwa. Poziom inwestycji zagranicznych w stosunku do PKB jest najni┼╝szy w regionie. Wbrew ┼Ťwiatowym trendom recesyjnym S┼éowenia utrzymuje wzrost gospodarczy, ale z drugiej strony inflacja spada powoli – obecnie jest najwy┼╝sza spo┼Ťr├│d wszystkich dziesi─Öciu kandydat├│w. Obok otwarcia na zagraniczny kapita┼é Unia Europejska (a zw┼éaszcza W┼éochy) domaga┼éa si─Ö umo┼╝liwienia sprzeda┼╝y nieruchomo┼Ťci cudzoziemcom. Parlament zgodzi┼é si─Ö, by obywatele UE mogli kupowa─ç domy w S┼éowenii, ale po trzech latach zamieszkania. W negocjacjach z Bruksel─ů Lublana nie ust─Öpowa┼éa znacznie presji unijnych negocjator├│w, ale te┼╝ prawie nic nie uzyska┼éa i panuje przekonanie, ┼╝e nie specjalnie skorzysta z integracji.

W─Ögry
Magyar K├Âzt├írsas├íg

Obszar: 93.030 km2
Ludno┼Ť─ç: 10.050.000
Ustr├│j: republika parlamentarna
Stolica: Budapeszt
J─Özyki: w─Ögierski
Waluta: 1 forint
PKB per capita: 5.100 USD (2001)
Wzrost PKB 3,1%
Inflacja: 5,1%
Bezrobocie: 5,8%
Prezydent: Ferenc Mádl (2000)
Premier: P├ęter Medgyessy (2002)
Parlament: Orsz├íggyul├ęs (Zgromadzenie Narodowe) liczy 386 deputowanych wy┼éanianych na czteroletni─ů kadencj─Ö: 176 w jednomandatowych okr─Ögach, 152 w wyborach proporcjonalnych w wielomandatowych okr─Ögach i 58 z listy krajowej. Prezydent jest wybierany przez parlament na pi─Öcioletni─ů kadencj─Ö. Najwa┼╝niejsze partie i liczba posiadanych miejsc: Fidesz — Magyar Polg├íri P├írt (Fidesz — W─Ögierska Partia Obywatelska) — konserwaty┼Ťci: 164; Magyar Demokrata F├│rum (W─Ögierskie Forum Demokratyczne) — chadecy: 24; Magyar Szocialista P├írt (W─Ögierska Partia Socjalistyczna) -socjali┼Ťci: 178; Szabad Demokrat├ík Sz├Âvets├ęge (Sojusz Wolnych Demokrat├│w, liberal): 20.
Narodowo┼Ťci: W─Ögrzy 98,2%; inni 1,8%
Religie: katolicy 67,5%; Kalwini┼Ťci 20%; Luteranie 5%; atei┼Ťci i inni 7,5%.

W─Ögry s─ů krajem bardzo otwartym na ┼Ťwiat. Od 1989 roku zagraniczne inwestycje bezpo┼Ťrednie wynios┼éy 23 mld dolar├│w, co jest najlepszym wynikiem w Europie ┼Ürodkowej w przeliczeniu na g┼éow─Ö mieszka┼äca. Budapeszt jako pierwszy z┼éo┼╝y┼é wniosek o cz┼éonkostwo w Unii Europejskiej. Najszybciej zamyka┼é te┼╝ kolejne rozdzia┼éy negocjacyjne. Sprzyja┼éy temu sukcesy we wprowadzaniu gospodarki rynkowej. Ponad 80% PKB wytwarza sektor prywatny. Z wyj─ůtkiem kolei W─Ögry nie maj─ů problem├│w z niezrestrukturyzowanymi gigantami. Mimo ┼Ťwiatowej recesji uda┼éo im si─Ö utrzyma─ç wzrost gospodarczy. Zawsze jednak znajdzie si─Ö co┼Ť, co mo┼╝na by ulepszy─ç. Zwraca si─Ö uwag─Ö na korupcj─Ö. R├│wnie┼╝ sytuacja Rom├│w wymaga aktywnych dzia┼éa┼ä ze strony rz─ůdu.



wersja do wydruku



AktualnoÂci:
Japońskie fascynacje...
Koreańska awangarda ...
Akustyczna Marika...
Wszystkie wojny fotor...
Naga prawda o pilotac...

Kapela ze Wsi Warszawa

Kimar Studio

wypady.pl

Subnet Internet (C)2003