Puls Žwiata
Poniedzia│ek, 28 maja 2018www.puls-swiata.pl
Puls Žwiata


RAPORT: Birma

UCHOD┼╣CY W POLSCE

NORYLSK: Miasto-widmo

KINO AFGANISTANU

Cenzura Internetu w Chinach

Mały Tybet w Nepalu

ARGENTYNA: Okruchy dyktatury

Strefa Kultury:
Literatura

Teatr

Kino

Muzyka

Wystawa

Kanon

BIBLIOTEKA:
LINKI

KSIĄŻKI

DOKUMENTY

GALERIA FOTO

 
ZALOGUJ



ARGENTYNA: Okruchy dyktatury

ARGENTYNA SZUKA SPRAWIEDLIWO─Ć┼╝╦ŁCI
Autor: Zuzanna Boryczko

Ponad trzydzie─Ć┼╝╦Łci lat temu, w nocy z 24 na 25 marca 1976 r., wojskowi pod dowództwem genera─Ć┼╝╦Ła Jorge Videli wtargn─Ć┼╝╦Łli do Casa Rosada – pa─Ć┼╝╦Łacu, w którym urz─Ć┼╝╦Łduj─Ć┼╝╦Ł argenty─Ć┼╝╦Łscy prezydenci. W ten sposób junta po─Ć┼╝╦Ło─Ć┼╝╦Ły─Ć┼╝╦Ła kres nieudolnym rz─Ć┼╝╦Łdom drugiej ─Ć┼╝╦Łony nie─Ć┼╝╦Łyj─Ć┼╝╦Łcego ju─Ć┼╝╦Ł Juana Perona. I rozpocz─Ć┼╝╦Ła, trwaj─Ć┼╝╦Łc─Ć┼╝╦Ł do dzi─Ć┼╝╦Ł, zimn─Ć┼╝╦Ł wojn─Ć┼╝╦Ł domow─Ć┼╝╦Ł.

ARGENTYNA SZUKA SPRAWIEDLIWO─Ć┼╝╦ŁCI 1
Demonstracja przeciwnik├│w junty. Fot. Z. Boryczko
Kraj pogr─Ć┼╝╦Ł─Ć┼╝╦Łony by─Ć┼╝╦Ł w zupe─Ć┼╝╦Łnym chaosie. Faworyzowane za Perona zwi─Ć┼╝╦Łzki zawodowe uzurpowa─Ć┼╝╦Ły sobie nieograniczone prawa, coraz cz─Ć┼╝╦Łciej wychodz─Ć┼╝╦Łc na ulice. Sytuacja ekonomiczna by─Ć┼╝╦Ła bardzo z─Ć┼╝╦Ła, w powietrzu wyczuwalne by─Ć┼╝╦Ło napi─Ć┼╝╦Łcie. Wojsko ju─Ć┼╝╦Ł nie raz przejmowa─Ć┼╝╦Ło stery rz─Ć┼╝╦Łdów w Argentynie, gdy wymaga─Ć┼╝╦Ły tego podobne okoliczno─Ć┼╝╦Łci, jednak trzyma─Ć┼╝╦Ło je jedynie do uspokojenia sytuacji. Potem wojskowi oddawali w─Ć┼╝╦Ładz─Ć┼╝╦Ł kolejnemu cywilnemu prezydentowi. W naturalny sposób znaczna cz─Ć┼╝╦Ł─Ć┼╝╦Ł zm─Ć┼╝╦Łczonych niestabilno─Ć┼╝╦Łci─Ć┼╝╦Ł kraju Argenty─Ć┼╝╦Łczyków przyj─Ć┼╝╦Ła i ten przewrót ciep─Ć┼╝╦Ło. Jeszcze liczniejsza grupa przyj─Ć┼╝╦Ła postaw─Ć┼╝╦Ł biernej akceptacji. Tej jednak nocy nikt nie wiedzia─Ć┼╝╦Ł, ─Ć┼╝╦Łe w─Ć┼╝╦Ła─Ć┼╝╦Łnie zaczyna si─Ć┼╝╦Ł siedmioletnia dyktatura, która poch─Ć┼╝╦Łonie ─Ć┼╝╦Łycie tysi─Ć┼╝╦Łcy ludzi. Trzydzie─Ć┼╝╦Łci lat pó─Ć┼╝╦Łniej, 24 marca 2006 roku, dziesi─Ć┼╝╦Łtki tysi─Ć┼╝╦Łcy ludzi w ca─Ć┼╝╦Łym kraju wysz─Ć┼╝╦Ły na ulice. W Buenos Aires ponad 100 tysi─Ć┼╝╦Łcy ludzi przesz─Ć┼╝╦Ło g─Ć┼╝╦Łównymi awenidami (alejami) miasta, by ostatecznie zgromadzi─Ć┼╝╦Ł si─Ć┼╝╦Ł na Plaza de Mayo, najwa─Ć┼╝╦Łniejszym punkcie Buenos Aires. Postawiono tu scen─Ć┼╝╦Ł otoczon─Ć┼╝╦Ł rusztowaniami, na których widniej─Ć┼╝╦Ł zdj─Ć┼╝╦Łcia setek ludzi zamordowanych w czasach dyktatury. Kilkutysi─Ć┼╝╦Łczny t─Ć┼╝╦Łum wznosi has─Ć┼╝╦Ła na rzecz sprawiedliwo─Ć┼╝╦Łci, praw cz─Ć┼╝╦Łowieka, domaga si─Ć┼╝╦Ł os─Ć┼╝╦Łdzenia przywódców junty. Na zmian─Ć┼╝╦Ł, okrzykami i chwilami ciszy, oddaje cze─Ć┼╝╦Ł─Ć┼╝╦Ł pami─Ć┼╝╦Łci ofiar. To, co wydarzy─Ć┼╝╦Ło si─Ć┼╝╦Ł trzy dekady temu, nadal jest ─Ć┼╝╦Ływe w pami─Ć┼╝╦Łci wielu Argenty─Ć┼╝╦Łczyków. Problemy gospodarcze ostatnich lat i przemiany, jakie przechodzi Argentyna w ostatnich latach, w niczym nie zmieni─Ć┼╝╦Ły emocjonalnego stosunku mieszka─Ć┼╝╦Łców do czasów junty. Proceso Od pierwszych dni rz─Ć┼╝╦Łdów wojskowi przyst─Ć┼╝╦Łpili do reorganizacji kraju w my─Ć┼╝╦Łl za─Ć┼╝╦Ło─Ć┼╝╦Łe─Ć┼╝╦Ł Proceso – enigmatycznego programu zmian, jakim poddano niemal wszystkie aspekty argenty─Ć┼╝╦Łskiej rzeczywisto─Ć┼╝╦Łci. Przej─Ć┼╝╦Łcie w─Ć┼╝╦Ładzy przez wojsko by─Ć┼╝╦Ło co prawda bezpo─Ć┼╝╦Łredni─Ć┼╝╦Ł konsekwencj─Ć┼╝╦Ł wewn─Ć┼╝╦Łtrznej sytuacji w kraju, ale w szerszym kontek─Ć┼╝╦Łcie – Ameryki ─Ć┼╝╦Łaci─Ć┼╝╦Łskiej oraz globalnej rywalizacji USA i ZSRR – by─Ć┼╝╦Ło te─Ć┼╝╦Ł wynikiem walki z komunizmem i hamowania wp─Ć┼╝╦Ływów socjalistów na zachodniej pó─Ć┼╝╦Łkuli. W s─Ć┼╝╦Łsiednich krajach (Chile, Brazylii, Paragwaju i Urugwaju) w─Ć┼╝╦Ładz─Ć┼╝╦Ł sprawowa─Ć┼╝╦Ły ju─Ć┼╝╦Ł junty wojskowe, a rola Waszyngtonu w wojskowych przewrotach wci─Ć┼╝╦Ł─Ć┼╝╦Ł pozostaje kwesti─Ć┼╝╦Ł kontrowersyjn─Ć┼╝╦Ł i budz─Ć┼╝╦Łc─Ć┼╝╦Ł tu wielkie emocje. Jakkolwiek by─Ć┼╝╦Ło w Argentynie, w ówczesnej rzeczywisto─Ć┼╝╦Łci genera─Ć┼╝╦Ł Jorge Videla i jego towarzysze wiedzieli, ─Ć┼╝╦Łe mog─Ć┼╝╦Ł liczy─Ć┼╝╦Ł na wsparcie Waszyngtonu. Nowy re─Ć┼╝╦Łim, koncentruj─Ć┼╝╦Łc w─Ć┼╝╦Ładz─Ć┼╝╦Ł w swoim r─Ć┼╝╦Łku, zakaza─Ć┼╝╦Ł dzia─Ć┼╝╦Łalno─Ć┼╝╦Łci wszystkich partii politycznych, zawiesi─Ć┼╝╦Ł obrady Kongresu i odebra─Ć┼╝╦Ł autonomi─Ć┼╝╦Ł prowincjom – jednostkom administracyjnym Argentyny. Zakazano równie─Ć┼╝╦Ł dzia─Ć┼╝╦Łalno─Ć┼╝╦Łci zwi─Ć┼╝╦Łzków zawodowych, poszerzaj─Ć┼╝╦Łc zakaz na wszelkie formy zrzeszania si─Ć┼╝╦Ł. Systemowi edukacji narzucono now─Ć┼╝╦Ł wyk─Ć┼╝╦Ładni─Ć┼╝╦Ł historii i polityki, a mediom odebrano jak─Ć┼╝╦Łkolwiek niezale─Ć┼╝╦Łno─Ć┼╝╦Ł─Ć┼╝╦Ł, czyni─Ć┼╝╦Łc je jednym z narz─Ć┼╝╦Łdzi wojskowej propagandy. Kto decydowa─Ć┼╝╦Ł si─Ć┼╝╦Ł na jak─Ć┼╝╦Łkolwiek form─Ć┼╝╦Ł dzia─Ć┼╝╦Łalno─Ć┼╝╦Łci opozycyjnej, podejmowa─Ć┼╝╦Ł olbrzymie ryzyko. Ruszy─Ć┼╝╦Ła maszyna ─Ć┼╝╦Łmierci. Na terytorium ca─Ć┼╝╦Łego kraju g─Ć┼╝╦Łsto rozsiano tajne katownie, z regu─Ć┼╝╦Ły usytuowane w opuszczonych szko─Ć┼╝╦Łach, szpitalach, czasem w zwyk─Ć┼╝╦Łych domach, gdzie─Ć┼╝╦Ł na uboczu. W ─Ć┼╝╦Łrodowiskach cz─Ć┼╝╦Łonków dotychczas dzia─Ć┼╝╦Łaj─Ć┼╝╦Łcych partii zacz─Ć┼╝╦Ły zdarza─Ć┼╝╦Ł si─Ć┼╝╦Ł zatrzymania i tzw. „znikni─Ć┼╝╦Łcia”. Najci─Ć┼╝╦Łsze represje spad─Ć┼╝╦Ły jednak na Monteneros, cz─Ć┼╝╦Łonków lewackiej antyre─Ć┼╝╦Łimowej partyzantki. W wi─Ć┼╝╦Łkszo─Ć┼╝╦Łci byli to dawni dzia─Ć┼╝╦Łacze skrajnie lewicowego skrzyd─Ć┼╝╦Ła Partii Peronowskiej (Partido Peronista), którzy w latach 1976-82 prowadzili partyzanck─Ć┼╝╦Ł wojn─Ć┼╝╦Ł z wojskami rz─Ć┼╝╦Łdowymi. W wi─Ć┼╝╦Łkszo─Ć┼╝╦Łci Monteneros rekrutowali si─Ć┼╝╦Ł z m─Ć┼╝╦Łodych ludzi, pochodz─Ć┼╝╦Łcych z rodzin peronistów, g─Ć┼╝╦Ł─Ć┼╝╦Łboko przywi─Ć┼╝╦Łzanych do idea─Ć┼╝╦Łów socjalistycznych. Metody dzia─Ć┼╝╦Łania tej guerilli budzi─Ć┼╝╦Ły i budz─Ć┼╝╦Ł kontrowersje. Niektórzy jej cz─Ć┼╝╦Łonkowie wy─Ć┼╝╦Ł─Ć┼╝╦Łcznie roznosili ulotki, inni organizowali zamachy na funkcjonariuszy re─Ć┼╝╦Łimu. Kolejni organizowali porwania dla okupu czy napady rabunkowe. A─Ć┼╝╦Ł do 1979 r. jakakolwiek aktywno─Ć┼╝╦Ł─Ć┼╝╦Ł w opozycji grozi─Ć┼╝╦Ła ─Ć┼╝╦Łmierci─Ć┼╝╦Ł. Re─Ć┼╝╦Łim bezwzgl─Ć┼╝╦Łdnie eliminowa─Ć┼╝╦Ł ka─Ć┼╝╦Łdego, kto sprzeciwia─Ć┼╝╦Ł si─Ć┼╝╦Ł nowym porz─Ć┼╝╦Łdkom. „Znikanie” ludzi, masowe egzekucje, loty ─Ć┼╝╦Łmierci (zrzucanie ─Ć┼╝╦Ływych ludzi z samolotów i helikopterów do oceanu), tajne o─Ć┼╝╦Łrodki tortur pocz─Ć┼╝╦Łtkowo by─Ć┼╝╦Ły Argenty─Ć┼╝╦Łczykom nieznane. Nawet osoby, które prze─Ć┼╝╦Ły─Ć┼╝╦Ły tortury i dzi─Ć┼╝╦Łki koneksjom lub ─Ć┼╝╦Łapówkom znalaz─Ć┼╝╦Ły si─Ć┼╝╦Ł w niewielkiej grupie uwolnionych, ze strachu milcza─Ć┼╝╦Ły lub czym pr─Ć┼╝╦Łdzej emigrowa─Ć┼╝╦Ły, zw─Ć┼╝╦Łaszcza do Europy. Prawda zacz─Ć┼╝╦Ła wychodzi─Ć┼╝╦Ł na jaw dopiero w 1978 r., gdy skala zjawiska by─Ć┼╝╦Ła ju─Ć┼╝╦Ł tak du─Ć┼╝╦Ła, ─Ć┼╝╦Łe nie sposób by─Ć┼╝╦Ło go ukry─Ć┼╝╦Ł. W tym czasie dane wywiadu chilijskiego mówi─Ć┼╝╦Ły ju─Ć┼╝╦Ł o 22 tysi─Ć┼╝╦Łcach „znikni─Ć┼╝╦Łtych” (desaparecidos). W 1979 r. do Argentyny przyjecha─Ć┼╝╦Ła delegacja Komisji Praw Cz─Ć┼╝╦Łowieka, czego konsekwencj─Ć┼╝╦Ł by─Ć┼╝╦Ły tysi─Ć┼╝╦Łce egzekucji wi─Ć┼╝╦Łniów przetrzymywanych w re─Ć┼╝╦Łimowych katowniach. O─Ć┼╝╦Łrodki te, niemal z dnia na dzie─Ć┼╝╦Ł, musia─Ć┼╝╦Ły zosta─Ć┼╝╦Ł zamkni─Ć┼╝╦Łte lub zlikwidowane, nie pozostawiaj─Ć┼╝╦Łc po sobie ─Ć┼╝╦Ładnego ─Ć┼╝╦Łladu. Matki zacz─Ć┼╝╦Ły domaga─Ć┼╝╦Ł si─Ć┼╝╦Ł jakichkolwiek informacji o swoich dzieciach, regularnie demonstruj─Ć┼╝╦Łc na Plaza de Mayo. Mimo ─Ć┼╝╦Łe informacje nie nadchodzi─Ć┼╝╦Ły, manifestacje nie wygasa─Ć┼╝╦Ły. Tak narodzi─Ć┼╝╦Ła si─Ć┼╝╦Ł organizacja Matek z Plaza de Mayo – dzi─Ć┼╝╦Ł zajmuj─Ć┼╝╦Łca si─Ć┼╝╦Ł g─Ć┼╝╦Łównie poszukiwaniem sierot po zamordowanych, dzieci, które przysz─Ć┼╝╦Ły na ─Ć┼╝╦Łwiat w tajnych wi─Ć┼╝╦Łzieniach i w drodze nielegalnej adopcji by─Ć┼╝╦Ły przekazywane nowym rodzinom, g─Ć┼╝╦Łównie z kr─Ć┼╝╦Łgów wojskowych.

JeÂli chcesz przeczytaŠ ca│y artyku│ zaloguj siŕ
JeÂli nie posiadasz konta, zarejestruj siŕ

wersja do wydruku



AktualnoÂci:
Japońskie fascynacje...
Koreańska awangarda ...
Akustyczna Marika...
Wszystkie wojny fotor...
Naga prawda o pilotac...

Kapela ze Wsi Warszawa

Kimar Studio

wypady.pl

Subnet Internet (C)2003