Puls Žwiata
Pi▒tek, 27 kwietnia 2018www.puls-swiata.pl
Puls Žwiata


RAPORT: Birma

UCHOD┼╣CY W POLSCE

NORYLSK: Miasto-widmo

KINO AFGANISTANU

Cenzura Internetu w Chinach

Mały Tybet w Nepalu

ARGENTYNA: Okruchy dyktatury

Strefa Kultury:
Literatura

Teatr

Kino

Muzyka

Wystawa

Kanon

BIBLIOTEKA:
LINKI

KSIĄŻKI

DOKUMENTY

GALERIA FOTO

 
ZALOGUJ

BIBLIOTEKA - DOKUMENTY

[Jan Paweł II] Encyklika Ecclesia de Eucharistia (2003)

ENCYKLIKA ECCLESIA DE EUCHARISTIA OJCA ┼ÜWI─śTEGO JANA PAW┼üA II DO BISKUP├ôW DO KAP┼üAN├ôW I DIAKON├ôW DO ZAKONNIK├ôW I ZAKONNIC DO KATOLIK├ôW ┼ÜWIECKICH ORAZ DO WSZYSTKICH LUDZI DOBREJ WOLI O EUCHARYSTII W ┼╗YCIU KO┼ÜCIO┼üA


 


SPIS TREŚCI


- Wprowadzenie


- Rozdział I Tajemnica wiary


- Rozdzia┼é II Eucharystia buduje Ko┼Ťci├│┼é


- Rozdzia┼é III Apostolski charakter Eucharystii i Ko┼Ťcio┼éa


- Rozdzia┼é IV Eucharystia a komunia ko┼Ťcielna


- Rozdział V Piękno celebracji eucharystycznej


- Rozdział VI W szkole Maryi, "Niewiasty Eucharystii"


- Zakończenie


 


WPROWADZENIE


1. Ko┼Ťci├│┼é ┼╝yje dzi─Öki Eucharystii [Ecclesia de Eucharistia vivit]. Ta prawda wyra┼╝a nie tylko codzienne do┼Ťwiadczenie wiary, ale zawiera w sobie istot─Ö tajemnicy Ko┼Ťcio┼éa. Na r├│┼╝ne sposoby Ko┼Ťci├│┼é do┼Ťwiadcza z rado┼Ťci─ů, ┼╝e nieustannie urzeczywistnia si─Ö obietnica: "A oto Ja jestem z wami przez wszystkie dni, a┼╝ do sko┼äczenia ┼Ťwiata" (Mt28, 20). Dzi─Öki Naj┼Ťwi─Ötszej Eucharystii, w kt├│rej nast─Öpuje przeistoczenie chleba i wina w Cia┼éo i Krew Pana, raduje si─Ö t─ů obecno┼Ťci─ů w spos├│b szczeg├│lny. Od dnia Zes┼éania Ducha ┼Üwi─Ötego, w kt├│rym Ko┼Ťci├│┼é, Lud Nowego Przymierza, rozpocz─ů┼é swoje pielgrzymowanie ku ojczy┼║nie niebieskiej, Naj┼Ťwi─Ötszy Sakrament niejako wyznacza rytm jego dni, wype┼éniaj─ůc je ufn─ů nadziej─ů.


S┼éusznie Sob├│r Watyka┼äski II okre┼Ťli┼é, ┼╝e Ofiara eucharystyczna jest "┼║r├│d┼éem i zarazem szczytem ca┼éego ┼╝ycia chrze┼Ťcija┼äskiego".1 "W Naj┼Ťwi─Ötszej Eucharystii zawiera si─Ö bowiem ca┼ée dobro duchowe Ko┼Ťcio┼éa, to znaczy sam Chrystus, nasza Pascha i Chleb ┼╝ywy, kt├│ry przez swoje o┼╝ywione przez Ducha ┼Üwi─Ötego i o┼╝ywiaj─ůce Cia┼éo daje ┼╝ycie ludziom".2 Dlatego te┼╝ Ko┼Ťci├│┼é nieustannie zwraca swe spojrzenie ku swojemu Panu, obecnemu w Sakramencie O┼étarza, w kt├│rym objawia On w pe┼éni ogrom swej mi┼éo┼Ťci.


2. W Jubileuszowym Roku 2000 dane mi by┼éo sprawowa─ç Msz─Ö ┼Ťw. w jerozolimskim Wieczerniku, tam gdzie wed┼éug tradycji zosta┼éa ona odprawiona po raz pierwszy przez samego Chrystusa. Wieczernik - miejsce ustanowienia Eucharystii. To tam Chrystus wzi─ů┼é w swoje r─Öce chleb, po┼éama┼é go i rozda┼é uczniom m├│wi─ůc: "Bierzcie i jedzcie, to jest bowiem Cia┼éo moje, kt├│re za was b─Ödzie wydane" (por. Mt 26, 26; ┼ük 22, 19; 1Kor 11, 24). Potem wzi─ů┼é w swe r─Öce kielich nape┼éniony winem, powiedzia┼é im: "Bierzcie i pijcie, to jest bowiem kielich Krwi mojej nowego i wiecznego przymierza, kt├│ra za was i za wielu b─Ödzie wylana na odpuszczenie grzech├│w" (por. Mk 14, 24; ┼ük22, 20; 1Kor 11, 25). Jestem wdzi─Öczny Panu Jezusowi, ┼╝e w pos┼éusze┼ästwie Jego zaleceniu: "To czy┼äcie na moj─ů pami─ůtk─Ö" (┼ük22, 19), dane mi by┼éo powt├│rzy─ç w tym samym miejscu s┼éowa wypowiedziane przez Niego dwa tysi─ůce lat temu.


Czy Aposto┼éowie, kt├│rzy uczestniczyli w Ostatniej Wieczerzy, byli ┼Ťwiadomi tego, co oznacza┼éy s┼éowa wypowiedziane w├│wczas przez Chrystusa? Chyba nie. Sta┼éo si─Ö to dla nich jasne dopiero po zako┼äczeniu Triduum sacrum, to jest po prze┼╝yciu wydarze┼ä, jakie mia┼éy miejsce od wieczora Wielkiego Czwartku do poranka Wielkiej Niedzieli. W te dni wpisuje si─Ö mysterium paschale; wpisuje si─Ö w nie tak┼╝e mysterium eucharisticum.


3. Ko┼Ťci├│┼é rodzi si─Ö z tajemnicy paschalnej. W┼éa┼Ťnie dlatego Eucharystia, kt├│ra w najwy┼╝szym stopniu jest sakramentem tajemnicy paschalnej, stanowi centrum ┼╝ycia eklezjalnego. Dostrzegamy to ju┼╝ w pierwszych relacjach o ┼╝yciu Ko┼Ťcio┼éa, jakie znajdujemy w Dziejach Apostolskich: "Trwali oni w nauce Aposto┼é├│w i we wsp├│lnocie, w ┼éamaniu chleba i w modlitwach" (2, 42). "┼üamanie chleba" oznacza w┼éa┼Ťnie Eucharysti─Ö. Po dw├│ch tysi─ůcach lat nadal urzeczywistniamy ten pierwotny obraz Ko┼Ťcio┼éa. Gdy to czynimy podczas sprawowania Eucharystii, mamy przed oczyma duszy misterium paschalne: to, co wydarzy┼éo si─Ö w wiecz├│r Wielkiego Czwartku, podczas Ostatniej Wieczerzy i po niej. Ustanowienie Eucharystii uprzedza┼éo bowiem w spos├│b sakramentalny wydarzenia, kt├│re wkr├│tce mia┼éy nast─ůpi─ç, pocz─ůwszy od konania w Getsemani. Widzimy zn├│w Pana Jezusa, kt├│ry wychodzi z Wieczernika, schodzi z uczniami w d├│┼é, a┼╝eby przekroczy─ç potok Cedron i wej┼Ť─ç do Ogrodu Oliwnego. W Ogrodzie tym do dnia dzisiejszego zachowa┼éy si─Ö niekt├│re bardzo stare drzewa oliwne. Mo┼╝e by┼éy nawet ┼Ťwiadkami tego, co dokona┼éo si─Ö w ich cieniu owego wieczoru, gdy Chrystus na modlitwie do┼Ťwiadcza┼é ┼Ťmiertelnej trwogi, "a Jego pot by┼é jak g─Öste krople krwi, s─ůcz─ůce si─Ö na ziemi─Ö" (por. ┼ük 22, 44). Rozpoczyna┼éo si─Ö przelewanie krwi - tej samej Krwi, kt├│r─ů nieco wcze┼Ťniej ofiarowa┼é Ko┼Ťcio┼éowi jako nap├│j zbawienia w sakramencie Eucharystii; ostatecznie zostanie wylana na Golgocie i stanie si─Ö narz─Ödziem naszego Odkupienia: "Chrystus, zjawiwszy si─Ö jako arcykap┼éan d├│br przysz┼éych, [...] nie przez krew koz┼é├│w i cielc├│w, lecz przez w┼éasn─ů krew wszed┼é raz na zawsze do Miejsca ┼Üwi─Ötego i osi─ůgn─ů┼é wieczne odkupienie" (Hbr 9, 11-12).


4. Godzina naszego Odkupienia. Pomimo, ┼╝e doznaje niezmiernej trwogi, Chrystus nie ucieka przed swoj─ů "godzin─ů": "I c├│┼╝ mam powiedzie─ç? Ojcze, wybaw Mnie od tej godziny. Ale┼╝ w┼éa┼Ťnie dlatego przyszed┼éem na t─Ö godzin─Ö" (J 12, 27). Pragnie, a┼╝eby uczniowie Mu towarzyszyli, a jednak do┼Ťwiadcza samotno┼Ťci i opuszczenia: "Tak, jednej godziny nie mogli┼Ťcie czuwa─ç ze Mn─ů? Czuwajcie i m├│dlcie si─Ö, aby┼Ťcie nie ulegli pokusie" (Mt 26, 40-41). Tylko Jan pozostanie pod krzy┼╝em, tu┼╝ obok Maryi i pobo┼╝nych niewiast. Agonia w Ogr├│jcu by┼éa wprowadzeniem do wielkopi─ůtkowej agonii na krzy┼╝u. Godzina ┼Ťwi─Öta, godzina odkupienia ┼Ťwiata. Kiedy sprawujemy Eucharysti─Ö w Jerozolimie, w tym miejscu, gdzie by┼é gr├│b Chrystusa, wracamy jak gdyby w spos├│b namacalny do tej Jego "godziny" - godziny krzy┼╝a i uwielbienia. Do tego miejsca i do tej godziny przenosi si─Ö duchowo ka┼╝dy kap┼éan, kt├│ry celebruje Msz─Ö ┼Ťw., razem ze wsp├│lnot─ů chrze┼Ťcijan, kt├│ra w niej uczestniczy.


Ukrzy┼╝owan, umar┼é i pogrzebion, zst─ůpi┼é do piekie┼é, trzeciego dnia zmartwychwsta┼é. Tym s┼éowom wyznania wiary wt├│ruj─ů s┼éowa adoracji i proklamacji: Ecce lignum crucis, in quo salus mundi pependit. Venite adoremus. Takie zaproszenie Ko┼Ťci├│┼é kieruje do wszystkich w godzinach popo┼éudniowych Wielkiego Pi─ůtku. Podejmie znowu sw├│j ┼Ťpiew podczas Wigilii Paschalnej, oznajmiaj─ůc: Surrexit Dominus de sepulcro qui pro nobis pependit in ligno. Alleluja.


5. "Mysterium fidei! - Tajemnica wiary!". Kiedy kap┼éan wypowiada lub ┼Ťpiewa te s┼éowa, obecni odpowiadaj─ů: "G┼éosimy ┼Ťmier─ç Twoj─ů, Panie Jezu, wyznajemy Twoje zmartwychwstanie i oczekujemy Twego przyj┼Ťcia w chwale".


W tych lub podobnych s┼éowach Ko┼Ťci├│┼é, wskazuj─ůc na Chrystusa w tajemnicy Jego m─Öki, objawia tak┼╝e swoj─ů w┼éasn─ů tajemnic─Ö: Ecclesia de Eucharistia. Je┼Ťli w dniu Pi─Ö─çdziesi─ůtnicy przez dar Ducha ┼Üwi─Ötego Ko┼Ťci├│┼é rodzi si─Ö i wychodzi na drogi ┼Ťwiata, to momentem decyduj─ůcym dla jego tworzenia si─Ö jest z pewno┼Ťci─ů ustanowienie Eucharystii w Wieczerniku. Fundamentem i ┼║r├│d┼éem Ko┼Ťcio┼éa jest ca┼ée Triduum paschale, ale niejako zawiera si─Ö ono, jest uprzedzone i "skoncentrowane" na zawsze w darze Eucharystii. W tym darze Jezus Chrystus przekaza┼é Ko┼Ťcio┼éowi nieustanne uobecnianie tajemnicy paschalnej. W nim ustanowi┼é tajemnicz─ů "r├│wnoczesno┼Ť─ç" mi─Ödzy tamtym Triduum i wszystkimi mijaj─ůcymi wiekami.


My┼Ťl ta rodzi w nas uczucia wielkiego i wdzi─Öcznego zdumienia. Wydarzenie paschalne i Eucharystia, kt├│ra je uobecnia przez wieki, maj─ů niezmierzon─ů "pojemno┼Ť─ç". Obejmuj─ů niejako ca┼é─ů histori─Ö, ku kt├│rej skierowana jest ┼éaska Odkupienia. To zdumienie winno zawsze od┼╝ywa─ç w Ko┼Ťciele zgromadzonym na sprawowaniu Eucharystii. W spos├│b szczeg├│lny jednak winno towarzyszy─ç szafarzowi Eucharystii. To on, dzi─Öki w┼éadzy udzielonej mu w sakramencie ┼Üwi─Öce┼ä, dokonuje przeistoczenia. To on wypowiada z moc─ů Chrystusowe s┼éowa z Wieczernika: "To jest Cia┼éo moje, kt├│re za was b─Ödzie wydane... To jest Krew moja, kt├│ra za was b─Ödzie wylana...". Kap┼éan wypowiada te s┼éowa, a raczej u┼╝ycza swoich ust i swojego g┼éosu Temu, kt├│ry wypowiedzia┼é je w Wieczerniku i kt├│ry chce, a┼╝eby by┼éy wypowiadane z pokolenia na pokolenie przez wszystkich, kt├│rzy w Ko┼Ťciele uczestnicz─ů w spos├│b s┼éu┼╝ebny w Jego kap┼éa┼ästwie.


6. Pragn─Ö to eucharystyczne "zdumienie" rozbudzi─ç, pisz─ůc t─Ö Encyklik─Ö jako kontynuacj─Ö dziedzictwa jubileuszowego, kt├│re chcia┼éem przekaza─ç Ko┼Ťcio┼éowi w Li┼Ťcie apostolskim Novo millennio ineunte oraz w jego maryjnym zwie┼äczeniu w Li┼Ťcie Rosarium Virginis Mariae. Kontemplacja oblicza Chrystusa - kontemplacja wraz z Maryj─ů - jest "programem", kt├│ry zaproponowa┼éem Ko┼Ťcio┼éowi u pocz─ůtku trzeciego tysi─ůclecia, zach─Öcaj─ůc go, by z entuzjazmem nowej ewangelizacji wyp┼éyn─ů┼é na g┼é─Öbi─Ö na morzu dziej├│w. Kontemplowanie Chrystusa zak┼éada umiej─Ötno┼Ť─ç rozpoznawania Go, gdziekolwiek si─Ö objawia, obecny na r├│┼╝ne sposoby, ale przede wszystkim w ┼╝ywym sakramencie Jego Cia┼éa i Jego Krwi. Ko┼Ťci├│┼é ┼╝yje dzi─Öki Chrystusowi eucharystycznemu, Nim si─Ö karmi, z Niego czerpie ┼Ťwiat┼éo. Eucharystia jest tajemnic─ů wiary i jednocze┼Ťnie "tajemnic─ů ┼Ťwiat┼éa".3 Za ka┼╝dym razem, gdy Ko┼Ťci├│┼é sprawuje Eucharysti─Ö, wierni mog─ů w pewien spos├│b ponownie prze┼╝ywa─ç do┼Ťwiadczenie dw├│ch uczni├│w z Emaus: "Otworzy┼éy si─Ö im oczy i poznali Go" (┼ük 24, 31).


7. Od kiedy rozpocz─ů┼éem moj─ů pos┼éug─Ö Nast─Öpcy Piotra, zawsze szczeg├│ln─ů uwag─Ö po┼Ťwi─Öca┼éem Wielkiemu Czwartkowi, kt├│ry jest dniem Eucharystii i Kap┼éa┼ästwa. Na t─Ö okoliczno┼Ť─ç ka┼╝dego roku kierowa┼éem List do wszystkich kap┼éan├│w ┼Ťwiata. W tym roku, dwudziestym pi─ůtym mojego pontyfikatu, chc─Ö w spos├│b szczeg├│lny zaprosi─ç ca┼éy Ko┼Ťci├│┼é do refleksji eucharystycznej i wezwa─ç do dzi─Ökczynienia Panu za dar Eucharystii i Kap┼éa┼ästwa: "Dar i Tajemnic─Ö".4 Je┼╝eli og┼éaszaj─ůc Rok R├│┼╝a┼äca pragn─ů┼éem zwi─ůza─ç dwudziesty pi─ůty rok mojej pos┼éugi z kontemplacj─ů Chrystusa w szkole Maryi, to w Wielki Czwartek 2003 roku nie mog┼éem nie zatrzyma─ç si─Ö nad "eucharystycznym obliczem" Chrystusa i zwr├│ci─ç uwag─Ö Ko┼Ťcio┼éa na centralne miejsce Eucharystii. Dzi─Öki niej Ko┼Ťci├│┼é ┼╝yje. Karmi si─Ö tym "┼╝ywym Chlebem". Czy mo┼╝na zatem nie odczuwa─ç potrzeby nak┼éaniania wszystkich do odnowionego prze┼╝ywania tego do┼Ťwiadczenia?


8. Gdy my┼Ťl─Ö o Eucharystii, patrz─ůc na moje ┼╝ycie kap┼éana, biskupa i Nast─Öpcy Piotra, wspominam spontanicznie wiele chwil i miejsc, w kt├│rych dane mi by┼éo j─ů sprawowa─ç. Pami─Ötam ko┼Ťci├│┼é parafialny w Niegowici, gdzie spe┼énia┼éem moj─ů pierwsz─ů pos┼éug─Ö duszpastersk─ů, kolegiat─Ö ┼Ťw. Floriana w Krakowie, katedr─Ö na Wawelu, bazylik─Ö ┼Ťw. Piotra oraz wiele bazylik i ko┼Ťcio┼é├│w w Rzymie i na ca┼éym ┼Ťwiecie. Dane mi j─ů by┼éo r├│wnie┼╝ sprawowa─ç w wielu miejscach na g├│rskich szlakach, nad jeziorami i na brzegach morskich; sprawowa┼éem j─ů na o┼étarzach zbudowanych na stadionach, na placach miast... Ta r├│┼╝norodna sceneria moich Mszy ┼Ťw. sprawia, i┼╝ do┼Ťwiadczam bardzo mocno uniwersalnego - mo┼╝na wr─Öcz powiedzie─ç kosmicznego charakteru celebracji eucharystycznej. Tak, kosmicznego!


Nawet wtedy bowiem, gdy Eucharystia jest celebrowana na ma┼éym o┼étarzu wiejskiego ko┼Ťcio┼éa, jest ona wci─ů┼╝ poniek─ůd sprawowana na o┼étarzu ┼Ťwiata. Jednoczy niebo z ziemi─ů. Zawiera w sobie i przenika ca┼ée stworzenie. Syn Bo┼╝y sta┼é si─Ö cz┼éowiekiem, aby w najwy┼╝szym akcie uwielbienia przywr├│ci─ç ca┼ée stworzenie Temu, kt├│ry je uczyni┼é z niczego. I w ten spos├│b On - Najwy┼╝szy i Wieczny Kap┼éan - wchodz─ůc do odwiecznego sanktuarium przez swoj─ů krew przelan─ů na Krzy┼╝u, zwraca Stw├│rcy i Ojcu ca┼ée odkupione stworzenie. Czyni to przez pos┼éug─Ö kap┼éa┼äsk─ů Ko┼Ťcio┼éa, na chwa┼é─Ö Naj┼Ťwi─Ötszej Tr├│jcy. Doprawdy jest to mysterium fidei, dokonuj─ůce si─Ö w Eucharystii: ┼Ťwiat, kt├│ry wyszed┼é z r─ůk Boga Stw├│rcy, wraca do Niego odkupiony przez Chrystusa.


9. Eucharystia, poj─Öta jako zbawcza obecno┼Ť─ç Jezusa we wsp├│lnocie wiernych i jako jej pokarm duchowy, jest czym┼Ť najcenniejszym, co Ko┼Ťci├│┼é posiada na drogach historii. Tym t┼éumaczy si─Ö wielka troska, jak─ů Ko┼Ťci├│┼é zawsze otacza┼é tajemnic─Ö Eucharystii, pieczo┼éowito┼Ť─ç, jak─ů dostrzegamy w autorytatywnych orzeczeniach Sobor├│w i Papie┼╝y. Jak nie podziwia─ç wyk┼éadni doktrynalnej dekret├│w o Naj┼Ťwi─Ötszej Eucharystii, albo o Naj┼Ťwi─Ötszej Ofierze Mszy ┼Ťw., promulgowanych przez Sob├│r Trydencki? Dokumenty te przez kolejne wieki kszta┼étowa┼éy zar├│wno teologi─Ö, jak i katechez─Ö, i do dzisiaj s─ů dogmatycznym punktem odniesienia w nieustannym procesie odnowy i duchowego wzrastania Ludu Bo┼╝ego w wierze i mi┼éo┼Ťci do Eucharystii. Bior─ůc pod uwag─Ö czasy nam bli┼╝sze, trzeba wymieni─ç trzy Encykliki: Encyklik─Ö Mirae Caritatis Leona XIII (28 maja 1902),5 Encyklik─Ö Mediator Dei Piusa XII (20 listopada 1947)6 oraz Encyklik─Ö Mysterium fidei Paw┼éa VI (3 wrze┼Ťnia 1965).7


Cho─ç Sob├│r Watyka┼äski II nie opublikowa┼é oddzielnego dokumentu po┼Ťwi─Öconego tajemnicy Eucharystii, to jednak w swoich licznych dokumentach, a szczeg├│lnie w Konstytucji dogmatycznej o Ko┼Ťciele Lumen gentium oraz w Konstytucji o liturgii ┼Ťwi─Ötej Sacrosanctum Concilium wskazuje na jej r├│┼╝norakie aspekty.


Ja sam, w pierwszych latach mojej pos┼éugi apostolskiej na Katedrze Piotrowej, mia┼éem okazj─Ö, by w Li┼Ťcie apostolskim Dominicae Cenae (24 lutego 1980)8 rozwa┼╝y─ç niekt├│re aspekty tajemnicy Eucharystii i jej wp┼éywu na ┼╝ycie tych, kt├│rzy j─ů sprawuj─ů. Dzisiaj podejmuj─Ö na nowo poruszony wcze┼Ťniej temat z sercem jeszcze bardziej wype┼énionym wzruszeniem i wdzi─Öczno┼Ťci─ů, wt├│ruj─ůc niejako s┼éowom Psalmisty: "C├│┼╝ oddam Panu za wszystko, co mi wy┼Ťwiadczy┼é? Podnios─Ö kielich zbawienia i wezw─Ö imienia Pa┼äskiego" (Ps116[115], 12-13).


10. Zaanga┼╝owanie Magisterium Ko┼Ťcio┼éa w dzie┼éo g┼éoszenia zaowocowa┼éo duchowym wzrostem wsp├│lnoty chrze┼Ťcija┼äskiej. Niew─ůtpliwie reforma liturgiczna Soboru w znacznym stopniu przyczyni┼éa si─Ö do bardziej ┼Ťwiadomego, czynnego i owocniejszego uczestnictwa wiernych w Naj┼Ťwi─Ötszej Ofierze o┼étarza. Ponadto, w wielu miejscach adoracja Naj┼Ťwi─Ötszego Sakramentu znajduje swoj─ů w┼éa┼Ťciw─ů rol─Ö w ┼╝yciu codziennym i staje si─Ö niewyczerpanym ┼║r├│d┼éem ┼Ťwi─Öto┼Ťci. Pobo┼╝ne uczestnictwo wiernych w procesji eucharystycznej w uroczysto┼Ť─ç Cia┼éa i Krwi Pa┼äskiej jest ┼éask─ů od Pana, kt├│ra co roku nape┼énia rado┼Ťci─ů wszystkich bior─ůcych w niej udzia┼é. Mo┼╝na by dalej wymienia─ç inne pozytywne przyk┼éady wiary i mi┼éo┼Ťci do Eucharystii.


Niestety, obok tych blask├│w nie brakuje te┼╝ i cieni. Istniej─ů bowiem miejsca, w kt├│rych zauwa┼╝a si─Ö prawie ca┼ékowity zanik praktyki adoracji eucharystycznej. Do tego dochodz─ů te┼╝ tu i ├│wdzie, w r├│┼╝nych ┼Ťrodowiskach ko┼Ťcielnych, nadu┼╝ycia powoduj─ůce zaciemnianie prawid┼éowej wiary i nauczania katolickiego odno┼Ťnie do tego przedziwnego Sakramentu. Czasami spotyka si─Ö bardzo ograniczone rozumienie tajemnicy Eucharystii. Ogo┼éocona z jej wymiaru ofiarniczego, jest prze┼╝ywana w spos├│b nie wykraczaj─ůcy poza sens i znaczenie zwyk┼éego braterskiego spotkania. Poza tym niekiedy bywa zapoznana potrzeba pos┼éugi kap┼éa┼äskiej, opieraj─ůcej si─Ö na sukcesji apostolskiej, a sakramentalno┼Ť─ç Eucharystii zostaje zredukowana jedynie do skuteczno┼Ťci jej g┼éoszenia. St─ůd te┼╝, tu i ├│wdzie, pojawiaj─ů si─Ö inicjatywy ekumeniczne, kt├│re, cho─ç nie pozbawione dobrych intencji, stosuj─ů praktyki eucharystyczne niezgodne z dyscyplin─ů, w jakiej Ko┼Ťci├│┼é wyra┼╝a swoj─ů wiar─Ö. Jak wi─Öc w obliczu takich fakt├│w nie wyrazi─ç g┼é─Öbokiego b├│lu? Eucharystia jest zbyt wielkim darem, a┼╝eby mo┼╝na by┼éo tolerowa─ç dwuznaczno┼Ťci i umniejszenia.


Ufam, ┼╝e ta Encyklika przyczyni si─Ö w skuteczny spos├│b do rozproszenia cieni w─ůtpliwo┼Ťci doktrynalnych i zaniechania niedopuszczalnych praktyk, tak aby Eucharystia nadal ja┼Ťnia┼éa pe┼énym blaskiem ca┼éej swojej tajemnicy.  


 


ROZDZIAŁ I


TAJEMNICA WIARY


11. "Pan Jezus tej nocy, kt├│rej zosta┼é wydany" (1Kor 11, 23), ustanowi┼é Ofiar─Ö eucharystyczn─ů swojego Cia┼éa i swojej Krwi. S┼éowa aposto┼éa Paw┼éa przypominaj─ů nam dramatyczne okoliczno┼Ťci, w jakich narodzi┼éa si─Ö Eucharystia. Zawiera ona niezatarty zapis m─Öki i ┼Ťmierci Pana. Nie jest tylko przywo┼éaniem tego wydarzenia, lecz jego sakramentalnym uobecnieniem. Jest ofiar─ů Krzy┼╝a, kt├│ra trwa przez wieki.9 Prawd─Ö t─Ö dobrze wyra┼╝aj─ů s┼éowa, jakimi w rycie ┼éaci┼äskim lud odpowiada na wypowiadan─ů przez kap┼éana aklamacj─Ö: "Oto wielka tajemnica wiary" - "G┼éosimy ┼Ťmier─ç Twoj─ů, Panie Jezu!".


Ko┼Ťci├│┼é otrzyma┼é Eucharysti─Ö od Chrystusa, swojego Pana, nie jako jeden z wielu cennych dar├│w, ale jako dar najwi─Ökszy, poniewa┼╝ jest to dar z samego siebie, z w┼éasnej osoby w jej ┼Ťwi─Ötym cz┼éowiecze┼ästwie, jak te┼╝ dar Jego dzie┼éa zbawienia. Nie pozostaje ono ograniczone do przesz┼éo┼Ťci, skoro "to, kim Chrystus jest, to, co uczyni┼é i co wycierpia┼é dla wszystkich ludzi, uczestniczy w wieczno┼Ťci Bo┼╝ej, przekracza wszelkie czasy i jest w nich stale obecne...".10


Gdy Ko┼Ťci├│┼é sprawuje Eucharysti─Ö, pami─ůtk─Ö ┼Ťmierci i zmartwychwstania swojego Pana, to centralne wydarzenie zbawienia staje si─Ö rzeczywi┼Ťcie obecne i "dokonuje si─Ö dzie┼éo naszego Odkupienia".11 Ofiara ta ma do tego stopnia decyduj─ůce znaczenie dla zbawienia rodzaju ludzkiego, ┼╝e Jezus z┼éo┼╝y┼é j─ů i wr├│ci┼é do Ojca, dopiero wtedy, gdy zostawi┼é nam ┼Ťrodek umo┼╝liwiaj─ůcy uczestnictwo w niej, tak jakby┼Ťmy byli w niej obecni. W ten spos├│b ka┼╝dy wierny mo┼╝e w niej uczestniczy─ç i korzysta─ç z jej niewyczerpanych owoc├│w. Oto wiara, kt├│r─ů przez wieki ┼╝y┼éy ca┼ée pokolenia chrze┼Ťcijan. T─Ö wiar─Ö Magisterium Ko┼Ťcio┼éa nieustannie potwierdza┼éo z radosn─ů wdzi─Öczno┼Ťci─ů za nieoceniony dar.12 Pragn─Ö raz jeszcze przypomnie─ç t─Ö prawd─Ö, drodzy Bracia i Siostry, adoruj─ůc razem z wami t─Ö tajemnic─Ö: tajemnic─Ö wielk─ů, tajemnic─Ö mi┼éosierdzia. C├│┼╝ wi─Ökszego Jezus m├│g┼é uczyni─ç dla nas? Prawdziwie, w Eucharystii objawia nam mi┼éo┼Ť─ç, kt├│ra posuwa si─Ö "a┼╝ do ko┼äca" (por. J13,1) - mi┼éo┼Ť─ç, kt├│ra nie zna miary.


12. Ten wymiar powszechnej mi┼éo┼Ťci, zawarty w sakramencie Eucharystii, znajduje sw├│j fundament w s┼éowach samego Zbawiciela. Ustanawiaj─ůc Eucharysti─Ö, nie ograniczy┼é si─Ö On jedynie do powiedzenia: "To jest Cia┼éo moje", "to jest Krew moja", lecz doda┼é: "kt├│re za was b─Ödzie wydane..., kt├│ra za was b─Ödzie wylana" (Mt 26, 26.28; ┼ük 22, 19-20). Nie potwierdzi┼é jedynie, ┼╝e to, co im dawa┼é do jedzenia i do picia, by┼éo Jego Cia┼éem i Jego Krwi─ů, lecz jasno wyrazi┼é, ┼╝e ma to warto┼Ť─ç ofiarnicz─ů, czyni─ůc obecn─ů w spos├│b sakramentalny swoj─ů ofiar─Ö, kt├│ra nied┼éugo potem mia┼éa dokona─ç si─Ö na krzy┼╝u dla zbawienia wszystkich. "Msza ┼Ťwi─Öta jest r├│wnocze┼Ťnie i nierozdzielnie pami─ůtk─ů ofiarn─ů, w kt├│rej przed┼éu┼╝a si─Ö ofiara Krzy┼╝a, i ┼Ťwi─Öt─ů uczt─ů komunii w Ciele i Krwi Pana".13


Ko┼Ťci├│┼é ┼╝yje nieustannie odkupie┼äcz─ů ofiar─ů i zbli┼╝a si─Ö do niej nie tylko przez pe┼éne wiary wspomnienie, ale te┼╝ poprzez aktualne uczestnictwo, poniewa┼╝ ofiara ta wci─ů┼╝ si─Ö uobecnia, trwaj─ůc sakramentalnie w ka┼╝dej wsp├│lnocie, kt├│ra j─ů sprawuje przez r─Öce konsekrowanego szafarza. W ten spos├│b Eucharystia umo┼╝liwia ludziom wsp├│┼éczesnym dost─ůpienie pojednania, kt├│re Chrystus uzyska┼é raz na zawsze dla ludzko┼Ťci wszystkich czas├│w. W rzeczywisto┼Ťci: "Ofiara Chrystusa i ofiara eucharystyczna s─ů jedn─ů ofiar─ů".14 Naucza┼é o tym wyra┼║nie ju┼╝ ┼Ťw. Jan Chryzostom: "Ofiarujemy wci─ů┼╝ tego samego Baranka, nie jednego dzi┼Ť, a innego jutro, ale zawsze tego samego. Z tej racji i ofiara jest zawsze ta sama. (...) R├│wnie┼╝ teraz ofiarujemy t─Ö ┼╝ertw─Ö, kt├│ra w├│wczas by┼éa ofiarowana i kt├│ra nigdy si─Ö nie wyczerpie".15


Msza ┼Ťw. uobecnia ofiar─Ö Krzy┼╝a, nie powi─Öksza jej, niczego jej nie dodaje ani jej nie mno┼╝y.16 To, co si─Ö powtarza, to sprawowanie memoriale, "ukazanie pami─ůtki" (memorialis demonstratio),17 przez co jedyna i ostateczna odkupie┼äcza ofiara Chrystusa zawsze uobecnia si─Ö w czasie. Natura ofiarnicza tajemnicy Eucharystii nie mo┼╝e by─ç zatem pojmowana jako co┼Ť oddzielnego, niezwi─ůzanego z krzy┼╝em lub te┼╝ odnosz─ůcego si─Ö jedynie po┼Ťrednio do ofiary na Kalwarii.


13. Eucharystia przez sw├│j ┼Ťcis┼éy zwi─ůzek z ofiar─ů na Golgocie jest ofiar─ů w pe┼énym sensie, a nie tylko w sensie og├│lnym, jakby jedynie chodzi┼éo o zwyk┼ée darowanie si─Ö Chrystusa jako pokarm duchowy dla wiernych, bowiem dar Jego mi┼éo┼Ťci i Jego pos┼éusze┼ästwa a┼╝ do ostatniego tchnienia (por. J 10, 17-18) jest przede wszystkim darem dla Jego Ojca. Oczywi┼Ťcie jest tak┼╝e darem dla nas, co wi─Öcej, dla ca┼éej ludzko┼Ťci (por. Mt 26, 28; Mk 14, 24; ┼ük 22, 20; J 10, 15), ale g┼é├│wnie jest darem dla Ojca: jest to tajemnica "ofiary, kt├│r─ů Ojciec przyj─ů┼é, odwzajemniaj─ůc bezgraniczne oddanie swego Syna, kiedy Ten sta┼é si─Ö pos┼éuszny a┼╝ do ┼Ťmierci (por. Flp2,8), swoim Ojcowskim oddaniem - a by┼é to dar nowego ┼╗ycia nie┼Ťmiertelnego w zmartwychwstaniu".18


Przekazuj─ůc Ko┼Ťcio┼éowi swoj─ů ofiar─Ö, Chrystus pragn─ů┼é r├│wnie┼╝ przyj─ů─ç za swoj─ů duchow─ů ofiar─Ö Ko┼Ťcio┼éa, kt├│ry jest wezwany, aby sk┼éadaj─ůc ofiar─Ö Chrystusa, ofiarowywa┼é tak┼╝e samego siebie. Naucza nas o tym, w odniesieniu do wszystkich wiernych, Sob├│r Watyka┼äski II: "Uczestnicz─ůc w Ofierze eucharystycznej, w ┼║r├│dle i zarazem szczycie ca┼éego ┼╝ycia chrze┼Ťcija┼äskiego, sk┼éadaj─ů Bogu Bosk─ů ┼╗ertw─Ö ofiarn─ů, a wraz z Ni─ů samych siebie".19


14. Pascha Chrystusa zawiera w sobie opr├│cz m─Öki i ┼Ťmierci tak┼╝e Jego zmartwychwstanie. Przypomina o tym aklamacja ludu po przeistoczeniu: Wyznajemy Twoje zmartwychwstanie. Rzeczywi┼Ťcie, Ofiara eucharystyczna uobecnia nie tylko tajemnic─Ö m─Öki i ┼Ťmierci Zbawiciela, lecz tak┼╝e tajemnic─Ö zmartwychwstania, w kt├│rej ofiara znajduje swoje wype┼énienie. Jako ┼╝ywy i zmartwychwsta┼éy, Chrystus mo┼╝e uczyni─ç siebie w Eucharystii "chlebem ┼╝ycia" (J 6, 35.48), "chlebem ┼╝ywym" (J 6, 51). ┼Üw. Ambro┼╝y przypomina┼é o tym neofitom, odnosz─ůc wydarzenie zmartwychwstania do ich ┼╝ycia: "Je┼Ťli dzisiaj Chrystus jest tw├│j, zmartwychwstaje dla ciebie ka┼╝dego dnia".20 ┼Üw. Cyryl Aleksandryjski podkre┼Ťla┼é natomiast, ┼╝e uczestnictwo w ┼Ťwi─Ötych Tajemnicach "jest prawdziwym wyznaniem i pami─ůtk─ů ┼Ťmierci Pana i Jego powrotu do ┼╝ycia dla nas i dla naszego po┼╝ytku".21


15. Sakramentalne uobecnienie we Mszy ┼Ťw. ofiary Chrystusa, uwie┼äczonej Jego zmartwychwstaniem, zak┼éada specyficzn─ů obecno┼Ť─ç, o kt├│rej - cytuj─ůc s┼éowa Paw┼éa VI - "m├│wi si─Ö jako o "rzeczywistej" nie w sensie wy┼é─ůczno┼Ťci, tak jakby inne nie by┼éy "rzeczywiste", ale przez antonomazj─Ö, poniewa┼╝ jest substancjalna, a w jej mocy Chrystus, B├│g-Cz┼éowiek ca┼éy staje si─Ö obecny".22 Jest tu po raz kolejny przypomniane wci─ů┼╝ aktualne nauczanie Soboru Trydenckiego: "Przez konsekracj─Ö chleba i wina dokonywa si─Ö przemiana ca┼éej substancji chleba w substancj─Ö Cia┼éa Chrystusa, Pana naszego, i ca┼éej substancji wina w substancj─Ö Jego Krwi. T─Ö przemian─Ö trafnie i w┼éa┼Ťciwie nazwa┼é ┼Ťwi─Öty i katolicki Ko┼Ťci├│┼é przeistoczeniem".23 Rzeczywi┼Ťcie, Eucharystia jest mysterium fidei, tajemnic─ů, kt├│ra przerasta nasze my┼Ťli i mo┼╝e by─ç przyj─Öta tylko w wierze, jak cz─Östo przypominaj─ů katechezy patrystyczne o tym Boskim Sakramencie. "Nie dostrzegaj - zach─Öca ┼Ťw. Cyryl Jerozolimski - w chlebie i winie prostych i naturalnych element├│w, poniewa┼╝ Pan sam wyra┼║nie powiedzia┼é, ┼╝e s─ů Jego Cia┼éem i Jego Krwi─ů: potwierdza to wiara, chocia┼╝ zmys┼éy sugeruj─ů ci co┼Ť innego".24


Adoro te devote, latens Deitas, wci─ů┼╝ ┼Ťpiewamy za Doktorem Anielskim. Wobec tej tajemnicy mi┼éo┼Ťci rozum ludzki do┼Ťwiadcza ca┼éej swojej ograniczono┼Ťci. Zrozumia┼ée jest, dlaczego przez wieki ta prawda inspirowa┼éa teologi─Ö do mozolnych wysi┼ék├│w zmierzaj─ůcych ku jej zrozumieniu.


S─ů to wysi┼éki zas┼éuguj─ůce na uznanie, tym bardziej u┼╝yteczne i wnikliwe, im bardziej zdolne do ┼é─ůczenia krytycznej my┼Ťli z "prze┼╝yciem wiary" Ko┼Ťcio┼éa, ujmowanej szczeg├│lnie jako "niezawodny charyzmat prawdy" Magisterium Ko┼Ťcio┼éa oraz jako "g┼é─Öbokie pojmowanie rzeczywisto┼Ťci duchowych", kt├│re dost─Öpne jest g┼é├│wnie ┼Ťwi─Ötym.25 Trzeba przypomnie─ç tak┼╝e wskazanie Paw┼éa VI: "Ka┼╝de t┼éumaczenie teologiczne, kt├│re w jaki┼Ť spos├│b chcia┼éoby przenikn─ů─ç t─Ö tajemnic─Ö, aby by┼éo w zgodzie z wiar─ů katolick─ů, musi przyj─ů─ç, ┼╝e po przeistoczeniu, w obiektywnej rzeczywisto┼Ťci, niezale┼╝nie od naszego ducha, chleb i wino przesta┼éy istnie─ç tak, ┼╝e od tego momentu sta┼éy si─Ö czcigodnym Cia┼éem i Krwi─ů Pana Jezusa, kt├│re rzeczywi┼Ťcie mamy przed sob─ů pod sakramentalnymi postaciami chleba i wina".26


16. Zbawcza skuteczno┼Ť─ç ofiary urzeczywistnia si─Ö w pe┼éni, kiedy w Komunii przyjmujemy Cia┼éo i Krew Pana. Ofiara eucharystyczna sama z siebie jest skierowana ku wewn─Ötrznemu zjednoczeniu nas, wierz─ůcych, z Chrystusem przez Komuni─Ö: otrzymujemy Tego, kt├│ry ofiarowa┼é si─Ö za nas, otrzymujemy Jego Cia┼éo, kt├│re z┼éo┼╝y┼é za nas na Krzy┼╝u, oraz Jego Krew, kt├│r─ů przela┼é "za wielu (...) na odpuszczenie grzech├│w" (Mt 26, 28). Pami─Ötamy Jego s┼éowa: "Jak Mnie pos┼éa┼é ┼╝yj─ůcy Ojciec, a Ja ┼╝yj─Ö przez Ojca, tak i ten, kto Mnie spo┼╝ywa, b─Ödzie ┼╝y┼é przeze Mnie" (J6, 57). Sam Jezus zapewnia, ┼╝e owo zjednoczenie, zwi─ůzane przez Niego przez analogi─Ö ze zjednoczeniem, jakie ma miejsce w ┼╝yciu trynitarnym, naprawd─Ö si─Ö realizuje. Eucharystia to prawdziwa uczta, na kt├│rej Chrystus ofiaruje siebie jako pokarm. Kiedy Jezus zapowiada to po raz pierwszy, Jego s┼éuchacze s─ů zaskoczeni i zdezorientowani, co zmusza Mistrza do podkre┼Ťlenia obiektywnej prawdy zawartej w Jego s┼éowach: "Zaprawd─Ö, zaprawd─Ö, powiadam wam: Je┼╝eli nie b─Ödziecie jedli Cia┼éa Syna Cz┼éowieczego ani pili Krwi Jego, nie b─Ödziecie mieli ┼╝ycia w sobie" (J 6, 53). Nie chodzi tu pokarm w sensie metaforycznym: "Cia┼éo moje jest prawdziwym pokarmem, a Krew moja jest prawdziwym napojem" (J 6, 55).


17. Gdy w Komunii ┼Ťw. przyjmujemy Cia┼éo i Krew Chrystusa, przekazuje On nam tak┼╝e swego Ducha. ┼Üw. Efrem pisze: "Nazwa┼é chleb swoim ┼╝yj─ůcym Cia┼éem, nape┼éni┼é go sob─ů samym i swoim Duchem. (...) A kto go z wiar─ů spo┼╝ywa, spo┼╝ywa Ogie┼ä i Ducha. (...) Bierzcie i jedzcie z tego wszyscy, spo┼╝ywajcie z tym Ducha ┼Üwi─Ötego. Prawdziwie bowiem to jest moje Cia┼éo, i kto je spo┼╝ywa, b─Ödzie ┼╝y┼é na wieki".27 Ko┼Ťci├│┼é prosi o ten Boski Dar, ┼║r├│d┼éo ka┼╝dego innego daru, w epiklezie eucharystycznej. Czytamy, na przyk┼éad, w Boskiej liturgii ┼Ťw. Jana Chryzostoma: "Ciebie wzywamy, Ciebie prosimy i b┼éagamy: ze┼Ťlij swojego Ducha ┼Üwi─Ötego na nas i na te dary [...], aby sta┼éy si─Ö dla tych, kt├│rzy w nich uczestniczy─ç b─Öd─ů, oczyszczeniem duszy, odpuszczeniem grzech├│w, komuni─ů z Duchem ┼Üwi─Ötym".28 A w Mszale Rzymskim celebrans modli si─Ö: "Spraw, aby┼Ťmy posileni Cia┼éem i Krwi─ů Twojego Syna i nape┼énieni Duchem ┼Üwi─Ötym, stali si─Ö jednym cia┼éem i jedn─ů dusz─ů w Chrystusie".29 W ten spos├│b, przez dar swojego Cia┼éa i swojej Krwi, Chrystus pomna┼╝a w nas dar swojego Ducha, wylanego ju┼╝ w Chrzcie ┼Ťw. i udzielonego jako "piecz─Ö─ç" w sakramencie Bierzmowania.


18. Aklamacja, jak─ů lud wypowiada po konsekracji, celowo ko┼äczy si─Ö s┼éowami wskazuj─ůcymi na wymiar eschatologiczny Ofiary eucharystycznej (por. 1Kor 11, 26): "oczekujemy Twego przyj┼Ťcia w chwale". Eucharystia kieruje do ostatecznego celu, jest przedsmakiem pe┼éni rado┼Ťci obiecanej przez Chrystusa (por. J 15, 11); w pewnym sensie jest antycypacj─ů Raju - w niej "otrzymujemy zadatek przysz┼éej chwa┼éy".30 W Eucharystii wszystko wyra┼╝a pe┼éne nadziei oczekiwanie "przyj┼Ťcia naszego Zbawiciela Jezusa Chrystusa".31 Kto si─Ö karmi Chrystusem w Eucharystii, nie potrzebuje wyczekiwa─ç za┼Ťwiat├│w, ┼╝eby otrzyma─ç ┼╝ycie wieczne: posiada je ju┼╝ na ziemi, jako przedsmak przysz┼éej pe┼éni, kt├│ra obejmie cz┼éowieka do ko┼äca. W Eucharystii otrzymujemy tak┼╝e gwarancj─Ö zmartwychwstania cia┼é, kt├│re nast─ůpi na ko┼äcu ┼Ťwiata: "Kto spo┼╝ywa moje Cia┼éo i pije moj─ů Krew, ma ┼╝ycie wieczne, a Ja go wskrzesz─Ö w dniu ostatecznym" (J 6, 54). Ta gwarancja przysz┼éego zmartwychwstania wyp┼éywa z faktu, ┼╝e Cia┼éo Syna Bo┼╝ego, pozostawione jako pokarm, jest chwalebnym Cia┼éem Zmartwychwsta┼éego. W Eucharystii - ┼╝eby tak powiedzie─ç - staje si─Ö dost─Öpna "tajemnica" zmartwychwstania. Dlatego te┼╝ s┼éusznie ┼Ťw. Ignacy Antioche┼äski okre┼Ťla┼é Chleb eucharystyczny jako "lekarstwo nie┼Ťmiertelno┼Ťci, antidotum na ┼Ťmier─ç".32


19. Ukierunkowanie eschatologiczne Eucharystii wyra┼╝a i wzmacnia komuni─Ö z Ko┼Ťcio┼éem zbawionych w niebie. Nie przypadkiem anafory liturgii wschodniej i ┼éaci┼äskie modlitwy eucharystyczne przypominaj─ů z czci─ů Maryj─Ö, zawsze Dziewic─Ö, Matk─Ö naszego Pana i Boga Jezusa Chrystusa, Anio┼é├│w, ┼Ťwi─Ötych Aposto┼é├│w, M─Öczennik├│w i wszystkich ┼Üwi─Ötych. Ten wymiar Eucharystii zas┼éuguje na podkre┼Ťlenie: gdy sprawujemy ofiar─Ö Baranka, uczestniczymy w liturgii niebia┼äskiej i jednoczymy si─Ö z niezliczonym t┼éumem, kt├│ry wo┼éa: "Zbawienie w Bogu naszym, Zasiadaj─ůcym na tronie i w Baranku" (Ap 7, 10). Zaiste, Eucharystia jest bram─ů nieba, kt├│ra otwiera si─Ö na ziemi. Jest promieniem chwa┼éy niebieskiego Jeruzalem, kt├│ry przenika cienie naszej historii i rzuca ┼Ťwiat┼éo na drogi naszego ┼╝ycia.


20. Znacz─ůc─ů konsekwencj─ů tego wpisanego w Eucharysti─Ö ukierunkowania ku eschatologii jest r├│wnie┼╝ fakt, i┼╝ w naszej dziejowej w─Ödr├│wce daje ona impuls i zasiewa ┼╝ywe ziarno nadziei w nasze codzienne zadania i obowi─ůzki. To, ┼╝e chrze┼Ťcija┼äska koncepcja prowadzi nas ku "nowemu niebu" i "nowej ziemi" (por. Ap 21, 1), nie os┼éabia naszego poczucia odpowiedzialno┼Ťci za t─Ö doczesn─ů ziemi─Ö,33 raczej je rozbudza. Pragn─Ö z ca┼é─ů moc─ů przypomnie─ç to na pocz─ůtku nowego tysi─ůclecia, a┼╝eby chrze┼Ťcijanie czuli si─Ö bardziej ni┼╝ kiedykolwiek wezwani, aby nie zaniedbywa─ç obowi─ůzk├│w przynale┼╝nych mieszka┼äcom tej ziemi. Ich zadaniem jest przyczynia─ç si─Ö, kieruj─ůc si─Ö ┼Ťwiat┼éem Ewangelii, do budowania ┼Ťwiata na miar─Ö cz┼éowieka i odpowiadaj─ůcego we wszystkim zamys┼éowi Boga.


Jest wiele problem├│w, kt├│re zaciemniaj─ů horyzont naszych czas├│w. Wystarczy wspomnie─ç piln─ů potrzeb─Ö pracy na rzecz pokoju, trosk─Ö o budowanie w stosunkach mi─Ödzynarodowych trwa┼éych fundament├│w sprawiedliwo┼Ťci i solidarno┼Ťci, obron─Ö ┼╝ycia ludzkiego od pocz─Öcia a┼╝ do jego naturalnego ko┼äca. A co powiedzie─ç o tysi─ůcach sprzeczno┼Ťci "zglobalizowanego" ┼Ťwiata, w kt├│rym najs┼éabszym, najmniejszym i najubo┼╝szym mo┼╝e si─Ö wydawa─ç, ┼╝e niewiele maj─ů powod├│w do nadziei? W takim w┼éa┼Ťnie ┼Ťwiecie powinna rozb┼éysn─ů─ç chrze┼Ťcija┼äska nadzieja! R├│wnie┼╝ po to Pan chcia┼é pozosta─ç z nami w Eucharystii, wpisuj─ůc w swoj─ů ofiarn─ů i bratersk─ů obecno┼Ť─ç obietnic─Ö ludzko┼Ťci odnowionej Jego mi┼éo┼Ťci─ů. Znacz─ůcy jest fakt, ┼╝e Ewangelia wed┼éug ┼Ťw. Jana, w tym miejscu, gdzie Synoptycy opisuj─ů ustanowienie Eucharystii, proponuje, ukazuj─ůc jednocze┼Ťnie jej g┼é─Öboki charakter, relacj─Ö o "umywaniu n├│g", w kt├│rej Chrystus czyni siebie nauczycielem komunii i s┼éu┼╝by (por. J 13, 1-20). R├│wnie┼╝ aposto┼é Pawe┼é, uznaje za "niegodne" wsp├│lnoty chrze┼Ťcija┼äskiej uczestnictwo w Wieczerzy Pa┼äskiej, je┼Ťli jest ona sprawowana w sytuacji podzia┼éu i oboj─Ötno┼Ťci wobec ubogich (por. 1Kor 11, 17-22.27-34).34


G┼éoszenie ┼Ťmierci Pana "a┼╝ nadejdzie" (1Kor 11, 26) zak┼éada, i┼╝ wszyscy uczestnicz─ůcy w Eucharystii podejm─ů zadanie przemiany ┼╝ycia, aby w pewnym sensie sta┼éo si─Ö ono ca┼ée "eucharystyczne". W┼éa┼Ťnie ten owoc polepszania egzystencji i zaanga┼╝owanie na rzecz przemiany ┼Ťwiata zgodnie z Ewangeli─ů, wyra┼╝aj─ů aspekt eschatologiczny Ofiary eucharystycznej i ca┼éego ┼╝ycia chrze┼Ťcija┼äskiego: "Przyjd┼║, Panie Jezu!" (Ap 22, 20).


 


ROZDZIAŁ II


EUCHARYSTIA BUDUJE KOŚCIÓŁ


21. Sob├│r Watyka┼äski II przypomnia┼é, ┼╝e Ofiara eucharystyczna tkwi w centrum procesu wzrastania Ko┼Ťcio┼éa. Stwierdziwszy bowiem, ┼╝e "Ko┼Ťci├│┼é, czyli kr├│lestwo Chrystusa ju┼╝ teraz obecne w misterium, z mocy Boga ro┼Ťnie w spos├│b widzialny w ┼Ťwiecie",35 i chc─ůc niejako odpowiedzie─ç na pytanie: "W jaki spos├│b wzrasta?", dodaje: "Ilekro─ç sprawowana jest na o┼étarzu ofiara krzy┼╝a, w kt├│rej "Chrystus zosta┼é z┼éo┼╝ony w ofierze jako nasza Pascha" (1Kor 5, 7), dokonuje si─Ö dzie┼éo naszego Odkupienia. Jednocze┼Ťnie w sakramencie Chleba eucharystycznego przedstawiana jest i dokonuje si─Ö jedno┼Ť─ç wiernych, kt├│rzy stanowi─ů jedno cia┼éo w Chrystusie (por. 1Kor 10, 17)".36


Istnieje zwi─ůzek przyczynowy pomi─Ödzy Eucharysti─ů a samym pocz─ůtkiem Ko┼Ťcio┼éa. Ewangeli┼Ťci precyzuj─ů, i┼╝ na Ostatniej Wieczerzy wok├│┼é Jezusa zgromadzi┼éo si─Ö dwunastu Aposto┼é├│w (por. Mt 26, 26; Mk 14, 17; ┼ük 22, 14). Jest to szczeg├│┼é o du┼╝ym znaczeniu, poniewa┼╝ Aposto┼éowie "stali si─Ö zal─ů┼╝kami nowego Izraela, a r├│wnocze┼Ťnie pocz─ůtkiem ┼Ťwi─Ötej hierarchii".37 Ofiaruj─ůc im jako pokarm swoje Cia┼éo i swoj─ů Krew, Chrystus wprowadzi┼é ich w tajemniczy spos├│b w Ofiar─Ö, w kt├│rej wkr├│tce na Kalwarii mia┼é z┼éo┼╝y─ç samego siebie. Analogicznie, jak Przymierze na Synaju, przypiecz─Ötowane ofiar─ů i pokropieniem krwi─ů,38 podobnie gesty i s┼éowa Jezusa podczas Ostatniej Wieczerzy k┼éad┼éy fundamenty nowej wsp├│lnoty mesja┼äskiej, Ludu Nowego Przymierza.


Aposto┼éowie przyjmuj─ůc w Wieczerniku zaproszenie Jezusa: "Bierzcie i jedzcie... Bierzcie i pijcie z niego wszyscy..." (Mt 26, 26-27), weszli z Nim po raz pierwszy w Komuni─Ö sakramentaln─ů. Od tej chwili a┼╝ do ko┼äca czas├│w Ko┼Ťci├│┼é buduje si─Ö przez t─Ö Komuni─Ö sakramentaln─ů z Synem Bo┼╝ym, kt├│ry si─Ö za nas wyda┼é: "To czy┼äcie na moj─ů pami─ůtk─Ö... Czy┼äcie to, ile razy pi─ç b─Ödziecie, na moj─ů pami─ůtk─Ö" (1Kor 11, 24-25; por. ┼ük22, 19).


22. W┼é─ůczenie w Chrystusa, jakie dokonuje si─Ö w Chrzcie ┼Ťw., odnawia si─Ö i nieustannie umacnia przez uczestnictwo w Ofierze eucharystycznej, przede wszystkim gdy jest to uczestnictwo pe┼éne przez udzia┼é w Komunii sakramentalnej. Mo┼╝emy powiedzie─ç, ┼╝e nie tylko ka┼╝dy z nas przyjmuje Chrystusa, lecz tak┼╝e Chrystus przyjmuje ka┼╝dego z nas. Zacie┼Ťnia wi─Özy przyja┼║ni z nami: "Wy jeste┼Ťcie przyjaci├│┼émi moimi" (J 15, 14). My w┼éa┼Ťnie ┼╝yjemy dzi─Öki Niemu: "Ten, kto Mnie spo┼╝ywa, b─Ödzie ┼╝y┼é przeze Mnie" (J 6, 57). W Komunii eucharystycznej realizuje si─Ö w podnios┼éy spos├│b wsp├│lne, wewn─Ötrzne "zamieszkiwanie" Chrystusa i ucznia: "Trwajcie we Mnie, a Ja w was [b─Öd─Ö trwa─ç]" (por. J 15, 4).


Jednocz─ůc si─Ö z Chrystusem, Lud Nowego Przymierza daleki jest od zamykania si─Ö w sobie, staje si─Ö "sakramentem" dla ca┼éego rodzaju ludzkiego,39 znakiem i narz─Ödziem zbawienia dokonanego przez Chrystusa, ┼Ťwiat┼éem ┼Ťwiata i sol─ů ziemi (por. Mt 5, 13-16) dla odkupienia wszystkich.40 Misja Ko┼Ťcio┼éa jest przed┼éu┼╝eniem misji Chrystusa: "Jak Ojciec Mnie pos┼éa┼é, tak i Ja was posy┼éam" (J 20, 21). Dlatego te┼╝ Ko┼Ťci├│┼é czerpie duchow─ů moc dla wype┼éniania swojej misji z nieustannego uobecniania w Eucharystii ofiary Krzy┼╝a i z Komunii z Cia┼éem i Krwi─ů Chrystusa. Tak wi─Öc Eucharystia jawi si─Ö jako ┼║r├│d┼éo i jednocze┼Ťnie szczyt ca┼éej ewangelizacji, poniewa┼╝ jej celem jest zjednoczenie ludzi z Chrystusem, a w Nim z Ojcem i z Duchem ┼Üwi─Ötym.41


23. Dzi─Öki Komunii eucharystycznej Ko┼Ťci├│┼é jest w r├│wnym stopniu umocniony w swojej jedno┼Ťci Cia┼éa Chrystusa. ┼Üw. Pawe┼é, pisz─ůc do Koryntian odnosi si─Ö do tej jednocz─ůcej skuteczno┼Ťci uczestnictwa w Uczcie eucharystycznej: "Chleb, kt├│ry ┼éamiemy, czy┼╝ nie jest udzia┼éem w Ciele Chrystusa? Poniewa┼╝ jeden jest chleb, przeto my, liczni, tworzymy jedno Cia┼éo. Wszyscy bowiem bierzemy z tego samego chleba" (1Kor 10, 16-17). Precyzyjny i g┼é─Öboki jest komentarz ┼Ťw. Jana Chryzostoma: "Czym w rzeczywisto┼Ťci jest chleb? Jest Cia┼éem Chrystusa. Kim staj─ů si─Ö ci, kt├│rzy go przyjmuj─ů? Cia┼éem Chrystusa; ale nie wieloma cia┼éami, lecz jednym cia┼éem. Faktycznie, jak chleb jest jedno┼Ťci─ů, cho─ç sk┼éada si─Ö na┼ä wiele ziaren, kt├│re cho─ç si─Ö nie znaj─ů, w nim si─Ö znajduj─ů, tak ┼╝e ich r├│┼╝norodno┼Ť─ç zanika w ich doskona┼éym zjednoczeniu - w ten sam spos├│b r├│wnie┼╝ my jeste┼Ťmy wzajemnie ze sob─ů zjednoczeni, a wszyscy razem z Chrystusem".42 Argumentacja jest zwi─Öz┼éa: nasza jedno┼Ť─ç z Chrystusem, kt├│ra jest darem i ┼éask─ů dla ka┼╝dego, sprawia, ┼╝e jeste┼Ťmy w┼é─ůczeni w jedno┼Ť─ç Jego Cia┼éa, kt├│rym jest Ko┼Ťci├│┼é. Eucharystia wzmacnia nasze wcielenie w Chrystusa, ustanowione w Chrzcie ┼Ťw. przez dar Ducha ┼Üwi─Ötego (por. 1Kor 12, 13.27).


W Eucharystii ma miejsce to wsp├│lne i nieroz┼é─ůczne dzia┼éanie Syna i Ducha ┼Üwi─Ötego, kt├│re by┼éo u pocz─ůtk├│w Ko┼Ťcio┼éa, powo┼éywa┼éo go do ┼╝ycia i stanowi┼éo o jego trwaniu. Jest tego ┼Ťwiadomy Autor Liturgii ┼Ťw. Jakuba: w epiklezie anafory prosimy Boga Ojca, aby zes┼éa┼é Ducha ┼Üwi─Ötego na swoich wiernych i na sk┼éadane dary, by Cia┼éo i Krew Chrystusa "s┼éu┼╝y┼éy tym wszystkim, kt├│rzy w niej [Eucharystii] uczestnicz─ů (...) dla u┼Ťwi─Öcenia dusz i cia┼é (...)".43 Boski Pocieszyciel umacnia Ko┼Ťci├│┼é przez u┼Ťwi─Öcenie eucharystyczne wiernych.


24. Dar Chrystusa i Jego Ducha, kt├│ry otrzymujemy w Komunii eucharystycznej, wype┼énia z obfito┼Ťci─ů gor─ůce pragnienia braterskiej jedno┼Ťci, jakie kryj─ů si─Ö w sercach ludzkich, i jednocze┼Ťnie wynosi do┼Ťwiadczenie braterstwa w┼éa┼Ťciwego wsp├│lnemu uczestnictwu w tym samym stole eucharystycznym na poziom daleko wy┼╝szy od zwyczajnego ludzkiego ucztowania. Dzi─Öki zjednoczeniu z Cia┼éem Chrystusa Ko┼Ťci├│┼é coraz g┼é─Öbiej staje si─Ö w Chrystusie "jakby sakramentem, czyli znakiem i narz─Ödziem wewn─Ötrznego zjednoczenia z Bogiem i jedno┼Ťci ca┼éego rodzaju ludzkiego".44


Jak pokazuje codzienne do┼Ťwiadczenie, pocz─ůtkom rozdzia┼éu mi─Ödzy lud┼║mi, tak bardzo zakorzenionego w ludzko┼Ťci z powodu grzechu, przeciwstawia si─Ö odradzaj─ůca jedno┼Ť─ç moc Cia┼éa Chrystusa. Eucharystia, buduj─ůc Ko┼Ťci├│┼é, w┼éa┼Ťnie dlatego tworzy komuni─Ö pomi─Ödzy lud┼║mi.


25. Kult, jakim otaczana jest Eucharystia poza Msz─ů ┼Ťw. ma nieocenion─ů warto┼Ť─ç w ┼╝yciu Ko┼Ťcio┼éa. Jest on ┼Ťci┼Ťle zwi─ůzany ze sprawowaniem Ofiary eucharystycznej. Obecno┼Ť─ç Chrystusa pod ┼Ťwi─Ötymi postaciami, kt├│re s─ů zachowane po Mszy ┼Ťw. - obecno┼Ť─ç, kt├│ra trwa, dop├│ki istniej─ů postaci chleba i wina45 - wywodzi si─Ö ze sprawowania Ofiary i s┼éu┼╝y Komunii sakramentalnej i duchowej.46 Jest wi─Öc zadaniem pasterzy Ko┼Ťcio┼éa, aby r├│wnie┼╝ poprzez w┼éasne ┼Ťwiadectwo zach─Öcali do kultu eucharystycznego, do trwania na adoracji przed Chrystusem obecnym pod postaciami eucharystycznymi, szczeg├│lnie podczas wystawienia Naj┼Ťwi─Ötszego Sakramentu.47


Pi─Öknie jest zatrzyma─ç si─Ö z Nim i jak umi┼éowany Ucze┼ä oprze─ç g┼éow─Ö na Jego piersi (por. J13, 25), poczu─ç dotkni─Öcie niesko┼äczon─ů mi┼éo┼Ťci─ů Jego Serca. Je┼╝eli chrze┼Ťcija┼ästwo ma si─Ö wyr├│┼╝nia─ç w naszych czasach przede wszystkim "sztuk─ů modlitwy",48 jak nie odczuwa─ç odnowionej potrzeby d┼éu┼╝szego zatrzymania si─Ö przed Chrystusem obecnym w Naj┼Ťwi─Ötszym Sakramencie na duchowej rozmowie, na cichej adoracji w postawie pe┼énej mi┼éo┼Ťci? Ile┼╝ to razy, moi drodzy Bracia i Siostry, prze┼╝ywa┼éem to do┼Ťwiadczenie i otrzyma┼éem dzi─Öki niemu si┼é─Ö, pociech─Ö i wsparcie!


Wielu ┼Ťwi─Ötych da┼éo przyk┼éad tej praktyki, wielokrotnie chwalonej i zalecanej przez Magisterium.49 W spos├│b szczeg├│lny wyr├│┼╝nia┼é si─Ö w tym ┼Ťw. Alfons Maria Liguori, kt├│ry pisa┼é: "W┼Ťr├│d r├│┼╝nych praktyk pobo┼╝nych adoracja Jezusa sakramentalnego jest pierwsza po sakramentach, najbardziej mi┼éa Bogu i najbardziej po┼╝yteczna dla nas".50 Eucharystia jest nieocenionym skarbem: nie tylko jej sprawowanie, lecz tak┼╝e jej adoracja poza Msz─ů ┼Ťw. pozwala zaczerpn─ů─ç z samego ┼║r├│d┼éa ┼éaski. Wsp├│lnota chrze┼Ťcija┼äska, kt├│ra chce doskonalej kontemplowa─ç oblicze Chrystusa w duchu tego, co proponowa┼éem w Listach apostolskich Novo millennio ineunte oraz Rosarium Virginis Mariae, nie mo┼╝e zaniedba─ç pog┼é─Öbiania tego aspektu kultu eucharystycznego, w kt├│rym znajduj─ů przed┼éu┼╝enie i mno┼╝─ů si─Ö owoce komunii z Cia┼éem i Krwi─ů Pana.


 


 ROZDZIA┼ü III


APOSTOLSKI CHARAKTER EUCHARYSTII I KOŚCIOŁA


26. Je┼╝eli, jak to przypomnia┼éem powy┼╝ej, Eucharystia buduje Ko┼Ťci├│┼é, a Ko┼Ťci├│┼é sprawuje Eucharysti─Ö, to w konsekwencji zachodzi pomi─Ödzy nimi bardzo ┼Ťcis┼éy zwi─ůzek. Jest to prawda, kt├│ra pozwala nam zastosowa─ç do tajemnicy Eucharystii s┼éowa o Ko┼Ťciele wypowiadane w Symbolu nicejsko-konstantynopolita┼äskim: "jeden, ┼Ťwi─Öty, powszechny i apostolski". Jedna i powszechna jest tak┼╝e Eucharystia. Jest ona r├│wnie┼╝ ┼Ťwi─Öta, co wi─Öcej, jest Naj┼Ťwi─Ötszym Sakramentem. Lecz przede wszystkim pragn─Ö zwr├│ci─ç uwag─Ö na jej apostolski charakter.


27. Katechizm Ko┼Ťcio┼éa Katolickiego, wyja┼Ťniaj─ůc, w jaki spos├│b Ko┼Ťci├│┼é jest apostolski, tzn. za┼éo┼╝ony na fundamencie Aposto┼é├│w, wskazuje na potr├│jne znaczenie tego wyra┼╝enia. Z jednej strony, "by┼é i pozostaje oparty na "fundamencie Aposto┼é├│w" (Ef 2, 20), ┼Ťwiadk├│w wybranych i pos┼éanych przez samego Chrystusa".51 Aposto┼éowie s─ů r├│wnie┼╝ u podstaw Eucharystii, nie w takim sensie, ┼╝e sakrament ten nie mia┼éby pochodzi─ç od samego Chrystusa, ale dlatego, ┼╝e zosta┼é powierzony Aposto┼éom przez Jezusa, a przez nich i ich nast─Öpc├│w przekazany nam. Ko┼Ťci├│┼é, sprawuj─ůc Eucharysti─Ö na przestrzeni wiek├│w, nieustannie zachowuje ci─ůg┼éo┼Ť─ç dzia┼éania Aposto┼é├│w, pos┼éusznych zaleceniu Pana.


Drugie znaczenie apostolsko┼Ťci Ko┼Ťcio┼éa ukazane przez Katechizm wynika z faktu, ┼╝e Ko┼Ťci├│┼é "zachowuje i przekazuje, z pomoc─ů Ducha ┼Üwi─Ötego, kt├│ry w nim mieszka, nauczanie, dobry depozyt i zdrowe zasady us┼éyszane od Aposto┼é├│w".52 Tak┼╝e w tym drugim znaczeniu Eucharystia jest apostolska, poniewa┼╝ jest sprawowana zgodnie z wiar─ů Aposto┼é├│w. Na przestrzeni dwutysi─ůcletniej historii Ludu Nowego Przymierza Magisterium Ko┼Ťcio┼éa przy r├│┼╝nych okazjach okre┼Ťli┼éo dok┼éadnie doktryn─Ö eucharystyczn─ů, r├│wnie┼╝ w zakresie o precyzyjnej terminologii, w┼éa┼Ťnie w celu zachowania wiary apostolskiej w t─Ö Najwy┼╝sz─ů Tajemnic─Ö. Wiara ta pozostaje niezmieniona, i jest dla Ko┼Ťcio┼éa rzecz─ů istotn─ů, aby tak─ů by┼éa zachowana.


28. Ko┼Ťci├│┼é, wreszcie, jest apostolski w tym znaczeniu, ┼╝e "a┼╝ do powrotu Chrystusa jest nauczany, u┼Ťwi─Öcany i prowadzony przez Aposto┼é├│w dzi─Öki tym, kt├│rzy s─ů ich nast─Öpcami w misji pasterskiej, to znaczy Kolegium Biskup├│w; s─ů w tym wspomagani "przez kap┼éan├│w" w jedno┼Ťci z "nast─Öpc─ů Piotra, Najwy┼╝szym Pasterzem Ko┼Ťcio┼éa"".53 Sukcesja apostolska w misji pasterskiej zak┼éada koniecznie sakrament ┼Üwi─Öce┼ä, czyli wywodz─ůc─ů si─Ö od samych pocz─ůtk├│w nieprzerwan─ů ci─ůg┼éo┼Ť─ç wa┼╝nych ┼Ťwi─Öce┼ä biskupich.54 Sukcesja ta jest niezb─Ödna, aby Ko┼Ťci├│┼é istnia┼é w sensie w┼éa┼Ťciwym i pe┼énym.


Eucharystia wyra┼╝a tak┼╝e ten sens apostolskiego charakteru. Jak bowiem naucza Sob├│r Watyka┼äski II: "wierni (...) na mocy swego kr├│lewskiego kap┼éa┼ästwa wsp├│┼édzia┼éaj─ů w ofiarowaniu Eucharystii",55 kap┼éan za┼Ť na mocy swoich ┼Ťwi─Öce┼ä jest tym, kt├│ry "w osobie Chrystusa sprawuje Ofiar─Ö eucharystyczn─ů i sk┼éada j─ů Bogu w imieniu ca┼éego ludu".56 Dlatego te┼╝ w Mszale Rzymskim jest przepisane, ┼╝e wy┼é─ůcznie kap┼éan wymawia s┼éowa modlitwy eucharystycznej, podczas gdy lud ┼é─ůczy si─Ö z wiar─ů w milczeniu.57


29. Cz─Östo powtarzane przez Sob├│r Watyka┼äski II wyra┼╝enie, wed┼éug kt├│rego "kap┼éan pe┼éni─ůcy pos┼éug─Ö dzi─Öki ┼Ťwi─Ötej w┼éadzy, jak─ů si─Ö cieszy w osobie Chrystusa (in persona Christi), sprawuje Ofiar─Ö eucharystyczn─ů",58 by┼éo ju┼╝ dobrze zakorzenione w nauczaniu Papie┼╝y.59 Jak ju┼╝ przy innej okazji mia┼éem mo┼╝liwo┼Ť─ç wyja┼Ťni─ç, wyra┼╝enie in persona Christi "znaczy wi─Öcej ni┼╝ w imieniu czy w zast─Öpstwie Chrystusa. In persona to znaczy: w swoistym sakramentalnym uto┼╝samieniu si─Ö z Prawdziwym i Wiecznym Kap┼éanem, kt├│ry Sam tylko Jeden jest prawdziwym i prawowitym Podmiotem i Sprawc─ů tej swojej Ofiary - i przez nikogo w┼éa┼Ťciwie nie mo┼╝e by─ç w jej spe┼énianiu wyr─Öczony".60 Pos┼éuga kap┼éan├│w, kt├│rzy otrzymali sakrament ┼Üwi─Öce┼ä, w ekonomii zbawienia wybranej przez Chrystusa ukazuje, ┼╝e Eucharystia przez nich sprawowana jest darem, kt├│ry przewy┼╝sza zdecydowanie w┼éadz─Ö zgromadzenia, i w gruncie rzeczy pos┼éuga ta jest niezb─Ödna dla wa┼╝nego zjednoczenia konsekracji eucharystycznej z ofiar─ů Krzy┼╝a i z Ostatni─ů Wieczerz─ů.


Zgromadzenie wiernych, kt├│re zbiera si─Ö w celu sprawowania Eucharystii, absolutnie potrzebuje kap┼éana z moc─ů ┼Ťwi─Öce┼ä, kt├│ry b─Ödzie jej przewodniczy┼é, a┼╝eby by┼éa prawdziwie wsp├│lnot─ů eucharystyczn─ů. Z drugiej strony wsp├│lnota nie jest w stanie sama z siebie ustanowi─ç sobie kap┼éana z moc─ů ┼Ťwi─Öce┼ä. Jest on darem, kt├│ry wsp├│lnota otrzymuje dzi─Öki sukcesji biskupiej pochodz─ůcej od Aposto┼é├│w. To biskup, za spraw─ů sakramentu ┼Üwi─Öce┼ä, ustanawia nowego kap┼éana, udzielaj─ůc mu w┼éadzy konsekracji Eucharystii. Dlatego "tajemnica Eucharystii nie mo┼╝e by─ç sprawowana w ┼╝adnej wsp├│lnocie bez kap┼éana z moc─ů ┼Ťwi─Öce┼ä, jak tego wyra┼║nie naucza┼é Sob├│r Latera┼äski IV".61


30. Nauka Ko┼Ťcio┼éa katolickiego o s┼éu┼╝ebnym kap┼éa┼ästwie w odniesieniu do Eucharystii, jak te┼╝ o Ofierze eucharystycznej, by┼éa w ostatnich dziesi─Öcioleciach przedmiotem owocnego dialogu na arenie ekumenicznej. Winni┼Ťmy wdzi─Öczno┼Ť─ç Przenaj┼Ťwi─Ötszej Tr├│jcy, poniewa┼╝ uda┼éo si─Ö osi─ůgn─ů─ç znaczny post─Öp i zbli┼╝enie w tym zakresie. Dzi─Öki temu mo┼╝emy si─Ö spodziewa─ç, ┼╝e w przysz┼éo┼Ťci b─Ödziemy w pe┼éni podziela─ç t─Ö sam─ů wiar─Ö. Nadal jednak pozostaje w mocy uwaga, jak─ů uczyni┼é Sob├│r w odniesieniu do Wsp├│lnot ko┼Ťcielnych powsta┼éych na Zachodzie, pocz─ůwszy od XVI wieku i od┼é─ůczonych od Ko┼Ťcio┼éa katolickiego: "Chocia┼╝ od┼é─ůczonym od nas Wsp├│lnotom ko┼Ťcielnym brakuje wyp┼éywaj─ůcej ze chrztu pe┼énej jedno┼Ťci z nami, i cho─ç w naszym przekonaniu nie zachowa┼éy one autentycznej i ca┼éej istoty eucharystycznego Misterium, g┼é├│wnie przez brak sakramentu Kap┼éa┼ästwa, to jednak sprawuj─ůc w ┼Ťwi─Ötej Uczcie pami─ůtk─Ö ┼Ťmierci i zmartwychwstania Pa┼äskiego, wyznaj─ů, ┼╝e oznacza ona ┼╝ycie w ┼é─ůczno┼Ťci z Chrystusem i oczekuj─ů Jego chwalebnego przyj┼Ťcia".62


Dlatego te┼╝, wierni katolicy, szanuj─ůc przekonania religijne naszych braci od┼é─ůczonych, winni jednak powstrzyma─ç si─Ö od uczestnictwa w Komunii rozdzielanej podczas ich celebracji, a┼╝eby nie czyni─ç wiarygodn─ů dwuznaczno┼Ťci dotycz─ůcej natury Eucharystii i w konsekwencji nie zaniedba─ç obowi─ůzku jasnego ┼Ťwiadczenia o prawdzie. Spowodowa┼éoby to op├│┼║nienie zapocz─ůtkowanego procesu, zmierzaj─ůcego ku pe┼énej i widzialnej jedno┼Ťci. Podobnie te┼╝ nie mo┼╝na my┼Ťle─ç o zast─ůpieniu Mszy ┼Ťw. niedzielnej ekumenicznymi celebracjami S┼éowa Bo┼╝ego lub spotkaniami modlitewnymi razem z chrze┼Ťcijanami nale┼╝─ůcymi do wspomnianych wy┼╝ej Wsp├│lnot ko┼Ťcielnych czy te┼╝ uczestnictwem w ich s┼éu┼╝bie liturgicznej. Takie celebracje i spotkania, same w sobie godne pochwa┼éy w okre┼Ťlonych okoliczno┼Ťciach, przygotowuj─ů do upragnionej pe┼énej jedno┼Ťci, tak┼╝e eucharystycznej, lecz nie mog─ů jej zast─ůpi─ç.


Fakt, i┼╝ w┼éadza konsekrowania Eucharystii zosta┼éa powierzona tylko biskupom i prezbiterom, nie pomniejsza w niczym pozosta┼éym kr─Ögom Ludu Bo┼╝ego, gdy┼╝ w komunii jednego Cia┼éa Chrystusa, kt├│rym jest Ko┼Ťci├│┼é, dar ten obfituje na korzy┼Ť─ç wszystkich.


31. Je┼╝eli Eucharystia stanowi ┼║r├│d┼éo i szczyt ┼╝ycia Ko┼Ťcio┼éa, tak samo jest nim w odniesieniu do pos┼éugi kap┼éa┼äskiej. St─ůd te┼╝ wyra┼╝aj─ůc wdzi─Öczno┼Ť─ç Jezusowi Chrystusowi, naszemu Panu, raz jeszcze powtarzam, ┼╝e Eucharystia "jest g┼é├│wn─ů i centraln─ů racj─ů bytu sakramentu Kap┼éa┼ästwa, kt├│ry definitywnie pocz─ů┼é si─Ö w momencie ustanowienia Eucharystii i wraz z ni─ů".63


Zakres dzia┼éalno┼Ťci duszpasterskiej kap┼éana jest szeroki. W dodatku, kiedy pomy┼Ťli si─Ö o warunkach spo┼éecznych i kulturowych dzisiejszego ┼Ťwiata, ┼éatwo zrozumie─ç, ┼╝e prezbiterom mo┼╝e zagra┼╝a─ç niebezpiecze┼ästwo rozproszenia po┼Ťr├│d wielu r├│┼╝norakich zada┼ä. Sob├│r Watyka┼äski II odkry┼é w mi┼éo┼Ťci pasterskiej wi─Ö┼║, kt├│ra zespala ich ┼╝ycie wewn─Ötrzne z dzia┼éalno┼Ťci─ů zewn─Ötrzn─ů. "Ta za┼Ť mi┼éo┼Ť─ç pasterska - g┼éosi Sob├│r - wyp┼éywa g┼é├│wnie z Ofiary eucharystycznej, poniewa┼╝ ca┼ée ┼╝ycie prezbitera jest w niej zakorzenione".64 Jasne staje si─Ö zatem, jak bardzo wa┼╝ne jest dla ┼╝ycia duchowego kap┼éana - nie wspominaj─ůc ju┼╝ o dobru Ko┼Ťcio┼éa i ┼Ťwiata - a┼╝eby stosowa┼é zalecenie soborowe dotycz─ůce codziennej celebracji Eucharystii, kt├│ra "jest zawsze czynno┼Ťci─ů Chrystusa i Ko┼Ťcio┼éa, nawet je┼╝eli wierni nie mogliby by─ç przy tym obecni".65 Kap┼éan jest wi─Öc w stanie przezwyci─Ö┼╝y─ç wszelkie rozpraszaj─ůce napi─Öcia, pojawiaj─ůce si─Ö w ci─ůgu dnia, znajduj─ůc w Ofierze eucharystycznej prawdziwe centrum swojego ┼╝ycia i pos┼éugi oraz duchow─ů moc potrzebn─ů do stawienia czo┼éa r├│┼╝norakim zadaniom pasterskim. Jego dni stan─ů si─Ö wtedy prawdziwie eucharystyczne.


Z centralnego miejsca Eucharystii w życiu i posłudze kapłanów wynika także jej pierwszorzędna rola w duszpasterstwie powołań kapłańskich.


Przede wszystkim dlatego, ┼╝e pro┼Ťba o powo┼éania znajduje tam miejsce naj┼Ťci┼Ťlejszego zjednoczenia z modlitw─ů Chrystusa, Najwy┼╝szego i Wiecznego Kap┼éana; ale tak┼╝e dlatego, ┼╝e gorliwa troska kap┼éan├│w o pos┼éug─Ö eucharystyczn─ů, wzmocniona szerzeniem ┼Ťwiadomego, czynnego i owocnego uczestnictwa wiernych w Eucharystii, stanowi skuteczny przyk┼éad i zach─Öt─Ö do hojnej odpowiedzi m┼éodych na wezwanie Boga. Pan B├│g cz─Östo pos┼éuguje si─Ö gorliwym przyk┼éadem mi┼éo┼Ťci pasterskiej kap┼éana, a┼╝eby zasia─ç i piel─Ögnowa─ç w sercu m┼éodego cz┼éowieka ziarno powo┼éania do kap┼éa┼ästwa.


32. To wszystko ukazuje, jak bardzo bolesna i daleka od normalno┼Ťci mo┼╝e by─ç sytuacja wsp├│lnoty chrze┼Ťcija┼äskiej, kt├│ra ze wzgl─Ödu na liczb─Ö i r├│┼╝norodno┼Ť─ç wiernych jawi si─Ö jako parafia, a nie posiada kap┼éana, kt├│ry by jej przewodzi┼é. Parafia bowiem jest wsp├│lnot─ů ochrzczonych, kt├│rzy wyra┼╝aj─ů i potwierdzaj─ů swoj─ů to┼╝samo┼Ť─ç przede wszystkim poprzez sprawowanie Ofiary eucharystycznej. Wymaga to jednak obecno┼Ťci prezbitera, gdy┼╝ jedynie jemu przys┼éuguje prawo do sprawowania Eucharystii in persona Christi. Kiedy wsp├│lnota jest pozbawiona kap┼éana, s┼éusznie poszukuje si─Ö jakiej┼Ť sposobno┼Ťci, aby by┼éy kontynuowane niedzielne celebracje, a osoby konsekrowane i ┼Ťwieccy, kt├│rzy przewodnicz─ů swoim braciom i siostrom w modlitwie, wype┼éniaj─ů w spos├│b godny pochwa┼éy powszechne kap┼éa┼ästwo wszystkich wiernych, oparte na ┼éasce Chrztu ┼Ťw. Takie jednak rozwi─ůzania nale┼╝y uznawa─ç jedynie za prowizoryczne, na czas, w kt├│rym wsp├│lnota oczekuje kap┼éana.


Brak pe┼éni sakramentalnej tych celebracji powinien przede wszystkim zach─Öci─ç ca┼é─ů wsp├│lnot─Ö do gorliwszej modlitwy, aby Pan pos┼éa┼é robotnik├│w na swoje ┼╝niwo (por. Mt 9, 38); winien te┼╝ stanowi─ç zach─Öt─Ö do wprowadzenia w ┼╝ycie wszystkich innych zasadniczych element├│w odpowiedniego duszpasterstwa powo┼éaniowego, bez ulegania pokusie poszukiwania rozwi─ůza┼ä, kt├│re obni┼╝a┼éyby poziom moralny i formacyjny, jakiego oczekuje si─Ö od kandydat├│w do kap┼éa┼ästwa.


33. Skoro ze wzgl─Ödu na brak kap┼éan├│w zosta┼éo powierzone wiernym bez mocy ┼Ťwi─Öce┼ä uczestnictwo w trosce duszpasterskiej o parafi─Ö, niech zatem maj─ů oni na uwadze, ┼╝e jak naucza Sob├│r Watyka┼äski II "nie zbuduje si─Ö (...) ┼╝adnej wsp├│lnoty chrze┼Ťcija┼äskiej, je┼╝eli nie jest ona zakorzeniona w celebracji Naj┼Ťwi─Ötszej Eucharystii".66 Ich zadaniem b─Ödzie zatem troska o nieustanne podtrzymywanie we wsp├│lnocie prawdziwego "g┼éodu" Eucharystii, kt├│ry sprawi, i┼╝ nie zostanie zmarnowana ┼╝adna okazja do odprawiania Mszy ┼Ťw., dzi─Öki skorzystaniu chocia┼╝by z okazjonalnej obecno┼Ťci kap┼éana, kt├│ry ze strony prawa ko┼Ťcielnego nie ma przeszk├│d do jej sprawowania. 


ROZDZIAŁ IVEUCHARYSTIA A KOMUNIA KOŚCIELNA


34. Zgromadzenie nadzwyczajne Synodu Biskup├│w w 1985 r. uzna┼éo "eklezjologi─Ö komunii" za centraln─ů i podstawow─ů ide─Ö zawart─ů w dokumentach Soboru Watyka┼äskiego II.67 Ko┼Ťci├│┼é pielgrzymuj─ůcy tu na ziemi jest wezwany do podtrzymywania i pog┼é─Öbiania zar├│wno komunii z Bogiem w Tr├│jcy Jedynym, jak i komunii mi─Ödzy wiernymi. W d─ů┼╝eniu do tego celu ma do dyspozycji S┼éowo i sakramenty, przede wszystkim Eucharysti─Ö, dzi─Öki kt├│rej Ko┼Ťci├│┼é "ustawicznie ┼╝ywi si─Ö i wzrasta",68 i w kt├│rej jednocze┼Ťnie sam siebie wyra┼╝a. Nie przez przypadek wi─Öc poj─Öcie komunia sta┼éo si─Ö szczeg├│lnym okre┼Ťleniem tego wyj─ůtkowego sakramentu.


Eucharystia objawia si─Ö zatem jako zwie┼äczenie wszystkich sakrament├│w, dzi─Öki kt├│rym osi─ůgamy doskona┼é─ů komuni─Ö z Bogiem Ojcem przez uto┼╝samienie si─Ö z Jednorodzonym Synem, dzi─Öki dzia┼éaniu Ducha ┼Üwi─Ötego. Z jasno┼Ťci─ů p┼éyn─ůc─ů z wiary wyra┼╝a┼é t─Ö prawd─Ö wybitny pisarz wywodz─ůcy si─Ö z tradycji bizantyjskiej: w Eucharystii "w odr├│┼╝nieniu od ka┼╝dego innego sakramentu tajemnica [komunii] jest tak doskona┼éa, i┼╝ prowadzi do szczytu wszelkich d├│br: to tu znajduje sw├│j kres wszelkie ludzkie pragnienie, poniewa┼╝ tu otrzymujemy Boga i B├│g wchodzi w doskona┼ée zjednoczenie z nami".69 W┼éa┼Ťnie dlatego warto piel─Ögnowa─ç w duszy sta┼ée pragnienie Sakramentu Eucharystii. Tak narodzi┼éa si─Ö praktyka "komunii duchowej", szcz─Ö┼Ťliwie zakorzeniona od wiek├│w w Ko┼Ťciele i zalecana przez ┼Ťwi─Ötych mistrz├│w ┼╝ycia duchowego. ┼Üw. Teresa od Jezusa pisa┼éa: "Kiedy nie przyst─Öpujecie do Komunii i nie uczestniczycie we Mszy ┼Ťw., najbardziej korzystn─ů rzecz─ů jest praktyka komunii duchowej... Dzi─Öki niej obficie jeste┼Ťcie naznaczeni mi┼éo┼Ťci─ů naszego Pana".70


35. Sprawowanie Eucharystii nie mo┼╝e by─ç jednak punktem wyj┼Ťcia komunii, kt├│r─ů zak┼éada jako ju┼╝ istniej─ůc─ů, aby j─ů umacnia─ç i prowadzi─ç ku doskona┼éo┼Ťci. Sakrament wyra┼╝a t─Ö wi─Ö┼║ komunii zar├│wno w wymiarze niewidzialnym, kt├│ry w Chrystusie jednoczy nas za spraw─ů Ducha ┼Üwi─Ötego z Ojcem i mi─Ödzy nami, jak te┼╝ w wymiarze widzialnym, obejmuj─ůcym komuni─Ö w zakresie nauczania Aposto┼é├│w, sakrament├│w i porz─ůdku hierarchicznego. ┼Ücis┼éy zwi─ůzek, jaki zachodzi mi─Ödzy elementami niewidzialnymi i widzialnymi komunii eklezjalnej, jest zasadniczy dla Ko┼Ťcio┼éa jako sakramentu zbawienia.71 Tylko w takim kontek┼Ťcie mamy do czynienia z prawowit─ů celebracj─ů Eucharystii i z prawdziwym w niej uczestnictwem. St─ůd te┼╝ wynika istotna potrzeba, aby Eucharystia by┼éa sprawowana w komunii, a konkretnie z zachowaniem wszystkich jej wi─Özi.


36. Komunia niewidzialna, kt├│ra ze swej natury ci─ůgle wzrasta, zak┼éada ┼╝ycie w ┼éasce, dzi─Öki czemu stajemy si─Ö "uczestnikami Boskiej natury" (2 P 1, 4), oraz praktykowanie cn├│t wiary, nadziei i mi┼éo┼Ťci. Tylko w ten spos├│b wchodzimy w prawdziw─ů komuni─Ö z Ojcem, Synem i Duchem ┼Üwi─Ötym. Nie wystarczy wiara, ale trzeba trwa─ç w ┼éasce u┼Ťwi─Öcaj─ůcej i w mi┼éo┼Ťci, pozostaj─ůc w ┼éonie Ko┼Ťcio┼éa "cia┼éem" i "sercem";72 potrzebna jest, m├│wi─ůc s┼éowami ┼Ťw. Paw┼éa "wiara, kt├│ra dzia┼éa przez mi┼éo┼Ť─ç" (por. Ga 5, 6).


Zachowanie w pe┼éni niewidzialnych wi─Özi jest ┼Ťcis┼éym obowi─ůzkiem moralnym chrze┼Ťcijanina, kt├│ry chce uczestniczy─ç w spos├│b pe┼ény w Eucharystii, przyjmuj─ůc Cia┼éo i Krew Chrystusa. Ten obowi─ůzek przypomina mu sam Aposto┼é, napominaj─ůc: "Niech przeto cz┼éowiek baczy na siebie samego, spo┼╝ywaj─ůc ten chleb i pij─ůc z tego kielicha" (1Kor 11, 28). ┼Üw. Jan Chryzostom z ca┼é─ů moc─ů swojej elokwencji nawo┼éywa┼é wiernych: "R├│wnie┼╝ ja podnosz─Ö g┼éos, prosz─Ö, b┼éagam i zaklinam, aby nie zbli┼╝a─ç si─Ö do tego ┼Ťwi─Ötego Sto┼éu z nieczystym i ska┼╝onym sumieniem. Takie przyst─Öpowanie, nawet je┼Ťli tysi─ůc razy dotykamy Cia┼éa Pana, nigdy nie b─Ödzie mog┼éo si─Ö nazywa─ç komuni─ů, lecz wyrokiem, niepokojem i powi─Ökszeniem kary".73


Id─ůc po tej linii, s┼éusznie stwierdza Katechizm Ko┼Ťcio┼éa Katolickiego: "Je┼Ťli kto┼Ť ma ┼Ťwiadomo┼Ť─ç grzechu ci─Ö┼╝kiego, przed przyj─Öciem Komunii powinien przyst─ůpi─ç do sakramentu Pojednania".74 Pragn─Ö zatem przypomnie─ç, ┼╝e obowi─ůzuje i zawsze b─Ödzie mia┼éa moc prawn─ů w Ko┼Ťciele norma, jak─ů Sob├│r Trydencki skonkretyzowa┼é surowe napomnienie aposto┼éa Paw┼éa, potwierdzaj─ůc, ┼╝e w celu godnego przyj─Öcia Eucharystii "ci, kt├│rzy ┼Ťwiadomi s─ů ci─Ö┼╝kiego grzechu, jakkolwiek s─ůdziliby, ┼╝e za niego ┼╝a┼éuj─ů, o ile mog─ů mie─ç spowiednika, powinni najpierw odby─ç sakramentaln─ů spowied┼║".75


37. Sakramenty Eucharystii i Pojednania s─ů ze sob─ů ┼Ťci┼Ťle zwi─ůzane. Je┼Ťli Eucharystia w spos├│b sakramentalny uobecnia odkupie┼äcz─ů Ofiar─Ö Krzy┼╝a, oznacza to, i┼╝ wynika z niej nieustanna potrzeba nawr├│cenia, osobistej odpowiedzi na wezwanie, jakie ┼Ťw. Pawe┼é skierowa┼é do chrze┼Ťcijan w Koryncie: "W imi─Ö Chrystusa prosimy: pojednajcie si─Ö z Bogiem!" (2 Kor 5, 20). Je┼╝eli wi─Öc chrze┼Ťcijanin ma na sumieniu brzemi─Ö grzechu ci─Ö┼╝kiego, to, aby m├│g┼é mie─ç pe┼ény udzia┼é w Ofierze Eucharystycznej, obowi─ůzkow─ů staje si─Ö droga pokuty, poprzez sakrament Pojednania.


Oceny stanu ┼éaski dokonuje oczywi┼Ťcie on sam, gdy┼╝ dotyczy ona sumienia. Jednak w przypadkach zachowania, kt├│re na forum zewn─Ötrznym, w spos├│b powa┼╝ny, oczywisty i sta┼éy jest przeciwne normom moralnym, Ko┼Ťci├│┼é, w duszpasterskiej trosce o prawid┼éowy porz─ůdek we wsp├│lnocie oraz o szacunek dla sakramentu, nie mo┼╝e wzbrania─ç si─Ö przed podejmowaniem odpowiednich krok├│w. W sytuacji jawnego braku dyspozycji moralnej winien stosowa─ç norm─Ö Kodeksu Prawa Kanonicznego, m├│wi─ůc─ů o mo┼╝liwo┼Ťci niedopuszczenia do Komunii eucharystycznej tych, kt├│rzy "trwaj─ů z uporem w jawnym grzechu ci─Ö┼╝kim".76


38. Komunia ko┼Ťcielna, jak to ju┼╝ przypomnia┼éem, jest tak┼╝e widzialna i wyra┼╝a si─Ö w wi─Özach wymienionych przez sam Sob├│r, kt├│ry tak naucza: "Do spo┼éeczno┼Ťci Ko┼Ťcio┼éa wcielani s─ů w pe┼éni ci, kt├│rzy maj─ůc Ducha Chrystusa, przyjmuj─ů ca┼é─ů jego struktur─Ö i wszystkie ustanowione w nim ┼Ťrodki zbawienia oraz w jego widzialnym organizmie pozostaj─ů z Chrystusem, kt├│ry rz─ůdzi nim przez papie┼╝a i biskup├│w, z┼é─ůczeni wi─Özami wyznania wiary, sakrament├│w i ko┼Ťcielnego zwierzchnictwa oraz komunii".77


Eucharystia, jako najwy┼╝szy sakramentalny wyraz komunii w Ko┼Ťciele, domaga si─Ö tego, by by┼éa sprawowana w kontek┼Ťcie sp├│jno┼Ťci tak┼╝e zewn─Ötrznych wi─Öz├│w komunii. W spos├│b szczeg├│lny, poniewa┼╝ jest ona "jak wype┼énienie ┼╝ycia duchowego i cel wszystkich sakrament├│w",78 wymaga zachowania rzeczywistych wi─Öz├│w komunii w odniesieniu do sakrament├│w, zw┼éaszcza Chrztu i sakramentu ┼Üwi─Öce┼ä. Nie jest mo┼╝liwe udzielenie Komunii osobie, kt├│ra nie by┼éaby ochrzczona lub kt├│ra odrzuca┼éaby pojmowan─ů integralnie prawd─Ö wiary o tajemnicy Eucharystii. Chrystus jest prawd─ů i daje ┼Ťwiadectwo prawdzie (por. J14, 6; 18, 37); sakrament Jego Cia┼éa i Jego Krwi nie dopuszcza fa┼észu.


39. Ponadto, ze wzgl─Ödu na sam charakter komunii ko┼Ťcielnej i zwi─ůzku, jaki zachodzi pomi─Ödzy ni─ů a sakramentem Eucharystii, trzeba przypomnie─ç, ┼╝e "Ofiara eucharystyczna, chocia┼╝ celebruje si─Ö j─ů zawsze we wsp├│lnocie lokalnej, nigdy nie jest celebracj─ů tej tylko wsp├│lnoty: przyjmuj─ůc eucharystyczn─ů obecno┼Ť─ç Pana, wsp├│lnota przyjmuje bowiem ca┼éy dar zbawienia i objawia si─Ö w ten spos├│b - mimo swej trwa┼éej widzialnej "lokalno┼Ťci" - jako obraz i prawdziwa obecno┼Ť─ç jednego, ┼Ťwi─Ötego, powszechnego i apostolskiego Ko┼Ťcio┼éa".79 Wynika z tego, ┼╝e wsp├│lnota prawdziwie eucharystyczna nie mo┼╝e zamyka─ç si─Ö w sobie, jakby by┼éa samowystarczalna, lecz powinna zachowa─ç harmonijn─ů wi─Ö┼║ z ka┼╝d─ů inn─ů wsp├│lnot─ů katolick─ů.


Komunia ko┼Ťcielna zgromadzenia eucharystycznego jest komuni─ů z w┼éasnym biskupem i z Papie┼╝em. Biskup jest bowiem trwa┼éym i widzialnym fundamentem jedno┼Ťci w swoim Ko┼Ťciele partykularnym.80 By┼éoby wi─Öc wielkim nieporozumieniem, gdyby sakrament, kt├│ry jest w najwy┼╝szym stopniu sakramentem jedno┼Ťci, by┼é celebrowany bez prawdziwej komunii z biskupem. ┼Üw. Ignacy Antioche┼äski pisa┼é: "Mo┼╝na uwa┼╝a─ç za pewn─ů t─Ö Eucharysti─Ö, kt├│ra jest sprawowana przez biskupa, albo tego, kt├│remu powierzy┼é on to zadanie".81 Podobnie, poniewa┼╝ "Biskup Rzymu, jako Nast─Öpca Piotra, jest trwa┼éym i widzialnym ┼║r├│d┼éem i fundamentem jedno┼Ťci zar├│wno kolegium biskup├│w, jak i wszystkich wiernych",82 komunia z nim jest istotnym wymogiem celebracji Ofiary eucharystycznej. St─ůd te┼╝ wyp┼éywa wielka prawda, kt├│r─ů na r├│┼╝ne sposoby wyra┼╝a liturgia: "Ka┼╝da celebracja eucharystyczna dokonuje si─Ö nie tylko w jedno┼Ťci z w┼éasnym biskupem, ale tak┼╝e z Papie┼╝em, z Kolegium Biskup├│w, z duchowie┼ästwem i ca┼éym ludem. Ka┼╝da wa┼╝na celebracja Eucharystii wyra┼╝a t─Ö powszechn─ů komuni─Ö z Piotrem i z ca┼éym Ko┼Ťcio┼éem lub te┼╝ przywo┼éuje j─ů obiektywnie, jak dzieje si─Ö w wypadku Ko┼Ťcio┼é├│w chrze┼Ťcija┼äskich od┼é─ůczonych od Rzymu".83


40. Eucharystia tworzy komuni─Ö i wychowuje do komunii. ┼Üw. Pawe┼é pisa┼é do wiernych w Koryncie ukazuj─ůc, jak bardzo ich podzia┼éy, kt├│re si─Ö objawia┼éy podczas zgromadze┼ä eucharystycznych, by┼éy w sprzeczno┼Ťci z Wieczerz─ů Pa┼äsk─ů, kt├│r─ů sprawowali. Konsekwentnie Aposto┼é zaprasza┼é ich do refleksji nad prawdziw─ů rzeczywisto┼Ťci─ů Eucharystii, aby mogli powr├│ci─ç do ducha braterskiej jedno┼Ťci (por. 1Kor 11, 17-34). Skutecznie nawi─ůzywa┼é do tego ┼Ťw. Augustyn, kt├│ry, przypominaj─ůc s┼éowo Aposto┼éa: "Wy przeto jeste┼Ťcie Cia┼éem Chrystusa i poszczeg├│lnymi [Jego] cz┼éonkami" (1Kor 12, 27), zauwa┼╝y┼é: "Je┼╝eli jeste┼Ťcie Jego cia┼éem i Jego cz┼éonkami, na o┼étarzu Chrystusa zosta┼éo z┼éo┼╝one to, co jest wasz─ů tajemnic─ů; tak, otrzymujecie to, co jest wasz─ů tajemnic─ů".84 A z tego stwierdzenia wyprowadza┼é wniosek: "Chrystus Pan (...) konsekrowa┼é na swym o┼étarzu tajemnic─Ö naszego pokoju i jedno┼Ťci. Kto dost─Öpuje tajemnicy jedno┼Ťci, a nie zachowuje wi─Özi pokoju, nie otrzymuje tajemnicy dla swego dobra, ale dow├│d przeciw sobie".85


41. Ta specyficzna skuteczno┼Ť─ç w tworzeniu komunii, w┼éa┼Ťciwa Eucharystii, jest jednym z motyw├│w znaczenia niedzielnej Mszy ┼Ťw. O jej wadze i powodach, kt├│re sprawiaj─ů, ┼╝e ma ona fundamentalne znaczenie dla ┼╝ycia Ko┼Ťcio┼éa i poszczeg├│lnych cz┼éonk├│w pisa┼éem ju┼╝ w Li┼Ťcie apostolskim o ┼Ťwi─Ötowaniu niedzieli Dies Domini,86 przypominaj─ůc mi─Ödzy innymi, ┼╝e dla wiernych uczestnictwo we Mszy ┼Ťw. jest obowi─ůzkiem, pod warunkiem, ┼╝e nie maj─ů jakiej┼Ť powa┼╝nej przeszkody, na pasterzy za┼Ť nak┼éada si─Ö w zwi─ůzku z tym obowi─ůzek umo┼╝liwienia spe┼énienia przykazania.87 Ostatnimi czasy, w Li┼Ťcie apostolskim Novo millenio ineunte, nakre┼Ťlaj─ůc kierunki pasterskiego pos┼éugiwania Ko┼Ťcio┼éa u pocz─ůtk├│w trzeciego tysi─ůclecia, pragn─ů┼éem nada─ç niedzielnej Eucharystii szczeg├│lne znaczenie, podkre┼Ťlaj─ůc jej skuteczno┼Ť─ç w tworzeniu komunii: jak pisa┼éem, jest ona "miejscem uprzywilejowanym, w kt├│rym nieustannie g┼éosi si─Ö i kultywuje komuni─Ö. W┼éa┼Ťnie poprzez udzia┼é w Eucharystii dzie┼ä Pa┼äski staje si─Ö tak┼╝e dniem Ko┼Ťcio┼éa, kt├│ry dzi─Öki temu mo┼╝e spe┼énia─ç skutecznie swoje zadanie jako sakrament jedno┼Ťci".88


42. Troska o zachowanie komunii ko┼Ťcielnej i o jej umacnianie jest zadaniem ka┼╝dego wiernego, kt├│ry znajduje w Eucharystii jako sakramencie jedno┼Ťci Ko┼Ťcio┼éa pole szczeg├│lnego zaanga┼╝owania. Bardziej konkretnie zadanie to spoczywa na pasterzach Ko┼Ťcio┼éa, kt├│rzy ponosz─ů szczeg├│ln─ů odpowiedzialno┼Ť─ç, wed┼éug stopnia i pe┼énionego urz─Ödu ko┼Ťcielnego. Dlatego Ko┼Ťci├│┼é okre┼Ťli┼é regu┼éy, kt├│re maj─ů umo┼╝liwi─ç ┼éatwiejszy, cz─Östszy i owocniejszy dost─Öp wiernych do Sto┼éu Eucharystycznego, i sprecyzowa┼é obiektywne warunki, kt├│re nakazuj─ů, by nie udziela─ç Komunii. Troska o ich jak najbardziej wierne zachowywanie staje si─Ö konkretnym wyrazem mi┼éo┼Ťci Eucharystii i Ko┼Ťcio┼éa.


43. Uznaj─ůc Eucharysti─Ö za sakrament komunii ko┼Ťcielnej, znajdujemy argument, kt├│rego -dla jego wagi - nie mo┼╝na pomin─ů─ç z powodu jego znaczenia: my┼Ťl─Ö o jej zwi─ůzku z zaanga┼╝owaniem na rzecz ekumenizmu. Wszyscy powinni┼Ťmy dzi─Ökowa─ç Tr├│jcy Przenaj┼Ťwi─Ötszej, ┼╝e w ostatnich dziesi─Öcioleciach wielu wiernych we wszystkich cz─Ö┼Ťciach ┼Ťwiata doznawa┼éo gor─ůcego pragnienia jedno┼Ťci wszystkich chrze┼Ťcijan. Sob├│r Watyka┼äski II, na pocz─ůtku Dekretu o ekumenizmie, dopatruje si─Ö w tym szczeg├│lnego daru Bo┼╝ego.89 By┼éa to skuteczna ┼éaska, kt├│ra skierowa┼éa na drogi ekumenizmu zar├│wno nas, syn├│w Ko┼Ťcio┼éa katolickiego, jak te┼╝ naszych braci z innych Ko┼Ťcio┼é├│w i Wsp├│lnot ko┼Ťcielnych.


Pragnienie jedno┼Ťci sprawia, ┼╝e kierujemy wzrok ku Eucharystii, kt├│ra jest najwy┼╝szym sakramentem jedno┼Ťci Ludu Bo┼╝ego, jej stosownym znakiem i cudown─ů przyczyn─ů.90 Sprawuj─ůc Ofiar─Ö eucharystyczn─ů, Ko┼Ťci├│┼é zanosi b┼éaganie do Boga Ojca mi┼éosierdzia, aby udzieli┼é swoim synom pe┼éni Ducha ┼Üwi─Ötego, tak by stali si─Ö w Chrystusie jednym cia┼éem i jednym duchem.91 Zwracaj─ůc si─Ö z t─ů modlitw─ů do Ojca ┼Ťwiat┼éo┼Ťci, od kt├│rego pochodzi wszelkie dobro i wszelki dar doskona┼éy (por. Jk 1, 17), Ko┼Ťci├│┼é wierzy w jej skuteczno┼Ť─ç, poniewa┼╝ modli si─Ö w jedno┼Ťci z Chrystusem, G┼éow─ů i Oblubie┼äcem, kt├│ry b┼éaganie oblubienicy czyni swoim i ┼é─ůczy je z b┼éaganiem swej odkupie┼äczej ofiary.


44. Poniewa┼╝ w┼éa┼Ťnie jedno┼Ť─ç Ko┼Ťcio┼éa, kt├│r─ů Eucharystia urzeczywistnia przez ofiar─Ö i komuni─Ö z Cia┼éem i Krwi─ů Pana, koniecznie domaga si─Ö pe┼énej komunii w zakresie wyznania wiary, sakrament├│w i w┼éadzy ko┼Ťcielnej, nie jest mo┼╝liwe koncelebrowanie tej samej liturgii eucharystycznej, dop├│ki nie b─Ödzie na nowo przywr├│cona w pe┼éni ta wi─Ö┼║. Tego rodzaju koncelebracja nie by┼éaby wa┼╝nym ┼Ťrodkiem, a wr─Öcz mog┼éaby okaza─ç si─Ö przeszkod─ů do osi─ůgni─Öcia pe┼énej komunii, pomniejszaj─ůc poczucie dystansu dziel─ůcego nas od celu, i wprowadzaj─ůc lub uwiarygodniaj─ůc nie┼Ťcis┼éo┼Ťci w rozumieniu takiej czy innej prawdy wiary. Droga ku pe┼énej jedno┼Ťci mo┼╝e by─ç realizowana tylko w prawdzie. W tym zakresie zakaz zawarty w prawie Ko┼Ťcio┼éa nie zostawia miejsca na niepewno┼Ťci,92 z poszanowaniem normy moralnej og┼éoszonej przez Sob├│r Watyka┼äski II.93


Chcia┼ébym jednak przypomnie─ç to, co w Encyklice Ut unum sint doda┼éem po stwierdzeniu niemo┼╝no┼Ťci wsp├│lnego sprawowania Eucharystii: "Mimo to gor─ůco pragniemy odprawia─ç razem jedyn─ů Eucharysti─Ö Chrystusa i to pragnienie ju┼╝ staje si─Ö wsp├│lnym uwielbieniem i wsp├│ln─ů modlitw─ů b┼éagaln─ů. Razem zwracamy si─Ö do Ojca i czynimy to coraz bardziej "jednym sercem"".94


45. Chocia┼╝ w ┼╝adnym wypadku nie jest upowa┼╝niona koncelebracja, gdy brak pe┼énej jedno┼Ťci, nie dotyczy to jednak w szczeg├│lnych przypadkach pojedynczych os├│b przyjmuj─ůcych Eucharysti─Ö, a nale┼╝─ůcych do Ko┼Ťcio┼é├│w lub Wsp├│lnot ko┼Ťcielnych nie pozostaj─ůcych w pe┼énej jedno┼Ťci z Ko┼Ťcio┼éem katolickim. W tym przypadku bowiem celem jest zaspokojenie powa┼╝nej potrzeby duchowej dla zbawienia wiecznego poszczeg├│lnych wiernych, nie za┼Ť realizacja interkomunii, niemo┼╝liwej dop├│ty, dop├│ki nie b─Öd─ů w pe┼éni zacie┼Ťnione widzialne wi─Özy komunii ko┼Ťcielnej.


Kieruj─ůc si─Ö t─ů racj─ů Sob├│r Watyka┼äski II ustali┼é zasady post─Öpowania wobec wiernych Ko┼Ťcio┼é├│w Wschodnich, kt├│rzy, cho─ç w dobrej wierze pozostaj─ů od┼é─ůczeni od Ko┼Ťcio┼éa katolickiego, z w┼éasnej woli prosz─ů o mo┼╝liwo┼Ť─ç przyj─Öcia Eucharystii od duchownego katolickiego i s─ů do tego odpowiednio przygotowani.95 Ten spos├│b post─Öpowania zosta┼é p├│┼║niej potwierdzony przez obydwa Kodeksy, w kt├│rych z odpowiednimi przystosowaniami zosta┼é tak┼╝e uwzgl─Ödniony przypadek innych chrze┼Ťcijan, nie wschodnich, kt├│rzy nie s─ů w pe┼énej komunii z Ko┼Ťcio┼éem katolickim.96


46. W Encyklice Ut unum sint wyrazi┼éem uznanie dla tego przepisu, kt├│ry przy odpowiednim rozeznaniu pozwala dba─ç o zbawienie dusz: "mo┼╝na z rado┼Ťci─ů przypomnie─ç, ┼╝e w pewnych szczeg├│lnych przypadkach duchowni katoliccy mog─ů udziela─ç sakramentu Eucharystii, Pokuty i Namaszczenia Chorych innym chrze┼Ťcijanom, kt├│rzy nie s─ů w pe┼énej komunii z Ko┼Ťcio┼éem katolickim, ale gor─ůco pragn─ů je przyj─ů─ç, dobrowolnie o nie prosz─ů i przejawiaj─ů wiar─Ö, jak─ů Ko┼Ťci├│┼é katolicki wyznaje w tych sakramentach. Na zasadzie wzajemno┼Ťci r├│wnie┼╝ katolicy mog─ů -w okre┼Ťlonych przypadkach i szczeg├│lnych okoliczno┼Ťciach- prosi─ç o te same sakramenty duchownych tych Ko┼Ťcio┼é├│w, w kt├│rych s─ů one wa┼╝ne".97


Nawet je┼Ťli chodzi o szczeg├│lne i ┼Ťci┼Ťle okre┼Ťlone przypadki, trzeba zwr├│ci─ç baczn─ů uwag─Ö na warunki, kt├│re koniecznie musz─ů by─ç spe┼énione, poniewa┼╝ odrzucenie jednej lub wi─Öcej prawd wiary odno┼Ťnie do tych sakrament├│w, a w┼Ťr├│d nich prawdy dotycz─ůcej potrzeby kap┼éa┼ästwa s┼éu┼╝ebnego dla ich wa┼╝no┼Ťci, sprawia, ┼╝e prosz─ůcy nie posiada dyspozycji, aby zgodnie z prawem mo┼╝na by┼éo mu ich udzieli─ç. Podobnie wierny katolik nie b─Ödzie m├│g┼é przyj─ů─ç Komunii ┼Ťw. we wsp├│lnocie, w kt├│rej brak wa┼╝nego sakramentu ┼Üwi─Öce┼ä.98


Wierne zachowywanie ca┼éo┼Ťci zasad i norm ustalonych w tej materii99 jest jednocze┼Ťnie wyrazem i gwarancj─ů mi┼éo┼Ťci wobec Jezusa Chrystusa w Naj┼Ťwi─Ötszym Sakramencie i wobec braci z innego wyznania chrze┼Ťcija┼äskiego, kt├│rym nale┼╝y si─Ö ┼Ťwiadectwo prawdy, jak r├│wnie┼╝ wobec samej sprawy d─ů┼╝enia do jedno┼Ťci.


 


ROZDZIAŁ V


PI─śKNO CELEBRACJI EUCHARYSTYCZNEJ


47. Opis ustanowienia Eucharystii w Ewangeliach synoptycznych porusza prostot─ů i "dostojno┼Ťci─ů", z jak─ů Jezus w wiecz├│r Ostatniej Wieczerzy ustanawia ten wielki Sakrament. Istnieje pewien epizod, kt├│ry w pewnym sensie jest preludium: namaszczenie w Betanii. Pewna kobieta, uto┼╝samiona przez Jana z Mari─ů - siostr─ů ┼üazarza, wylewa na g┼éow─Ö Jezusa flakonik drogocennego olejku, wywo┼éuj─ůc w┼Ťr├│d uczni├│w, szczeg├│lnie u Judasza (por. Mt 26, 8; Mk 14, 4; J 12, 4), negatywn─ů reakcj─Ö, jakby ten gest, bior─ůc po uwag─Ö potrzeby biednych, by┼é "marnotrawstwem" nie do przyj─Öcia. Jednak ocena ze strony Jezusa jest zupe┼énie inna. Z ca┼éym poszanowaniem obowi─ůzku wspierania potrzebuj─ůcych, kt├│rymi uczniowie zawsze b─Öd─ů musieli si─Ö zajmowa─ç -"ubogich zawsze macie u siebie" (Mt 26, 11; Mk 14, 7; por. J 12, 8) - On, my┼Ťl─ůc o zbli┼╝aj─ůcej si─Ö chwili swojej ┼Ťmierci i z┼éo┼╝enia do grobu, docenia namaszczenie, kt├│rego dost─ůpi┼é jako zapowied┼║ tej czci, jakiej Jego cia┼éo, nierozerwalnie zwi─ůzane z tajemnic─ů Jego osoby, b─Ödzie godne tak┼╝e po ┼Ťmierci.


W Ewangeliach synoptycznych rozwini─Öciem opowiadania jest wyznaczenie przez Jezusa zadania uczniom, kt├│rzy mieli przygotowa─ç starannie "du┼╝─ů sal─Ö" gdzie mogliby spo┼╝y─ç Pasch─Ö (por. Mk 14, 15; ┼ük 22, 12), oraz przekaz o ustanowieniu Eucharystii. Ukazuj─ůc przynajmniej w zarysie niekt├│re hebrajskie obrz─Ödy wieczerzy paschalnej, a┼╝ do hymnu Hallel (por. Mt 26, 30; Mk 14, 26), opis - chocia┼╝ z odmienno┼Ťciami r├│┼╝nych tradycji - przekazuje w spos├│b zwi─Öz┼éy i uroczysty zarazem s┼éowa Chrystusa wypowiedziane nad chlebem i nad winem, kt├│re On sam przyj─ů┼é za konkretne znaki swego ofiarowanego Cia┼éa i swej przelanej Krwi. Te wszystkie szczeg├│┼éy zosta┼éy zapami─Ötane przez Ewangelist├│w dzi─Öki praktyce "┼éamania chleba", kt├│ra zakorzeni┼éa si─Ö ju┼╝ w pierwotnym Ko┼Ťciele. Lecz oczywiste jest, i┼╝ od czas├│w Jezusa, wydarzenie Wielkiego Czwartku nosi widzialne oznaki "wra┼╝liwo┼Ťci" liturgicznej, formuj─ůcej si─Ö na bazie tradycji starotestamentalnej i otwartej na przekszta┼écenia w celebracji chrze┼Ťcija┼äskiej, tak by harmonijnie wyra┼╝a┼éa ona now─ů tre┼Ť─ç Paschy.


48. Tak jak kobieta z Betanii, Ko┼Ťci├│┼é nie obawia┼é si─Ö "marnowa─ç", po┼Ťwi─Öcaj─ůc najlepsze swoje zasoby, aby wyra┼╝a─ç pe┼éne adoracji zdumienie wobec niezmierzonego daru Eucharystii. Nie mniej ni┼╝ pierwsi uczniowie, kt├│rzy mieli przygotowa─ç "du┼╝─ů sal─Ö", Ko┼Ťci├│┼é w ci─ůgu wiek├│w i przy zmieniaj─ůcych si─Ö kulturach czu┼é si─Ö zobowi─ůzany, aby sprawowa─ç Eucharysti─Ö w oprawie godnej tej wielkiej tajemnicy. Nawi─ůzuj─ůc do s┼é├│w i gest├│w Jezusa, i rozwijaj─ůc obrz─Ödowe dziedzictwo judaizmu, narodzi┼éa si─Ö liturgia chrze┼Ťcija┼äska. C├│┼╝ mo┼╝e wystarczy─ç, aby w odpowiedni spos├│b przyj─ů─ç dar, kt├│ry Boski Oblubieniec nieustannie czyni z siebie dla Ko┼Ťcio┼éa-Oblubienicy, zostawiaj─ůc kolejnym pokoleniom wierz─ůcych Ofiar─Ö dokonan─ů raz na zawsze na Krzy┼╝u i czyni─ůc z siebie samego pokarm dla wszystkich wiernych? Nawet je┼╝eli logika "uczty" budzi rodzinny klimat, Ko┼Ťci├│┼é nigdy nie uleg┼é pokusie zbanalizowania tej "za┼╝y┼éo┼Ťci" ze swym Oblubie┼äcem i nie zapomina┼é, i┼╝ to On jest tak┼╝e jego Panem, a "uczta" pozostaje zawsze uczt─ů ofiarn─ů, naznaczon─ů krwi─ů przelan─ů na Golgocie. Uczta eucharystyczna jest prawdziwie uczt─ů "┼Ťwi─Öt─ů", w kt├│rej prostota znak├│w kryje niezmierzon─ů g┼é─Öbi─Ö ┼Ťwi─Öto┼Ťci Boga: O Sacrum convivium, in quo Christus sumitur! Chleb ┼éamany na naszych o┼étarzach, ofiarowany nam, jako pielgrzymom w─Ödruj─ůcym po drogach ┼Ťwiata, jest panis angelorum, chlebem anio┼é├│w, do kt├│rego nie mo┼╝na si─Ö zbli┼╝a─ç bez pokory setnika z Ewangelii: "Panie, nie jestem godzien, aby┼Ť wszed┼é pod dach m├│j" (Mt 8, 8; ┼ük 7, 6).


49. W kontek┼Ťcie tego wznios┼éego poczucia sensu tajemnicy staje si─Ö zrozumia┼ée, w jaki spos├│b wiara Ko┼Ťcio┼éa w tajemnic─Ö eucharystyczn─ů wyrazi┼éa si─Ö w dziejach nie tylko poprzez potrzeb─Ö wewn─Ötrznej postawy pobo┼╝no┼Ťci, lecz tak┼╝e przez szereg zewn─Ötrznych wyraz├│w, maj─ůcych na celu przywo┼éanie i podkre┼Ťlenie donios┼éo┼Ťci sprawowanego wydarzenia. Tu bierze sw├│j pocz─ůtek droga prowadz─ůca stopniowo do okre┼Ťlenia specjalnego statutu normuj─ůcego liturgi─Ö eucharystyczn─ů, w poszanowaniu r├│┼╝nych tradycji ko┼Ťcielnych, kt├│re prawowicie si─Ö wytworzy┼éy. Na tym fundamencie rozwin─Ö┼éo si─Ö tak┼╝e bogate dziedzictwo sztuki. Nawi─ůzuj─ůc do chrze┼Ťcija┼äskiej tajemnicy, architektura, rze┼║ba, malarstwo, muzyka bezpo┼Ťrednio lub po┼Ťrednio znajdowa┼éy w Eucharystii motyw wielkiego natchnienia.


Tak, na przyk┼éad, by┼éo z architektur─ů, w kt├│rej, gdy tylko sytuacja historyczna na to pozwala┼éa, dokona┼éo si─Ö przej┼Ťcie od pierwotnych miejsc sprawowania Eucharystii w domu rodzin chrze┼Ťcija┼äskich do pi─Öknych bazylik z pierwszych wiek├│w, do imponuj─ůcych katedr ┼Ťredniowiecza, do ko┼Ťcio┼é├│w wielkich lub ma┼éych, wzrastaj─ůcych z czasem na ziemiach, do kt├│rych dociera┼éo chrze┼Ťcija┼ästwo. W ramach przestrzeni liturgicznych rozwin─Ö┼éy si─Ö formy o┼étarzy i tabernakul├│w, odzwierciedlaj─ůc nie tylko motywy ludzkiej fantazji, lecz tak┼╝e regu┼éy wyp┼éywaj─ůce z jasnego pojmowania tajemnicy. Podobnie mo┼╝na powiedzie─ç o muzyce ko┼Ťcielnej; wystarczy pomy┼Ťle─ç o natchnionych melodiach gregoria┼äskich, o wielu wielkich kompozytorach, kt├│rzy zmierzyli si─Ö z tekstami liturgicznymi Mszy ┼Ťw. Czy w┼Ťr├│d przedmiot├│w kultu i parament├│w stosowanych w celebracji Eucharystii nie dostrzegamy olbrzymiej ilo┼Ťci wytwor├│w artystycznych, wyrob├│w rzemios┼éa i prawdziwych dzie┼é sztuki?


Mo┼╝na zatem powiedzie─ç, ┼╝e Eucharystia kszta┼étowa┼éa Ko┼Ťci├│┼é i duchowo┼Ť─ç, i wywar┼éa mocny wp┼éyw na "kultur─Ö", szczeg├│lnie w sferze estetyki.


50. W tym wysi┼éku adoracji tajemnicy Eucharystii, zawartym w perspektywie obrz─Ödowej i estetycznej, w pewnym sensie "wsp├│┼ézawodniczyli" chrze┼Ťcijanie Zachodu i Wschodu. Jak┼╝e wi─Öc nie z┼éo┼╝y─ç szczeg├│lnego dzi─Ökczynienia Panu za wk┼éad, jaki do sztuki chrze┼Ťcija┼äskiej wnios┼éy wielkie dzie┼éa architektoniczne i malarskie tradycji bizantyjskiej czy ca┼éego s┼éowia┼äskiego regionu geograficznego i kulturowego? Na Wschodzie sztuka ko┼Ťcielna zachowa┼éa wyj─ůtkowo silne poczucie tajemnicy, zach─Öcaj─ůc artyst├│w do podejmowania pracy tw├│rczej nie tylko jako wyrazu ich talentu, ale jako autentycznej s┼éu┼╝by wierze. Wychodz─ůc daleko poza zwyczajn─ů bieg┼éo┼Ť─ç techniczn─ů, potrafili otworzy─ç si─Ö z uleg┼éo┼Ťci─ů na tchnienie Ducha ┼Üwi─Ötego.


Splendor architektury i mozaik na chrze┼Ťcija┼äskim Wschodzie i Zachodzie jest powszechnym dziedzictwem wierz─ůcych i niesie w sobie ┼╝yczenie, powiedzia┼ébym r─Ökojmi─Ö, upragnionej pe┼éni komunii w wierze i w celebracji. Zak┼éada to i wymaga, aby Ko┼Ťci├│┼é by┼é g┼é─Öboko "eucharystyczny" - jak na s┼éynnej ikonie Tr├│jcy ┼Üwi─Ötej Rublowa, na kt├│rej dzielenie si─Ö tajemnic─ů Chrystusa w┼éamanym chlebie jest jakby zanurzone w niezg┼é─Öbionej jedno┼Ťci trzech Os├│b Boskich - czyni─ůc samego siebie "ikon─ů" Tr├│jcy ┼Üwi─Ötej.


W perspektywie sztuki, kt├│ra pragnie wyrazi─ç przez wszystkie swoje elementy istot─Ö Eucharystii wed┼éug nauczania Ko┼Ťcio┼éa, trzeba zwr├│ci─ç baczn─ů uwag─Ö na normy, kt├│re reguluj─ů architektoniczny kszta┼ét i dekoracj─Ö ┼Ťwi─ůty┼ä. Jak potwierdza historia i jak sam to podkre┼Ťli┼éem w Li┼Ťcie do artyst├│w,100 Ko┼Ťci├│┼é zawsze zostawia┼é szerok─ů przestrze┼ä tw├│rcz─ů artystom. Jednak sztuka sakralna musi odznacza─ç si─Ö umiej─Ötno┼Ťci─ů trafnego wyra┼╝enia tajemnicy ujmowanej w pe┼éni wiary Ko┼Ťcio┼éa i zgodnie ze wskazaniami duszpasterskimi, stosownie opracowanymi przez kompetentne w┼éadze ko┼Ťcielne. Odnosi si─Ö to zar├│wno do sztuk plastycznych, jak i do muzyki ko┼Ťcielnej.


51. To, co dokona┼éo si─Ö na terenach staro┼╝ytnej chrystianizacji w dziedzinie sztuki ko┼Ťcielnej i dyscypliny liturgicznej, rozwija si─Ö tak┼╝e na kontynentach, na kt├│rych chrze┼Ťcija┼ästwo jest stosunkowo m┼éodsze. Jest to zgodne ze wskazaniem Soboru Watyka┼äskiego II w zwi─ůzku z potrzeb─ů zdrowej i zarazem koniecznej "inkulturacji". Podczas moich licznych podr├│┼╝y mia┼éem okazj─Ö zaobserwowa─ç we wszystkich stronach ┼Ťwiata, jak bardzo o┼╝ywiaj─ůcy jest kontakt pomi─Ödzy celebracj─ů Eucharystii a formami, stylami i wra┼╝liwo┼Ťci─ů r├│┼╝nych kultur. Dostosowuj─ůc si─Ö do zmieniaj─ůcych si─Ö warunk├│w czasu i przestrzeni, Eucharystia zapewnia pokarm nie tylko pojedynczym osobom, lecz ca┼éym ludom, i kszta┼étuje kultury inspiruj─ůce si─Ö chrze┼Ťcija┼ästwem.


Potrzeba jednak, aby to wa┼╝ne dzie┼éo przystosowania by┼éo spe┼éniane z nieustann─ů ┼Ťwiadomo┼Ťci─ů niewypowiedzianej tajemnicy, wobec kt├│rej staje ka┼╝de pokolenie. "Skarb" jest zbyt wielki i cenny, ┼╝eby ryzykowa─ç jego zubo┼╝enie czy te┼╝ nara┼╝enie na szwank przez eksperymenty, b─ůd┼║ praktyki wprowadzane bez uwa┼╝nej oceny ze strony kompetentnych w┼éadz ko┼Ťcielnych. Ponadto, centralny charakter tajemnicy eucharystycznej wymaga, a┼╝eby taka ocena zosta┼éa dokonana w ┼Ťcis┼éym kontakcie ze Stolic─ů Apostolsk─ů. Jak pisa┼éem w posynodalnej Adhortacji apostolskiej Ecclesia in Asia: "Taka wsp├│┼épraca jest istotna, gdy┼╝ ┼Üwi─Öta Liturgia wyra┼╝a i sprawuje jedn─ů wiar─Ö, wyznawan─ů przez wszystkich, a poniewa┼╝ jest ona dziedzictwem ca┼éego Ko┼Ťcio┼éa, nie mo┼╝e by─ç okre┼Ťlana przez Ko┼Ťcio┼éy lokalne w izolacji od Ko┼Ťcio┼éa powszechnego".101


52. Z tego, co zosta┼éo wy┼╝ej powiedziane, mo┼╝na zrozumie─ç, jak wielka odpowiedzialno┼Ť─ç spoczywa przy sprawowaniu Eucharystii zw┼éaszcza na kap┼éanach, kt├│rym przys┼éuguje zadanie przewodniczenia jej in persona Christi, zapewniaj─ůc ┼Ťwiadectwo i pos┼éug─Ö komunii nie tylko wobec wsp├│lnoty bezpo┼Ťrednio bior─ůcej w niej udzia┼é, lecz tak┼╝e wobec Ko┼Ťcio┼éa powszechnego, kt├│ry zawsze jest przywo┼éywany przez Eucharysti─Ö. Niestety, trzeba z ┼╝alem stwierdzi─ç, ┼╝e pocz─ůwszy od czas├│w posoborowej reformy liturgicznej, z powodu ┼║le pojmowanego poczucia kreatywno┼Ťci i przystosowania, nie brakowa┼éo nadu┼╝y─ç, kt├│re dla wielu by┼éy przyczyn─ů cierpienia. Pewna reakcja na "formalizm" prowadzi┼éa niekiedy, zw┼éaszcza w niekt├│rych regionach, do uznania za nieobowi─ůzuj─ůce "formy" obrane przez wielk─ů tradycj─Ö liturgiczn─ů Ko┼Ťcio┼éa i jego Magisterium, i do wprowadzenia innowacji nieupowa┼╝nionych i cz─Östo ca┼ékowicie nieodpowiednich.


Czuj─Ö si─Ö zatem w obowi─ůzku skierowa─ç gor─ůcy apel, a┼╝eby podczas sprawowania Ofiary eucharystycznej normy liturgiczne by┼éy zachowywane z wielk─ů wierno┼Ťci─ů. S─ů one konkretnym wyrazem autentycznej eklezjalno┼Ťci Eucharystii; takie jest ich najg┼é─Öbsze znaczenie. Liturgia nie jest nigdy prywatn─ů w┼éasno┼Ťci─ů kogokolwiek, ani celebransa, ani wsp├│lnoty, w kt├│rej jest sprawowana tajemnica. Aposto┼é Pawe┼é by┼é zmuszony skierowa─ç nagl─ůce s┼éowa do wsp├│lnoty w Koryncie z powodu powa┼╝nych uchybie┼ä w celebracji eucharystycznej, kt├│r─ů sprawowali podzieleni (sk├şsmata), tworz─ůc r├│┼╝ne frakcje (air├ęseis) (por. 1Kor 11, 17-34). R├│wnie┼╝ w naszych czasach pos┼éusze┼ästwo normom liturgicznym powinno by─ç na nowo odkryte i docenione jako odbicie i ┼Ťwiadectwo Ko┼Ťcio┼éa jednego i powszechnego, uobecnionego w ka┼╝dej celebracji Eucharystii. Kap┼éan, kt├│ry wiernie sprawuje Msz─Ö ┼Ťw. wed┼éug norm liturgicznych, oraz wsp├│lnota, kt├│ra si─Ö do nich dostosowuje, ukazuj─ů w spos├│b dyskretny, lecz wymowny sw─ů mi┼éo┼Ť─ç do Ko┼Ťcio┼éa. Dla wzmocnienia tego g┼é─Öbokiego poczucia warto┼Ťci norm liturgicznych poprosi┼éem odpowiednie dykasteria Kurii Rzymskiej o przygotowanie bardziej szczeg├│┼éowego dokumentu, tak┼╝e z odniesieniami o charakterze prawnym na ten tak wa┼╝ny temat. Nikomu nie mo┼╝na zezwoli─ç na niedocenianie powierzonej nam tajemnicy: jest ona zbyt wielka, a┼╝eby kto┼Ť m├│g┼é pozwoli─ç sobie na traktowanie jej wedle w┼éasnej oceny, kt├│ra nie szanowa┼éaby jej ┼Ťwi─Ötego charakteru i jej wymiaru powszechnego.


 


ROZDZIAŁ VI


W SZKOLE MARYI, "NIEWIASTY EUCHARYSTII"


53. Je┼Ťli chcemy ponownie odkry─ç ┼Ťcis┼é─ů wi─Ö┼║, jaka istnieje mi─Ödzy Ko┼Ťcio┼éem i Eucharysti─ů, w ca┼éym jej bogactwie, nie mo┼╝emy zapomnie─ç o Maryi, Matce i Wzorze Ko┼Ťcio┼éa. W Li┼Ťcie apostolskim Rosarium Virginis Mariae, uznaj─ůc Naj┼Ťwi─Ötsz─ů Dziewic─Ö za Mistrzyni─Ö w kontemplowaniu oblicza Chrystusa, w┼é─ůczy┼éem do tajemnic ┼Ťwiat┼éa r├│wnie┼╝ ustanowienie Eucharystii.102 Maryja bowiem mo┼╝e nas prowadzi─ç ku temu Naj┼Ťwi─Ötszemu Sakramentowi, poniewa┼╝ jest z nim g┼é─Öboko zwi─ůzana.


Na pierwszy rzut oka wydaje si─Ö, ┼╝e Ewangelia milczy na ten temat. W opisie ustanowienia Eucharystii w wiecz├│r Wielkiego Czwartku nie m├│wi si─Ö o Maryi. Wiadomo jednak, ┼╝e by┼éa Ona obecna w┼Ťr├│d Aposto┼é├│w, kt├│rzy "trwali jednomy┼Ťlnie na modlitwie" (Dz 1,14), w pierwszej wsp├│lnocie zgromadzonej po Wniebowst─ůpieniu w oczekiwaniu Pi─Ö─çdziesi─ůtnicy. Tej obecno┼Ťci nie mog┼éo oczywi┼Ťcie brakowa─ç podczas sprawowania Eucharystii w┼Ťr├│d wiernych pierwszego pokolenia chrze┼Ťcijan, z gorliwo┼Ťci─ů trwaj─ůcych "w ┼éamaniu chleba" (Dz 2, 42).


Jednak poza Jej uczestnictwem w Uczcie eucharystycznej, zwi─ůzek Maryi z Eucharysti─ů mo┼╝na po┼Ťrednio okre┼Ťli─ç wychodz─ůc od Jej wewn─Ötrznej postawy. Maryja jest "Niewiast─ů Eucharystii" w ca┼éym swoim ┼╝yciu. Ko┼Ťci├│┼é, patrz─ůc na Maryj─Ö jako na sw├│j wz├│r, jest wezwany do Jej na┼Ťladowania tak┼╝e w odniesieniu do Naj┼Ťwi─Ötszej Tajemnicy.


54. Mysterium fidei! Je┼Ťli Eucharystia jest tajemnic─ů wiary, kt├│ra przewy┼╝sza nasz intelekt, a przez to zmusza nas do jak najpe┼éniejszej uleg┼éo┼Ťci S┼éowu Bo┼╝emu, nikt tak jak Maryja nie mo┼╝e by─ç wsparciem i przewodnikiem w takiej postawie. Nasze powtarzanie dzie┼éa Chrystusa z Ostatniej Wieczerzy, kt├│re jest wype┼énianiem Jego nakazu: "To czy┼äcie na moj─ů pami─ůtk─Ö!", staje si─Ö jednocze┼Ťnie przyj─Öciem zaproszenia Maryi do okazywania Mu pos┼éusze┼ästwa bez wahania: "Zr├│bcie wszystko, cokolwiek wam powie" (J2, 5). Z matczyn─ů trosk─ů, po┼Ťwiadczon─ů podczas wesela w Kanie, Maryja wydaje si─Ö nam m├│wi─ç: "Nie wahajcie si─Ö, zaufajcie s┼éowu mojego Syna. On, kt├│ry m├│g┼é przemieni─ç wod─Ö w wino, ma moc uczyni─ç z chleba i wina swoje Cia┼éo i swoj─ů Krew, ofiaruj─ůc wierz─ůcym w tej tajemnicy ┼╝yw─ů pami─ůtk─Ö swej Paschy, aby w ten spos├│b uczyni─ç z siebie "chleb ┼╝ycia"".


55. W pewnym sensie Maryja wyrazi┼éa swoj─ů wiar─Ö eucharystyczn─ů, jeszcze zanim Eucharystia zosta┼éa ustanowiona, przez sam fakt ofiarowania swojego dziewiczego ┼éona, aby mog┼éo si─Ö dokona─ç Wcielenie S┼éowa Bo┼╝ego. Eucharystia odsy┼éaj─ůc do m─Öki i zmartwychwstania, wyra┼╝a jednocze┼Ťnie ci─ůg┼éo┼Ť─ç z tajemnic─ů Wcielenia. W zwiastowaniu Maryja pocz─Ö┼éa Syna Bo┼╝ego r├│wnie┼╝ w fizycznej prawdzie cia┼éa i krwi, antycypuj─ůc w sobie to, co w jakiej┼Ť mierze realizuje si─Ö sakramentalnie w ka┼╝dym wierz─ůcym, kt├│ry przyjmuje pod postaci─ů chleba i wina Cia┼éo i Krew Pa┼äsk─ů.


Istnieje ponadto g┼é─Öboka analogia pomi─Ödzy fiat wypowiedzianym przez Maryj─Ö na s┼éowa archanio┼éa i amen, kt├│re wypowiada ka┼╝dy wierny kiedy otrzymuje Cia┼éo Pa┼äskie. Maryja by┼éa wezwana do wiary, ┼╝e Ten, kt├│rego pocz─Ö┼éa "za spraw─ů Ducha ┼Üwi─Ötego", by┼é "Synem Bo┼╝ym" (por. ┼ük 1, 30-35). W ci─ůg┼éo┼Ťci z wiar─ů Dziewicy, tajemnica eucharystyczna wymaga od nas wiary na wz├│r wiary Dziewicy, ┼╝e ten sam Jezus, Syn Bo┼╝y i Syn Maryi, uobecnia si─Ö w ca┼éym swoim Boskoludzkim jestestwie pod postaciami chleba i wina.


"B┼éogos┼éawiona [jest], kt├│ra uwierzy┼éa" (┼ük1, 45): Maryja w tajemnicy Wcielenia antycypowa┼éa tak┼╝e wiar─Ö eucharystyczn─ů Ko┼Ťcio┼éa. Kiedy nawiedzaj─ůc El┼╝biet─Ö nosi w ┼éonie S┼éowo, kt├│re sta┼éo si─Ö cia┼éem, Maryja w pewnym sensie jest "tabernakulum" - pierwszym "tabernakulum" w historii, w kt├│rym Syn Bo┼╝y (jeszcze niewidoczny dla ludzkich oczu) pozwala si─Ö adorowa─ç El┼╝biecie, niejako "promieniuj─ůc" swoim ┼Ťwiat┼éem poprzez oczy i g┼éos Maryi. Czy zatem Maryja kontempluj─ůca oblicze Chrystusa dopiero co narodzonego i tul─ůca Go w ramionach, nie jest dla nas niedo┼Ťcignionym wzorem mi┼éo┼Ťci i natchnienia podczas ka┼╝dej naszej Komunii eucharystycznej?


56.Przez ca┼ée swoje ┼╝ycie u boku Chrystusa, nie tylko na Kalwarii, Maryja realizowa┼éa wymiar ofiarny Eucharystii. Kiedy zanios┼éa Dzieci─Ö Jezus do ┼Ťwi─ůtyni w Jerozolimie, "aby [Je] przedstawi─ç Panu" (┼ük 2, 22), us┼éysza┼éa zapowied┼║ starego Symeona, ┼╝e to Dziecko b─Ödzie "znakiem sprzeciwu" i ┼╝e "miecz" przeszyje tak┼╝e Jej dusz─Ö (por. ┼ük 2, 34-35). W ten spos├│b zosta┼é przepowiedziany dramat ukrzy┼╝owania Syna i w jakim┼Ť sensie zosta┼éo zapowiedziane stabat Mater Dziewicy u st├│p krzy┼╝a. Przygotowuj─ůc si─Ö, dzie┼ä po dniu, do wydarzenia Kalwarii, Maryja prze┼╝ywa jakby "antycypowan─ů Eucharysti─Ö", mo┼╝na by powiedzie─ç "komuni─Ö duchow─ů" pragnienia i ofiary, kt├│ra b─Ödzie mia┼éa swoje wype┼énienie w zjednoczeniu z Synem w m─Öce, a potem -w okresie popaschalnym- wyrazi si─Ö w Jej uczestnictwie w sprawowanej przez Aposto┼é├│w celebracji eucharystycznej - "pami─ůtce" m─Öki.


Jak wyobrazi─ç sobie uczucia Maryi, kt├│ra s┼éysza┼éa z ust Piotra, Jana, Jakuba i innych Aposto┼é├│w s┼éowa z Ostatniej Wieczerzy: "To jest Cia┼éo moje, kt├│re za was b─Ödzie wydane" (┼ük 22, 19)? To Cia┼éo, wydane na ofiar─Ö i ponownie uobecnione w znakach sakramentalnych, by┼éo tym samym cia┼éem, kt├│re pocz─Ö┼éo si─Ö w Jej ┼éonie! Przyjmowanie Eucharystii musia┼éo oznacza─ç dla Maryi niejako powt├│rne przyj─Öcie w Jej ┼éonie serca, kt├│re bi┼éo rytmem Jej serca, ponownym prze┼╝ywaniem tego, czego osobi┼Ťcie do┼Ťwiadczy┼éa pod krzy┼╝em.


57. "To czy┼äcie na moj─ů pami─ůtk─Ö" (┼ük 22, 19). W "pami─ůtce" Kalwarii jest obecne to wszystko, czego Chrystus dokona┼é przez swoj─ů m─Ök─Ö i ┼Ťmier─ç. A zatem nie brakuje r├│wnie┼╝ tego, co Chrystus uczyni┼é dla Matki ku naszemu po┼╝ytkowi. To Jej w┼éa┼Ťnie powierza umi┼éowanego ucznia, a w nim powierza ka┼╝dego z nas: "Oto syn Tw├│j!". Podobnie m├│wi do ka┼╝dego z nas: "Oto Matka twoja!" (por. J 19, 26-27).


Prze┼╝ywanie w Eucharystii pami─ůtki ┼Ťmierci Chrystusa zak┼éada tak┼╝e nieustanne przyjmowanie tego daru. Oznacza to, ┼╝e -na wz├│r Jana- przyjmiemy do siebie T─Ö, kt├│ra za ka┼╝dym razem jest nam dawana za Matk─Ö. Oznacza jednocze┼Ťnie podj─Öcie zadania upodabniania si─Ö do Chrystusa w szkole Matki i zgod─Ö na to, aby nam towarzyszy┼éa. Z Ko┼Ťcio┼éem i jako Matka Ko┼Ťcio┼éa, Maryja jest obecna w ka┼╝dej z naszych celebracji eucharystycznych. Je┼Ťli poj─Öcia Ko┼Ťci├│┼é i Eucharystia s─ů ze sob─ů nierozerwalnie zwi─ůzane, to samo dotyczy Maryi i Ko┼Ťcio┼éa. R├│wnie┼╝ dlatego ju┼╝ od czas├│w staro┼╝ytnych w Ko┼Ťcio┼éach Wschodu i Zachodu jednomy┼Ťlnie wspominano Maryj─Ö podczas celebracji eucharystycznej.


58.W Eucharystii Ko┼Ťci├│┼é ┼é─ůczy si─Ö w pe┼éni z Chrystusem i z Jego ofiar─ů, uto┼╝samiaj─ůc si─Ö z duchem Maryi. Jest to prawda, kt├│r─ů mo┼╝na zg┼é─Öbi─ç odczytuj─ůc ponownie "Magnificat" w perspektywie eucharystycznej. Eucharystia jest bowiem, podobnie jak hymn Maryi, przede wszystkim uwielbieniem i dzi─Ökczynieniem. Kiedy Maryja wznosi okrzyk: "Wielbi dusza moja Pana i raduje si─Ö duch m├│j w Bogu, Zbawicielu moim", nosi ju┼╝ w ┼éonie Jezusa. Wielbi Ojca "przez" Jezusa, lecz wielbi Go tak┼╝e "w" Jezusie i "z" Jezusem.


To jest w┼éa┼Ťnie prawdziwa "postawa eucharystyczna".


Jednocze┼Ťnie Maryja wspomina wspania┼ée dzie┼éa, jakich B├│g dokona┼é w dziejach zbawienia, zgodnie z obietnic─ů, jak─ů z┼éo┼╝y┼é ojcom (por. ┼ük 1, 55), og┼éaszaj─ůc cud, kt├│ry je wszystkie przewy┼╝szy - zbawcze Wcielenie. W Magnificat jest te┼╝ obecny wymiar eschatologiczny Eucharystii. Za ka┼╝dym razem, kiedy Syn Bo┼╝y uobecnia si─Ö nam w "ub├│stwie" znak├│w sakramentalnych chleba i wina, zasiewane jest w ┼Ťwiecie ziarno nowych dziej├│w, w kt├│rych w┼éadcy s─ů "str─ůcani z tron├│w", a "pokorni zostaj─ů wywy┼╝szeni" (por. ┼ük 1, 52). Maryja opiewa "nowe niebiosa" i "now─ů ziemi─Ö", kt├│re w Eucharystii znajduj─ů swoj─ů antycypacj─Ö i w pewnym sensie programowy "zamys┼é". Je┼Ťli Magnificat wyra┼╝a duchowo┼Ť─ç Maryi, nic bardziej ni┼╝ ta duchowo┼Ť─ç nie pomo┼╝e nam prze┼╝ywa─ç tajemnicy eucharystycznej. Eucharystia zosta┼éa nam dana, a┼╝eby ca┼ée nasze ┼╝ycie, podobnie jak ┼╝ycie Maryi, by┼éo jednym "magnificat"!


 


ZAKOŃCZENIE


59. Ave, verum corpus natum de Maria Virgine! Kilka lat temu obchodzi┼éem pi─Ö─çdziesi─ůt─ů rocznic─Ö moich ┼Ťwi─Öce┼ä kap┼éa┼äskich. Doznaj─Ö dzi┼Ť ┼éaski, ┼╝e dane mi jest ofiarowa─ç Ko┼Ťcio┼éowi t─Ö Encyklik─Ö o Eucharystii w Wielki Czwartek przypadaj─ůcy w dwudziestym pi─ůtym roku mojej pos┼éugi Piotrowej. Czyni─Ö to z sercem pe┼énym wdzi─Öczno┼Ťci. Od ponad p├│┼é wieku, pocz─ůwszy od pami─Ötnego 2 listopada 1946 roku, gdy sprawowa┼éem moj─ů pierwsz─ů Msz─Ö ┼Ťw. w krypcie ┼Ťw. Leonarda w krakowskiej katedrze na Wawelu, m├│j wzrok spoczywa ka┼╝dego dnia na bia┼éej hostii i kielichu, w kt├│rych czas i przestrze┼ä jakby "skupiaj─ů si─Ö", a dramat Golgoty powtarza si─Ö na ┼╝ywo, ujawniaj─ůc swoj─ů tajemnicz─ů "tera┼║niejszo┼Ť─ç". Ka┼╝dego dnia dane mi by┼éo z wiar─ů rozpoznawa─ç w konsekrowanym chlebie i winie Boskiego W─Ödrowca, kt├│ry kiedy┼Ť stan─ů┼é obok dw├│ch uczni├│w z Emaus, a┼╝eby otworzy─ç im oczy na ┼Ťwiat┼éo, a serce na nadziej─Ö (por. ┼ük 24, 13-35).


Pozw├│lcie, umi┼éowani Bracia i Siostry, ┼╝e w ┼Ťwietle waszej wiary i ku jej umocnieniu przeka┼╝─Ö Wam to moje ┼Ťwiadectwo wiary w Naj┼Ťwi─Ötsz─ů Eucharysti─Ö. Ave, verum corpus natum de Maria Virgine, vere passum, immolatum, in cruce pro homine!. Oto skarb Ko┼Ťcio┼éa, serce ┼Ťwiata, zadatek celu, do kt├│rego ka┼╝dy cz┼éowiek, nawet nie┼Ťwiadomie, pod─ů┼╝a. Wielka tajemnica, kt├│ra z pewno┼Ťci─ů nas przerasta i wystawia na wielk─ů pr├│b─Ö zdolno┼Ť─ç naszego rozumu do wychodzenia poza pozorn─ů rzeczywisto┼Ť─ç. Tutaj nasze zmys┼éy niedostaj─ů - visus, tactus, gustus in te fallitur, jak to jest powiedziane w hymnie Adoro te devote, lecz wystarcza nam sama wiara, zakorzeniona w S┼éowie Chrystusa i przekazana nam przez Aposto┼é├│w. Pozw├│lcie ┼╝e, podobnie jak Piotr pod koniec mowy eucharystycznej w Janowej Ewangelii, w imieniu ca┼éego Ko┼Ťcio┼éa, w imieniu ka┼╝dego i ka┼╝dej z Was powt├│rz─Ö Chrystusowi: "Panie, do kog├│┼╝ p├│jdziemy? Ty masz s┼éowa ┼╝ycia wiecznego" (J6, 68).


60. U progu trzeciego tysi─ůclecia my wszyscy, dzieci Ko┼Ťcio┼éa, jeste┼Ťmy zach─Öcani do podj─Öcia z odnowionym zapa┼éem drogi ┼╝ycia chrze┼Ťcija┼äskiego. Jak napisa┼éem w Li┼Ťcie apostolskim Novo millennio ineunte: "Nie trzeba (...) wyszukiwa─ç "nowego programu". Program ju┼╝ istnieje: ten sam co zawsze, zawarty w Ewangelii i w ┼╝ywej Tradycji. Jest on skupiony w istocie rzeczy wok├│┼é samego Chrystusa, kt├│rego mamy poznawa─ç, kocha─ç i na┼Ťladowa─ç, aby ┼╝y─ç w Nim ┼╝yciem trynitarnym i z Nim przemienia─ç histori─Ö, a┼╝ osi─ůgnie sw─ů pe┼éni─Ö w niebieskim Jeruzalem".103 Wype┼énianie tego programu odnowionej gorliwo┼Ťci w ┼╝yciu chrze┼Ťcija┼äskim wiedzie przez Eucharysti─Ö.


Ka┼╝dy krok ku ┼Ťwi─Öto┼Ťci, ka┼╝de dzia┼éanie podj─Öte dla realizacji misji Ko┼Ťcio┼éa, ka┼╝da realizacja program├│w duszpasterskich winny czerpa─ç potrzebn─ů si┼é─Ö z tajemnicy eucharystycznej i ku niej si─Ö kierowa─ç jako do szczytu. W Eucharystii mamy Jezusa, Jego odkupie┼äcz─ů ofiar─Ö, mamy Jego zmartwychwstanie, mamy dar Ducha ┼Üwi─Ötego, mamy adoracj─Ö, pos┼éusze┼ästwo i umi┼éowanie Ojca. Je┼╝eli zaniedbamy Eucharysti─Ö, jak b─Ödziemy mogli zaradzi─ç naszej n─Ödzy?


61. Tajemnica eucharystyczna - ofiara, obecno┼Ť─ç, uczta - nie dopuszcza ogranicze┼ä ani instrumentalizacji; powinna by─ç prze┼╝ywana w swej integralno┼Ťci, czy to w wydarzeniu liturgicznym, czy w osobistym dialogu z Jezusem tu┼╝ po przyj─Öciu Komunii ┼Ťw., czy te┼╝ podczas modlitwy na adoracji eucharystycznej poza Msz─ů ┼Ťw. W ten spos├│b Ko┼Ťci├│┼é umacnia si─Ö, wzrasta i wyra┼╝a siebie takim, jaki rzeczywi┼Ťcie jest: jeden, ┼Ťwi─Öty, powszechny i apostolski; lud, ┼Ťwi─ůtynia i rodzina Bo┼╝a; Cia┼éo i oblubienica Chrystusa, o┼╝ywiane przez Ducha ┼Üwi─Ötego; powszechny sakrament zbawienia i hierarchicznie uformowana komunia.


Droga, jak─ů Ko┼Ťci├│┼é kroczy w tych pierwszych latach trzeciego tysi─ůclecia, jest tak┼╝e drog─ů odnowionego zaanga┼╝owania ekumenicznego. Ostatnie dziesi─Öciolecia drugiego tysi─ůclecia, zako┼äczonego Wielkim Jubileuszem, skierowa┼éy nas w t─Ö stron─Ö, zach─Öcaj─ůc wszystkich ochrzczonych do odpowiedzi na modlitw─Ö Jezusa: ut unum sint (J17, 11). Jest to d┼éuga droga, z wieloma przeszkodami, kt├│re przerastaj─ů ludzkie zdolno┼Ťci; mamy jednak Eucharysti─Ö i wobec niej mo┼╝emy wg┼é─Öbi serca us┼éysze─ç, jakby skierowane do nas, te same s┼éowa, jakie us┼éysza┼é prorok Eliasz: "Wsta┼ä, jedz, bo przed tob─ů d┼éuga droga" (1Krl 19, 7). Skarb Eucharystii, kt├│ry Pan odda┼é do naszej dyspozycji, zach─Öca do d─ů┼╝enia ku mecie, jak─ů jest pe┼éne dzielenie si─Ö ni─ů z wszystkimi bra─çmi, z kt├│rymi ┼é─ůczy nas wsp├│lny chrzest. Aby nie utraci─ç tego skarbu, potrzeba jednak poszanowania wymog├│w wyp┼éywaj─ůcych z faktu, ┼╝e jest on sakramentem komunii w wierze i w sukcesji apostolskiej.


Po┼Ťwi─Öcaj─ůc Eucharystii ca┼é─ů uwag─Ö, na jak─ů zas┼éuguje, oraz dok┼éadaj─ůc wszelkich stara┼ä, aby nie umniejszy─ç jakiegokolwiek jej wymiaru czy wymogu, stajemy si─Ö rzeczywi┼Ťcie ┼Ťwiadomi wielko┼Ťci tego daru. Zaprasza nas do tego nieprzerwana tradycja, kt├│ra od pierwszych wiek├│w dopatrywa┼éa si─Ö we wsp├│lnocie chrze┼Ťcija┼äskiej stra┼╝nika opiekuj─ůcego si─Ö tym "skarbem". Ko┼Ťci├│┼é, powodowany mi┼éo┼Ťci─ů, troszczy si─Ö o przekazywanie kolejnym pokoleniom chrze┼Ťcijan wiary i nauki o Tajemnicy eucharystycznej, tak aby nie zosta┼éa zagubiona cho─çby najmniejsza jej cz─ůstka. Nie ma niebezpiecze┼ästwa przesady w trosce o t─Ö tajemnic─Ö, gdy┼╝ "w tym Sakramencie zawiera si─Ö ca┼éa tajemnica naszego zbawienia".104


62. Wejd┼║my, umi┼éowani Bracia i Siostry, do szko┼éy ┼Ťwi─Ötych, wielkich mistrz├│w prawdziwej pobo┼╝no┼Ťci eucharystycznej. W ich ┼Ťwiadectwie teologia Eucharystii nabiera ca┼éego blasku prze┼╝ycia, "zara┼╝a" nas i niejako "rozgrzewa". Pos┼éuchajmy przede wszystkim Naj┼Ťwi─Ötszej Dziewicy Maryi, w kt├│rej tajemnica Eucharystii jawi si─Ö bardziej ni┼╝ w kimkolwiek innym jako tajemnica ┼Ťwiat┼éa. Patrz─ůc na Ni─ů, poznajemy przemieniaj─ůc─ů moc, jak─ů posiada Eucharystia. W Niej dostrzegamy ┼Ťwiat odnowiony w mi┼éo┼Ťci. Kontempluj─ůc J─ů wzi─Öt─ů do Nieba z dusz─ů i cia┼éem, dostrzegamy skrawek "nowych niebios" i "nowej ziemi", kt├│re otworz─ů si─Ö przed naszymi oczyma wraz z powt├│rnym przyj┼Ťciem Chrystusa. Tu na ziemi Eucharystia stanowi ich "r─Ökojmi─Ö" i, w pewnym sensie, antycypacj─Ö: Veni, Domine Iesu! (Ap 22, 20).


W pokornym znaku chleba i wina, przemienionych w Jego Cia┼éo i Jego Krew, Chrystus w─Ödruje razem z nami, jako nasza moc i nasz wiatyk, i czyni nas ┼Ťwiadkami nadziei dla wszystkich. Je┼╝eli wobec tej tajemnicy rozum do┼Ťwiadcza w┼éasnych ogranicze┼ä, to serce o┼Ťwiecone ┼éask─ů Ducha ┼Üwi─Ötego dobrze wie, jak─ů przyj─ů─ç postaw─Ö, zatapiaj─ůc si─Ö w adoracji i w mi┼éo┼Ťci bez granic.


Uczy┼ämy naszymi uczucia ┼Ťw. Tomasza z Akwinu, doskona┼éego teologa i zarazem gorliwego kantora Chrystusa eucharystycznego; pozw├│lmy, aby i nasza dusza otworzy┼éa si─Ö w nadziei na kontemplacj─Ö celu, do kt├│rego t─Öskni serce spragnione rado┼Ťci i pokoju:


Bone pastor, panis vere, Iesu, nostri miserere...Dobry Pasterzu, prawdziwy Chlebie, Jezu, zmi┼éuj si─Ö nad nami nakarm nas i strze┼╝, doprowad┼║ nas do wiecznych d├│br w krainie ┼╝yj─ůcych. Ty, kt├│ry wszystko wiesz i mo┼╝esz, kt├│ry nas karmisz na ziemi, wprowad┼║ Twych braci na uczt─Ö niebiesk─ů do rado┼Ťci Twoich ┼Ťwi─Ötych.


W Rzymie, u ┼Üw. Piotra, dnia 17 kwietnia 2003, w Wielki Czwartek, w Roku R├│┼╝a┼äca ┼Üwi─Ötego, dwudziestym pi─ůtym mego Pontyfikatu.


Jan Paweł II, papież


wersja do wydruku




POZOSTAúE:

Michael Emerson, Approaches to the Stabilisation of the Caucasus, "Caucasian Regional Studies", Volume 5, Issue 1 & 2, 2000

Alexandru Liono, The Chechen Problem: Sources, Developments and Future Prospects, "Caucasian Regional Studies", Volume 5, Issue 1 & 2, 2000

Tomas Valasek, Trouble in North Caucasus, "Weekly Defense Monitor" [Center for Defense Information] ,Volume 3, Issue 32 z 19 sierpnia 1999

Raimon Panikkar, The Dharma of India, World Affairs, Vol. 6, Number 1 (January-March 2002)

Marin Strmecki, Bush's Approach to North Korea is Appropriate and Necessary, The PacNet Newsletter 2002, The Center for Strategic and International Studies z 27 lutego 2002

Jon B. Wolfsthal, North Korea: Hard Line is Not the Best Line, Proliferation Brief, Vol. 4, No. 2 (Los Angeles Times z 7 marca 2001)

Janusz Krzywicki, 2003 03 15, Warsaw University Conference celebrating 'The tenth anniversary of the abolition of apartheid regime in the Republic of South Africa'

Katarzyna Utrata, Kolegium MISH, Uniwersytet Warszawski 2003 03 15, Warsaw University Conference celebrating 'The tenth anniversary of the abolition of apartheid regime in the Republic of South Africa'

2003 03 15, Warsaw University Conference celebrating 'The tenth anniversary of the abolition of apartheid regime in the Republic of South Africa'

Weronika Kloc, 2003 03 15, Warsaw University Conference celebrating 'The tenth anniversary of the abolition of apartheid regime in the Republic of South Africa'

Jakub Zaj─ůczkowski, Instytut Stosunk├│w Mi─Ödzynarodowych, Uniwersytet Warszawski; 2003 03 15; Warsaw University Conference celebrating 'The tenth anniversary of the abolition of apartheid regime in the Republic of South Africa'






AktualnoÂci:
Japońskie fascynacje...
Koreańska awangarda ...
Akustyczna Marika...
Wszystkie wojny fotor...
Naga prawda o pilotac...

Kapela ze Wsi Warszawa

Kimar Studio

wypady.pl

Subnet Internet (C)2003