Puls Žwiata
Czwartek, 16 sierpnia 2018www.puls-swiata.pl
Puls Žwiata


RAPORT: Ropa naftowa

UE: Prezydencja Irlandii

MOST NA WSCHÓD: BUŁGARIA RUMUNIA MACEDONIA

IRAK: Rada Rz─ůdz─ůca

NIETOLERANCJA

INDIE-CHINY: Wy┼Ťcig gigant├│w

Indonezja: Teatr lalek

KOREA POŁUDNIOWA: Religie

Iran po wyborach

Strefa Kultury:
Literatura

Teatr

Kino

Muzyka

Wystawa

Kanon

BIBLIOTEKA:
LINKI

KSIĄŻKI

DOKUMENTY

GALERIA FOTO

 
ZALOGUJ

maj 2004 Numer 6


 NUMER maj 2004 W sz├│stym numerze "Pulsu ┼Üwiata" Czytelnicy znajd─ů przede wszystkim, otwieraj─ůcy to wydanie raport o ropie. Ropa jest dzi┼Ť ponownie najbardziej kontrowersyjnym surowcem, doskonale pasuj─ůcym do obiegowych teorii spisku. Sprawdzamy wi─Öc, jaka dzi┼Ť jest pozycja OPEC, jakie znaczenie odgrywa nafta w polityce Rosji, USA czy kraj├│w Zatoki Perskiej. Czy Morze Kaspijskie mo┼╝e by─ç nowym Eldorado?
Przygotowuj─ůc blok zwi─ůzany ze sprawami europejskimi postanowili┼Ťmy uwzgl─Ödni─ç w nim przede wszystkim Irlandi─Ö, kt├│ra w tym p├│lroczu przewodzi Unii Europejskiej - oraz, w ramach cyklu MOST NA WSCH├ôD - Bulgari─Ö, Rumuni─Ö i Macedoni─Ö. Dwa pierwsze powinny wej┼Ť─ç do UE ju┼╝ w 2007 r. Warto po┼Ťwi─Öci─ç ich sytuacji i problemom troch─Ö czasu.
Nie umyka naszej uwadze sytuacja w Iraku - tym razem kr├│tko przyjrzeli┼Ťmy si─Ö tymczasowym wladzom irackim. Rada Rz─ůdz─ůca, cho─ç powolana przez Amerykan├│w, z ka┼╝dym dniem staje si─Ö coraz bardziej samodzielna - i coraz bardziej nieprzewidywalna. Nikt nie jest w stanie powiedzie─ç, co z niej wykwitnie...
W niniejszym numerze znajd─ů pa┼ästwo dwa materialy z Azji Poludniowo-Wschodniej: z indonezyjskiej Bali oraz Korei Poludniowej. Pierwszy to reporta┼╝ o lalkowym teatrze indonezyjskim, zjawisku niemal nieznanym, ale interesuj─ůcym i wa┼╝nym dla tej turystycznie jak┼╝e atrakcyjnej wyspy. Za┼Ť Korea to, jak si─Ö okazuje, tygiel religijny, w kt├│rym funkcjonuj─ů niemal wszystkie ┼Ťwiatowe wiary. Plus oczywi┼Ťcie kilka lokalnych.
Numer zamyka analiza sytuacji powyborczej w Iranie. Czy reformatorzy, najpierw usuwani z list przez konserwatyst├│w, potem ust─Öpuj─ůcy na wlasne ┼╝yczenie, ponie┼Ťli w tych wyborach kl─Ösk─Ö? Czy b─Öd─ů w stanie si─Ö z niej podnie┼Ť─ç? Wygl─ůda na to, ┼╝e na rewolucj─Ö jeszcze poczekamy...
Zapraszamy do lektury.
Redakcja

SPIS TREŽCI:


RAPORT: Ropa naftowa

Rop─Ö por├│wnuje si─Ö cz─Östo do krwi globu. I cho─ç to literackie por├│wnanie niezbyt mo┼╝e pasuje do brunatnej o┼Ťlizg┼éej mazi, to nie ulega w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e odegra┼éa ona po wielekro─ç istotn─ů rol─Ö w kszta┼étowaniu historii ┼Ťwiata. Adolf Hitler zaatakowa┼é podobno ZSRR po to, by zapewni─ç sobie dost─Öp do syberyjskich surowc├│w, zw┼éaszcza ropy. Koncerny naftowe, walcz─ůc o krociowe zyski, przyczyni┼éy si─Ö do wielu rewolucji w Trzecim ┼Üwiecie, kraje arabskie doprowadzi┼éy do og├│lno┼Ťwiatowego kryzysu w 1973 r., graj─ůc cenami tego surowca, przy ka┼╝dym p├│┼║niejszym zaognieniu si─Ö sytuacji w Palestynie pojawia┼é si─Ö l─Ök przed szybuj─ůcymi cenami ropy, a dzi┼Ť ropa ma niebagatelny wp┼éyw na polityk─Ö w Azji, na Bliskim Wschodzie, w Afryce.

Wsp├│┼écze┼Ťnie ropa naftowa jest podstawowym ┼║r├│d┼éem energii dla gospodarki ┼Ťwiatowej. Mimo ci─ůg┼éych bada┼ä nad alternatywnymi ┼║r├│d┼éami, najbli┼╝sza przysz┼éo┼Ť─ç prawdopodobnie nie przyniesie zmian w tej dziedzinie. Ju┼╝ w latach 60-tych prognozowano, ┼╝e energia atomowa wkr├│tce wyprze paliwa kopalne, z kolei obecnie du┼╝o uwagi po┼Ťwi─Öca si─Ö zastosowaniu wodoru. Wci─ů┼╝ jednak koszt uzyskania energii z ropy naftowej jest relatywnie niski, a wielko┼Ť─ç ┼Ťwiatowych rezerw pozwala jeszcze przez wiele lat zaspokaja─ç rosn─ůcy wci─ů┼╝ popyt na energi─Ö.

W momencie, gdy niniejszy numer trafia do r─ůk czytelnik├│w, OPEC przygotowuje si─Ö do szczytu pa┼ästw cz┼éonkowskich, na kt├│rym potwierdzi swoj─ů lutow─ů decyzj─Ö o ograniczeniu wydobycia ropy. Ceny ropy zn├│w wi─Öc posz┼éy w g├│r─Ö. Ale spokojnie – Organizacja Pa┼ästw Eksporter├│w Ropy nie jest ju┼╝ w stanie „zarz─ůdzi─ç” globalnego kryzysu. Cho─ç potrafi jeszcze wierzgn─ů─ç i napsu─ç nerw├│w pa┼ästwom uprzemys┼éowionym.

Jednym z obszar├│w posiadaj─ůcych do┼Ť─ç znaczne rezerwy ropy naftowej jest region Morza Kaspijskiego. Sta┼é si─Ö on szczeg├│lnie atrakcyjny po rozpadzie Zwi─ůzku Radzieckiego w 1991 roku i zwi─ůzanym z tym otworzeniem si─Ö gospodarek nowo powsta┼éych pa┼ästw na inwestycje mi─Ödzynarodowe. Podstawow─ů przeszkod─ů w eksploatacji z┼é├│┼╝ z tego regionu jest ich geograficzne po┼éo┼╝enie i wynikaj─ůce z tego trudno┼Ťci z transportem wydobytej ropy na ┼Ťwiatowe rynki. Wytyczenie i budowa docelowych dr├│g transportu ropy naftowej sta┼éo si─Ö kluczow─ů kwesti─ů zar├│wno dla pa┼ästw basenu Morza Kaspijskiego jak i potencjalnych pa┼ästw tranzytowych.

Je┼Ťli jakikolwiek kraj na ┼Ťwiecie mo┼╝e z powodzeniem rywalizowa─ç z OPEC – to jest to Rosja. Z powodzeniem odbiera kartelowi rynek UE. To dzi┼Ť drugi – po Arabii Saudyjskiej – producent ropy na ┼Ťwiecie. Eksportuje 4 miliony bary┼éek ropy i jej pochodnych dziennie. Inaczej ujmuj─ůc, rocznie wydobywa 350 milion├│w ton tego surowca, z czego 200 milion├│w trafia na rynek wewn─Ötrzny. Co dziesi─ůty dolar na globalnym rynku paliwowym przechodzi przez konto rosyjskich koncern├│w wydobywczych.

14 stycznia, po d┼éugim okresie niepewno┼Ťci, rz─ůd ukrai┼äski zatwierdzi┼é podpisan─ů p├│┼étora miesi─ůca wcze┼Ťniej umow─Ö o integracji ruroci─ůgu Odessa-Brody z polskim systemem przesy┼éowym. Na podstawie umowy powstanie nitka prowadz─ůca do P┼éocka, a w przysz┼éo┼Ťci by─ç mo┼╝e nawet do Gda┼äska. Polscy i ukrai┼äscy operatorzy przesy┼éowi – PERN „Przyja┼║┼ä” S.A. i UkrTransNafta – kt├│rzy podpisali ju┼╝ w lipcu memorandum w sprawie wsp├│┼épracy, stworz─ů te┼╝ prawdopodobnie wsp├│lne przedsi─Öbiorstwo. Budowa zacznie si─Ö jeszcze w tym roku, a zako┼äczy prawdopodobnie w przysz┼éym – lecz ju┼╝ wkr├│tce, wed┼éug zapowiedzi w marcu, rur─ů pop┼éynie ropa. Polska ma szans─Ö zarobi─ç na tym przedsi─Öwzi─Öciu kilkana┼Ťcie milion├│w dolar├│w rocznie, w przypadku przed┼éu┼╝enia ruroci─ůgu do Gda┼äska – o┼╝ywi─ç zamieraj─ůce porty na wybrze┼╝u. Zainteresowanie projektem przejawiaj─ů dwie najwi─Öksze firmy sektora – PKN ORLEN S.A. oraz Grupa Lotos. PKN Orlen S.A. chcia┼éby kupowa─ç 1,5-4 mln ton ropy, podpisano ju┼╝ list intencyjny w tej sprawie.

Stany Zjednoczone s─ů dzi┼Ť najwi─Ökszym odbiorc─ů ropy na ┼Ťwiecie – i to pomimo faktu, ┼╝e s─ů te┼╝ jednym z najwi─Ökszych jej producent├│w. A by┼éy takie czasy, kiedy Amerykanie mogli m├│wi─ç o samowystarczalno┼Ťci. Lecz min─Ö┼éy, w po┼éowie lat 70. import ropy zacz─ů┼é powoli, ale nieub┼éaganie, rosn─ů─ç. Kryzys naftowy by┼é przys┼éowiowym gwo┼║dziem do trumny, od tamtej pory zacz─Öto m├│wi─ç o uzale┼╝nieniu. Dzi┼Ť, wedle r├│┼╝nych szacunk├│w, USA potrzebuj─ů od 11 do 19 mln bary┼éek… Dziennie.

Zamieszka┼éa przez wi─Öksz─ů cz─Ö┼Ť─ç ludzko┼Ťci Azja Po┼éudniowa i Wschodnia staje si─Ö stopniowo r├│wnie┼╝ najwi─Ökszym rynkiem ropy naftowej. Do zu┼╝ywaj─ůcych tradycyjnie du┼╝o tego surowca Japonii i Korei Po┼éudniowej do┼é─ůczy┼éy ostatnio Chiny oraz Indie. Ju┼╝ dzi┼Ť region jest odpowiedzialny za prawie ca┼éy ┼Ťwiatowy wzrost popytu na rop─Ö naftow─ů.

W Polsce rop─Ö znaleziono dot─ůd jedynie na Podkarpaciu oraz w szelfie Morza Ba┼étyckiego. Chodzi o niewielkie w gruncie rzeczy z┼éo┼╝a – dot─ůd rozpoznano raptem 4,3 mln t. Wydobywa si─Ö ok. 200-300 ton rocznie, co stanowi jedynie 0,01 proc. ┼Ťwiatowego wydobycia i zaspokaja 2 proc. potrzeb Polski. Ca┼é─ů reszt─Ö pokrywa import, przede wszystkim z Rosji.

W cieniu OPEC i spektakularnych dzia┼éa┼ä naftowych potentat├│w ro┼Ťnie im gro┼║na, cicha konkurencja. Kilkadziesi─ůt pa┼ästw nie zrzeszonych w OPEC wydobywa dzi┼Ť rop─Ö i cho─ç prognozy wydobycia na 2004 r. zak┼éadaj─ů nieznaczny spadek dostaw – z powodu zredukowania zapotrzebowania przez USA, Kanad─Ö, Australi─Ö, Chiny i Wielk─ů Brytani─Ö – niekt├│re z nich zaczynaj─ů si─Ö coraz bardziej liczy─ç na ┼Ťwiatowym rynku, a dla lider├│w OPEC mog─ů stanowi─ç lepszych partner├│w do wsp├│┼épracy ni┼╝ inni cz┼éonkowie kartelu.

Rozmowa z wiceprezesem Zarz─ůdu PKN ORLEN ds. Rozwoju i Produkcji Januszem Wi┼Ťniewskim

UE: Prezydencja Irlandii


Irlandia przej─Ö┼éa przewodnictwo. Ma┼éy kraj – wielkie zadania. Dyskusja nad Konstytucj─ů trwa. Do tego trzeba o┼╝ywi─ç europejsk─ů gospodark─Ö. Irlandczycy u siebie osi─ůgn─Öli sukces. Teraz chc─ů nada─ç nowy impuls Strategii Lizbo┼äskiej. A w maju do┼é─ůcza do UE dziesi─Öciu biedniejszych krewnych. Jednak na uroczysto┼Ťci powitania nikt nie zamierza oszcz─Ödza─ç.

MOST NA WSCHÓD: BUŁGARIA RUMUNIA MACEDONIA

Rozmowa z Maciejem Nowakowskim, ekspertem O┼Ťrodka Studi├│w Wschodnich

┼Ümier─ç Borisa Trajkovskiego (1956-2004), do jakiej dosz┼éo 26 lutego br. w Hercegowinie (w pobli┼╝u granicy z Czarnog├│r─ů), wskutek katastrofy samolotu prezydenta Macedonii lec─ůcego ze Skopia do Mostaru, to drugi z najwi─Ökszych ba┼éka┼äskich dramat├│w, po zamachu na premiera Serbii Zorana Dzindzicia, jakie rozegra┼éy si─Ö w ostatnich dwunastu miesi─ůcach.

IRAK: Rada Rz─ůdz─ůca

Rad─Ö Rz─ůdz─ůc─ů Amerykanie powo┼éali w┼éa┼Ťciwie po to, by zaistnia┼éa namiastka w┼éadzy w Iraku. Mia┼é to by─ç symbol, ┼Ťwiadcz─ůcy, ┼╝e Irakijczycy maj─ů co┼Ť do powiedzenia w swoich sprawach, pierwszy iracki organ wykonawczy. W ten spos├│b jednak Rada Rz─ůdz─ůca zosta┼éa ska┼╝ona „grzechem pierworodnym”, odbieraj─ůcym jej wiarygodno┼Ť─ç – nie do┼Ť─ç, ┼╝e powsta┼éa z inicjatywy Waszyngtonu, wedle zachodnich standard├│w proporcjonalnej reprezentacji wszystkich grup (co jest ca┼ékowicie obce tradycji politycznej tego regionu), to na dodatek ameryka┼äski gubernator dosta┼é prao weta w stosunku do jej decyzji. Jednak Rada nie przekszta┼éci┼éa si─Ö w fasadow─ů instytucj─Ö, w kt├│rej ┼╝ycie toczy si─Ö niespiesznym nurtem. Sta┼éa si─Ö elementem sceny politycznej, kt├│ry potrafi zaskoczy─ç decyzj─ů lub o┼Ťwiadczeniem, wyra┼║nie przygotowanym bez konsultacji z „okupantem”. Ostatnio zaskoczy┼éa blama┼╝em w kwestii podpisania tymczasowej konstytucji. Prawdziwy fenomen.

Amerykanie twierdz─ů, ┼╝e s─ů w posiadaniu listu, w kt├│rym jeden z przyw├│dc├│w walcz─ůcych z nimi rebeliant├│w zwraca si─Ö do Al-Kaidy o wsparcie w atakach na szyit├│w. Po niedawnych zamachach w Karbali i Bagdadzie podczas szyickiego ┼Ťwi─Öta Aszura zacz─Öto spekulowa─ç na temat mo┼╝liwo┼Ťci wybuchu w Iraku walk mi─Ödzy szyick─ů wi─Ökszo┼Ťci─ů i sunnick─ů mniejszo┼Ťci─ů. P├│ki co sp├│r ma jednak charakter polityczny i dotyczy wizji przysz┼éego Iraku.

NIETOLERANCJA

Wywiad z Sarabijt Singhem – szefem brytyjskiego magazynu „Searchlight” – zajmuj─ůcego si─Ö m.in. problemami rasizmu, neofaszyzmu oraz uczestnikiem Mi─Ödzynarodowej Konferencji UNITED (Krak├│w 19-23.11.2003 r.)


INDIE-CHINY: Wy┼Ťcig gigant├│w

Chiny i Indie wybra┼éy r├│┼╝ne modele rozwoju gospodarczego. Chi┼äska droga w opinii wi─Ökszo┼Ťci ekonomist├│w jest lepsza. Wska┼║niki gospodarcze potwierdzaj─ů, ┼╝e „Pa┼ästwo ┼Ürodka” rozwija si─Ö szybciej. Jednak┼╝e cz─Ö┼Ť─ç ekspert├│w uwa┼╝a, ┼╝e Indie ju┼╝ wkr├│tce mog─ů dogoni─ç swojego p├│┼énocnego s─ůsiada.

Indonezja: Teatr lalek

Giri Harja – jedna z wiosek Jawy Zachodniej. Tu┼╝ po zmroku ludzie gromadz─ů si─Ö wok├│┼é sceny skonstruowanej po┼Ťr├│d okolicznych niskich domostw. W oddali s┼éycha─ç rytmiczne odg┼éosy ┼╝ab i cykad dobiegaj─ůce z p├│l ry┼╝owych. Na ruchomych w├│zkach o┼Ťwietlonych lampkami gazowymi sprzedawcy pra┼╝─ů orzechy ziemne i s┼éodkie ciasta. Zgromadzeni, czekaj─ůc na przedstawienie, jedz─ů, ┼╝artuj─ů, rozmawiaj─ů. M─Ö┼╝czy┼║ni graj─ů w szachy, pal─ůc go┼║dzikowe papierosy roztaczaj─ůce dooko┼éa ci─Ö┼╝ki, g─Östy aromat. Na scenie dwa rz─Ödy kolorowych drewnianych lalek ustawionych po obu stronach ┼Ťwie┼╝o ┼Ťciosanych pni bananowych. Za chwil─Ö stan─ů si─Ö podium dla rozgrywaj─ůcych si─Ö burzliwych los├│w bohater├│w z „Ramajany” i „Mahabharaty”. Miejscowe dzieci jeszcze przed przedstawieniem bawi─ů si─Ö lalkami. Jedno z nich to bohater wydarzenia, pi─Öcioletni ch┼éopiec, kt├│rego obrz─Öd obrzezania wioska dzi┼Ť hucznie ┼Ťwi─Ötuje. Metaliczny, pulsuj─ůcy d┼║wi─Ök gamelanu, zespo┼éu tradycyjnych instrument├│w gong├│w i b─Öbn├│w, daje zna─ç i┼╝ przedstawienie wkr├│tce si─Ö rozpocznie. To pocz─ůtek wayang golek – tradycyjnego widowiska Jawy Zachodniej.

KOREA POŁUDNIOWA: Religie

Kraj Porannego Spokoju czyli Chosŏn to dawna nazwa Korei. Wsp├│┼écze┼Ťnie nie ma ju┼╝ jednego pa┼ästwa korea┼äskiego, a P├│┼éwysep Korea┼äski jest podzielony na dwa, trwaj─ůce formalnie wci─ů┼╝ w stanie wojny, narody. Informacje o Korea┼äskiej Republice Ludowo Demokratycznej s─ů bardzo sk─ůpe i nie zawsze rzetelne. Na szcz─Ö┼Ťcie fascynuj─ůcy ┼Ťwiat Republiki Korei stoi otworem przed ka┼╝dym, kto pragnie go pozna─ç. Szczeg├│lnie interesuj─ůce s─ů religie, stanowi─ůce mieszank─Ö miejscowych wierze┼ä, kultury chi┼äskiej i cywilizacji europejskiej.

Iran po wyborach

Po wyborach do si├│dmej kadencji Mad┼╝lesu (20 lutego) reformatorzy utracili kontrol─Ö nad Parlamentem. W konsekwencji mog─ů te┼╝ straci─ç ministr├│w wybieranych przez Izb─Ö. Kadencja Prezydenta Chatamiego ko┼äczy si─Ö za kilkana┼Ťcie miesi─Öcy, a w nast─Öpnych wyborach mo┼╝e wygra─ç kandydat konserwatyst├│w. Oznacza to, ┼╝e po utracie wp┼éywu na w┼éadz─Ö ustawodawcz─ů, reformatorzy utrac─ů cz─Ö┼Ť─ç w┼éadzy wykonawczej, a za p├│┼étora roku mog─ů straci─ç j─ů ca┼ékowicie. Jest to mo┼╝liwe nawet wcze┼Ťniej, istnieje bowiem prawdopodobie┼ästwo, ┼╝e prezydent poda si─Ö do dymisji przed ko┼äcem kadencji, co zapowiada┼é ju┼╝ przy innych okazjach.

  Wybory
Pierwsza tura wybor├│w do parlamentu (Mad┼╝lesu) si├│dmej kadencji odby┼éa si─Ö 20 lutego. By┼éo to dwudzieste czwarte powszechne g┼éosowanie w ─çwier─ç wiecznej historii Islamskiej Republiki Iranu. 8164 osoby zarejestrowa┼éy si─Ö jako kandydaci. Jednak┼╝e 2539 spo┼Ťr├│d nich nie mog┼éo wzi─ů─ç udzia┼éu w wyborach.

System polityczny Islamskiej Republiki Iranu okre┼Ťlany jest jako demokracja religijna (mardomsolori-e dini). Jest on rozwini─Öciem doktryny polityczno-religijnej Szyizmu (od┼éam imamicki). Jego podstaw─ů jest przekonanie, i┼╝ suwerenno┼Ť─ç nale┼╝y do Boga, kt├│rego namiestnikami na ziemi s─ů ludzie. Nar├│d wybiera w┼éadz─Ö, kieruj─ůc─ů pa┼ästwem. Jednak┼╝e nad post─Öpowaniem wybranych przez ludzi organ├│w, kontrol─Ö sprawuj─Ö duchowny prawnik (zasada velojat-e fagih). Czuwa on nad zgodno┼Ťci─ů decyzji w┼éadzy ustawodawczej, wykonawczej i s─ůdowniczej z przepisami religijnymi.



AktualnoÂci:
Japońskie fascynacje...
Koreańska awangarda ...
Akustyczna Marika...
Wszystkie wojny fotor...
Naga prawda o pilotac...

Kapela ze Wsi Warszawa

Kimar Studio

wypady.pl

Subnet Internet (C)2003